BOT giao thông trong nỗi sợ… minh bạch!?

(NB&CL) Vụ cướp 2,2 tỷ đồng tại trạm thu phí Dầu Giây (cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây) sáng 7/2/2019 gây chấn động không hẳn vì sự táo tợn của nhóm cướp, mà đã găm vào dư luận hàng loạt câu hỏi: Doanh thu thật của các trạm BOT là bao nhiêu? Có gian lận, tiêu cực, lợi ích nhóm hay không?

Khi báo chí lên tiếng về tình trạng “không kiểm soát được việc thu phí BOT”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã lập tức chỉ đạo Bộ GTVT kiểm tra và làm rõ; thực hiện nghiêm việc triển khai hệ thống thu phí điện tử tự động không dừng - điều sẽ giúp minh bạch hóa doanh thu BOT, nhưng tới nay vẫn tậm tịt.

Thu phí tự động không dừng - Không rắn, không hết tiêu cực tại các BOT - Ảnh minh họa PLVN

Thu phí tự động không dừng - Không rắn, không hết tiêu cực tại các BOT - Ảnh minh họa PLVN

1. Từ tháng 7/2017, Chính phủ đã giao Bộ GTVT thực hiện triển khai thu phí sử dụng dịch vụ 3 đường bộ tự động tại các dự án BOT và phải hoàn thành trước 31/12/2019. Sau đó, Tổng cục Đường bộ Việt Nam (TCĐB) đã vạch ra lộ trình triển khai, tổ chức đấu thầu cung cấp dịch vụ.

Theo ông Nguyễn Văn Huyện - Tổng cục trưởng TCĐB, hệ thống thu phí tự động không dừng tại các BOT được chia ra thành hai giai đoạn: Giai đoạn 1 áp dụng đối với QL1 và đường Hồ Chí Minh đoạn qua Tây Nguyên (44 trạm). Giai đoạn 2 áp dụng với các trạm còn lại trên toàn quốc (33 trạm).

Hiện 26 trạm trên QL1 và đường Hồ Chí Minh đoạn qua Tây Nguyên đã lắp đặt xong thu phí tự động không dừng. Các trạm trên tuyến quốc lộ và cao tốc còn lại đang được triển khai và dự kiến sẽ hoàn thành trong năm 2019 theo chỉ đạo của Thủ tướng, gồm 33 trạm (10 trạm trên QL1 và 23 trạm thuộc các tuyến quốc lộ, cao tốc khác).

Như vậy, lộ trình Chính phủ đặt ra đến hết năm 2018 tất cả trạm thu phí sử dụng đường bộ trên QL1 và đường Hồ Chí Minh sẽ thu phí không dừng; hết năm 2019, áp dụng cho tất cả các trạm thu phí còn lại. Tuy nhiên, thực tế triển khai thu phí tự động không dừng không đạt được một nửa mục tiêu, khiến báo chí, dư luận và người dân đặt nghi vấn về sự minh bạch.

Đặc biệt, sau vụ việc Công ty CP Tập đoàn Yên Khánh bị khởi tố vì dùng phần mềm giấu doanh thu thu phí trên cao tốc TP.HCM - Trung Lương, đã làm niềm tin của người dân đối với các nhà đầu tư BOT giao thông lung lay dữ dội.

Tại BOT Ninh Lộc (thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa), người dân và tài xế thậm chí đã phải tự nguyện tổ chức đếm xe thủ công, để kiếm tìm sự minh bạch.

Người dân đeo Căn cước công dân và đếm xe thủ công tại trạm BOT Ninh Lộc - Khánh Hòa.

Người dân đeo Căn cước công dân và đếm xe thủ công tại trạm BOT Ninh Lộc - Khánh Hòa.

2. Chia sẻ trên báo chí, đại diện TCĐB cho rằng, việc triển khai thực hiện thu phí tự động không dừng trên các trạm BOT chậm trễ có hai lý do chính. Thứ nhất là do năng lực của nhà cung cấp dịch vụ thu phí tự động không dừng chưa đáp ứng được yêu cầu. Thứ hai là do một số nhà đầu tư dự án BOT ngại sự minh bạch nên lần lữa thực hiện.

