Cuộc gặp hôm 26/5 giữa Ngoại trưởng Úc Penny Wong, Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đánh dấu cuộc họp thứ ba của nhóm Quad kể từ tháng 9/2024.
Tại cuộc họp, nhóm Quad công bố dự án cơ sở hạ tầng chung đầu tiên là xây dựng cảng tại Fiji. Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết sáng kiến này nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt năng lực cảng biển tại các quốc đảo Thái Bình Dương.
“Chúng tôi sẽ hợp tác về cơ sở hạ tầng cảng biển, đặc biệt để giải quyết tình trạng thiếu năng lực cảng ở các đảo Thái Bình Dương. Chúng tôi đang công bố kế hoạch hợp tác với Fiji”, ông Rubio nói, đồng thời cho biết dự án sẽ là minh chứng cho khả năng phối hợp xây dựng hạ tầng “chất lượng cao và bền vững” của nhóm.
Quad từng mất một phần động lực trong năm ngoái sau khi không thể tổ chức hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo, trong bối cảnh xuất hiện căng thẳng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi liên quan đến thuế quan và một số vấn đề song phương khác.
Dù vậy, ông Rubio khẳng định Mỹ vẫn “cam kết mạnh mẽ” với cơ chế Quad và xem đây là “trụ cột” trong chiến lược toàn cầu của Mỹ.
Theo ông Rubio, 4 nước cũng đã thống nhất triển khai sáng kiến an ninh năng lượng khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và xây dựng khuôn khổ hợp tác về khoáng sản thiết yếu.
Khuôn khổ này nhằm điều phối chính sách kinh tế và đầu tư để củng cố chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, bao gồm khai thác, chế biến và tái chế.
Giới quan sát cho rằng sáng kiến có thể đặc biệt quan trọng với Nhật Bản sau khi Trung Quốc tạm dừng xuất khẩu một số loại khoáng sản được sử dụng trong lĩnh vực quốc phòng, hàng không vũ trụ và bán dẫn do tranh chấp ngoại giao.
Trước đó, các cuộc họp Quad thường tập trung vào các sáng kiến duy trì “trật tự hàng hải tự do và cởi mở” tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bao gồm tăng cường năng lực giám sát hoạt động trên biển.
Vấn đề tổ chức hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo Quad tiếp tục được quan tâm sau khi cuộc họp cấp cao bị trì hoãn trong năm ngoái. Dù các ngoại trưởng không bình luận về khả năng tổ chức hội nghị trong năm nay, ông Rubio cuối tuần trước cho biết các bên đang hướng tới một cuộc gặp cấp lãnh đạo vào cuối năm.
Bà Premesha Saha, chuyên gia chính sách cấp cao tại Asia Society Australia ở Melbourne, nhận định việc chưa tổ chức hội nghị thượng đỉnh không đồng nghĩa Quad suy yếu.
Theo bà, nếu nhóm tiếp tục duy trì hiệu quả hợp tác ở cấp bộ trưởng và cấp làm việc, Quad vẫn có thể giữ được ảnh hưởng trong khu vực ngay cả khi ít xuất hiện ở cấp lãnh đạo.
