Chiều 28/2, ông Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - lên tiếng về việc một số câu thơ trong tác phẩm “Lò mổ” của ông bị xuyên tạc trên mạng xã hội.
Theo đó, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cho biết, các bài đăng trên mạng xã hội đã cắt ghép thơ ông với ngôn từ dung tục nhằm mục đích xấu. Những câu thơ do một số tài khoản mạng xã hội đăng tải không nằm trong cuốn trường ca "Lò mổ" của ông.
Nhìn lại những ồn ào liên quan tới mạng xã hội thời gian qua, dễ dàng nhận thấy, những sự vụ bôi nhọ thông tin, xúc phạm cá nhân tổ chức không những không hiếm mà còn có chiều hướng ngày càng lan tràn.
Còn nhớ hồi tháng 3/2024, nhiều đơn vị xuất bản, phát hành tại TP.HCM đã bức xúc lên tiếng trước việc nhiều thông tin bịa đặt trên mạng xã hội về hoạt động của đơn vị. Như việc ngày 11/3, tài khoản “Joy discover calm” đăng bài viết “Vì doanh số bán hàng cửa tiệm giảm liên tục, tiệm sách không thể tiếp tục kinh doanh nữa!” có sử dụng hình ảnh của Công ty Cổ phần Phát hành sách Thành phố Hồ Chí Minh – FAHASA để gây hiểu nhầm và ảnh hưởng đến doanh số. Ông Trịnh Hữu Anh khẳng định các thông tin trên là giả mạo, hoàn toàn sai sự thật. Đây là những tài khoản ẩn danh, có địa chỉ đặt ở nước ngoài, mạo danh FAHASA, đồng thời, việc sử dụng hình ảnh Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh để minh họa cho bài viết có thông tin sai sự thật là không đúng với quy định của pháp luật.
Trả lời kiến nghị của cử tri trước Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV về giải pháp ngăn chặn thông tin xấu độc, xuyên tạc trên mạng, Bộ TT-TT cho biết, từ đầu năm 2024 đến nay, lực lượng thanh tra Thông tin và Truyền thông đã xử phạt vi phạm hành chính đối với 209 trường hợp với tổng số tiền xử phạt hơn 2,6 tỷ đồng về các hành vi thông tin sai sự thật xúc phạm danh dự, uy tín của tổ chức, cá nhân; quảng cáo sản phẩm, dịch vụ chưa được phép lưu hành, vi phạm chủ quyền quốc gia, quảng cáo tại các trang thông tin điện tử có nội dung vi phạm pháp luật…
Câu hỏi đặt ra là vì sao các hành vi thông tin sai sự thật, bôi nhọ, xúc phạm danh dự, uy tín của tổ chức, cá nhân ngày càng phổ biến trên mạng xã hội? Theo nhiều chuyên gia, thực tế cho thấy, những “trào lưu” xấu trên mạng xã hội dễ dàng thu hút sự chú ý của người dùng hơn so với những nội dung “sạch”, có giá trị và làn sóng “ham view cao”, thậm chí tìm kiếm lợi nhuận, lợi ích riêng đã khiến nhiều tài khoản mạng xã hội sử dụng mọi chiêu trò, trong đó không quản ngại cả việc bịa đặt, làm sai lệch thông tin.
Vậy chế tài hiện hành có đủ sức răn đe? Hiện nay, theo các quy định tại Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung một số điều bởi Nghị định số 14/2022/NĐ-CP ngày 27/01/2022), quy định: “phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi tiết lộ thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự”.
Đặc biệt, đối với các hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; hành vi tiết lộ thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân..., tùy thuộc vào hành vi cũng như hậu quả của hành vi đó gây ra sẽ bị xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015, như: Tội vu khống (Điều 156); Tội làm nhục người khác (Điều 155)…
Như vậy, hệ thống chế tài là khá đầy đủ. Vì thế, vấn đề lớn nhất hiện nay cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa của công tác truyền thông để người dùng mạng xã hội hiểu rằng, mạng xã hội là môi trường ảo nhưng những hệ quả gây nên hoàn toàn là thật. Có thể tự do phát ngôn mà không phải chịu trách nhiệm, tự do bịa đặt thông tin để bôi nhọ người khác… là những suy nghĩ hoàn toàn mơ hồ, ấu trĩ và hơn thế, khung hình phạt cho những hành vi ấy không hề nhẹ.
Cùng với đó là việc tuyên truyền để cải thiện cái gọi là đạo đức, văn hoá, văn minh trên mạng xã hội. Theo một khảo sát năm 2023 của Microsoft, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có chỉ số văn minh (DCI) thấp trên không gian mạng. Mặc dù có nhiều ý kiến chưa đồng tình với đánh giá này, tuy nhiên, như người xưa có câu “không có lửa làm sao có khói”, khói bụi về sự kém văn minh trên mạng xã hội sẽ không thể có nếu mỗi người dùng mạng xã hội Việt tránh cho mình những hành vi đi ngược lại với văn hoá ứng xử, đạo đức làm người. Như sự vụ cắt ghép thơ của Nguyễn Quang Thiều mà theo nhà thơ, là sự “bịa đặt bẩn thỉu”, “trò đốn mạt nhất”. Đừng phớt lờ hay xem nhẹ đạo đức và luật pháp, những hệ quả mà mỗi người dùng mạng xã hội phải nhận sẽ không ảo như những lượt view hay comment họ nhận được sau mỗi bài đăng.
Hà Nguyễn