Ông Tô Nam Toàn, Vụ trưởng KHCN - Môi trường và Hợp tác quốc tế (thuộc TCĐB) cho hay, hiện dự án triển khai thu phí tự động không dừng chậm do gặp một số vướng mắc như năng lực tài chính, nhân sự của nhà cung cấp dịch vụ thu phí chưa đáp ứng yêu cầu. “Sự phối hợp của nhà đầu tư trong triển khai thu phí không dừng chưa tốt. Nhiều nhà đầu tư BOT bằng nhiều cách, gián tiếp cản trở triển khai thu phí không dừng. Điều này do một số nhà đầu tư BOT ngại minh bạch, một số lại lo không kiểm soát được nhà cung cấp dịch vụ thu phí tự động, giấu doanh thu”, ông Toàn nói.

Theo báo Giao thông, hiện việc theo dõi, kiểm tra doanh thu của hầu hết các trạm thu phí mới chỉ thông qua báo cáo doanh thu theo tháng, quý, 6 tháng, 1 năm của nhà đầu tư và thanh kiểm tra hằng năm. Điều này có nghĩa việc xác nhận doanh thu của TCĐB chưa có cơ sở pháp lý để thực hiện, chưa có số liệu đối chiếu, chỉ dựa trên số liệu báo cáo của nhà đầu tư.

Thêm nữa, sự liêm chính trong thanh kiểm tra của TCĐB hiện cũng bị đặt dấu hỏi.

Ngay ở vụ việc cướp Trạm thu phí Dầu Giây, TCĐB đã vào kiểm tra, rà soát suốt gần 20 ngày, sau đó tuyên bố chứng từ thu phí tại trạm Dầu Giây được lưu đầy đủ, công tác thu phí từ các khâu phát hành vé thẻ, thu phí, đối soát, nộp tiền,… đảm bảo theo quy trình thu phí được duyệt.

Tuy nhiên, kết luận của TCĐB cũng lại khẳng định: “Tổng Công ty đầu tư Đường cao tốc Việt Nam phải báo cáo giải trình việc không sao lưu đầy đủ dữ liệu video; Thực hiện ngay việc công khai thông tin trên biển báo điện tử gắn tại khu vực nhà điều hành theo quy định; Khắc phục ngay lỗi không đồng bộ thời gian của các video làn, video cabin và video toàn cảnh;…” khiến báo chí, dư luận cười ra nước mắt.

Thu phí thủ công tại BOT Cai Lậy - Tiền Giang - Ảnh - Hoài Thanh

Thu phí thủ công tại BOT Cai Lậy - Tiền Giang - Ảnh - Hoài Thanh

3. Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh chia sẻ: Doanh nghiệp vận tải nông sản, thủy sản cho biết: Từ ĐBSCL về đến TP.HCM, cứ 10km lại gặp một trạm BOT; Phí BOT gấp 10 lần phí xăng dầu. Như vậy, rõ ràng chi phí cho BOT và tác động đến người tiêu dùng, người nghèo và tác động lớn đến năng lực cạnh tranh của cả nền kinh tế. Do vậy, ông muốn kiến nghị Quốc hội về việc cần phải giám sát các dự án BOT về việc chỉ định thầu, việc quy định chi phí và yêu cầu chi phí với người dân…

“Tôi lấy ví dụ, đường 5 trước đây chúng ta vay của Ngân hàng Thế giới, xây dựng hoàn toàn không có chi phí vì người dân có đóng phí xăng dầu, phí đường bộ. Thế nhưng một người dân ở đường 5, buổi sáng đưa con đi học, buổi chiều đón con, sang bên kia đường ăn một bát phở cũng phải trả phí BOT, như vậy họ bức xúc là có cơ sở của họ. Tôi cho rằng, đây không chỉ là vấn đề về kinh tế, vấn đề về năng lực cạnh tranh, cạnh tranh quốc tế mà còn là vấn đề xã hội và chúng ta cần phải nhận thức đúng và phải giải quyết sớm”, TS Lê Đăng Doanh nói.

Cũng theo vị chuyên gia, thực tế trước đây chúng ta không kiểm soát được chi phí, không kiểm soát được hợp đồng thế nào, nhà thầu có đủ tư cách hay không và nhiều ý kiến còn cho rằng đây là “mảnh đất màu mỡ” cho nhóm lợi ích. Thậm chí có hiện tượng “tay không bắt giặc”, tức nhà đầu tư thực sự không làm gì cả, trúng thầu dự án là đem bán ngay lại quyền thực hiện dự án, ôm về một khoản chênh lệch giá rất lớn. TTCP đã phát hiện và đưa ra tính toán là chi phí đã đội giá lên hàng ngàn tỷ đồng. Đó là các chi phí của nhóm lợi ích và tham nhũng.

Lúc này, sự quyết liệt của Thủ tướng trong việc bắt buộc triển khai hệ thống thu phí điện tử tự động không dừng sẽ giúp minh bạch về số tiền thu phí được. Từ đó, công luận chờ đợi Chính phủ và các bộ, ngành sẽ thanh tra, rà soát quá trình chọn thầu, phê duyệt vị trí đặt trạm, suất đầu tư,… để tiến tới loại bỏ hoàn toàn những bất cập đang tồn tại.

Và hơn hết, minh bạch sẽ là sự khẳng định đanh thép nhất về tính đúng đắn của chủ trương kêu gọi đầu tư BOT giao thông, hài hòa lợi ích giữa nhà nước - nhà đầu tư - người sử dụng dịch vụ.

Kiên Giang

Xem thêm

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

(NB&CL) Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều được đánh dấu bằng những quyết sách mang tính mở đường. Có những quyết sách làm thay đổi cách tổ chức nền kinh tế, có những quyết sách tạo nên bước ngoặt về thể chế và phương thức quản trị. Nhưng cũng có những quyết sách không khởi đầu bằng những công trình quy mô lớn hay mục tiêu tăng trưởng cao, mà bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: sau tất cả những đổi thay, người dân sẽ sống tốt hơn như thế nào?

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

(CLO) Một đoạn video chưa đầy một phút. Một dòng trạng thái được chia sẻ hàng nghìn lần. Chỉ sau vài giờ, một con người có thể bị quy kết, bị tẩy chay và bị kết án bởi hàng vạn bình luận, ngay cả khi cơ quan có thẩm quyền còn chưa bắt đầu xác minh sự việc.

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

(CLO) Mỗi mùa thi tốt nghiệp trung học phổ thông đều mang theo biết bao kỳ vọng của học sinh, gia đình và toàn xã hội. Sau mười hai năm đèn sách, kỳ thi không chỉ khép lại một chặng đường học tập mà còn mở ra cánh cửa của tương lai. Đó có thể là giảng đường đại học, trường nghề hay hành trình lập nghiệp của mỗi người.

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

(NB&CL) Ngày 2/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1189/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới; đồng thời tạo nền tảng tinh thần vững chắc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

(NB&CL) Suốt nhiều năm, “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn” gần như đã trở thành một nhận định quen thuộc mỗi khi bàn về những lực cản đối với phát triển. Thế nhưng, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6 và Hội nghị trực tuyến với các địa phương đầu tháng 7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một nhận định khác, ngắn gọn nhưng giàu sức gợi: “Hiện nay, vấn đề cốt tử, cốt lõi là triển khai thực thi. Giai đoạn này, thể chế không còn là điểm nghẽn của điểm nghẽn nữa. Thực thi nhiệm vụ, tổ chức triển khai đang là điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

(CLO) Mỗi thế hệ đều có một thời điểm phải trả lời câu hỏi: mình sẽ lớn lên như thế nào trong bước chuyển của đất nước. Với tuổi trẻ hôm nay, câu hỏi ấy đến sớm hơn và cũng cụ thể hơn. Khi Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới với những cơ hội rộng mở nhưng áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, điều được chờ đợi ở người trẻ không chỉ là khát vọng hay nhiệt huyết, mà còn là năng lực thích ứng, tinh thần học tập không ngừng và bản lĩnh để tạo ra giá trị thật. Lớn cùng nhịp bước của đất nước, vì thế, không còn là một lời cổ vũ, mà đang trở thành một yêu cầu của thời đại.

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

(CLO) Một năm trước, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước, cùng với quyết tâm tinh gọn tổ chức bộ máy là hàng loạt băn khoăn về những tác động trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc nhiều cán bộ, công chức, viên chức xin nghỉ hưu trước tuổi hoặc thôi việc đã trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của dư luận. Có người coi đây là kết quả tất yếu của quá trình sàng lọc đội ngũ, cũng có người lo ngại bộ máy sẽ thiếu hụt những cán bộ có năng lực, kinh nghiệm đúng vào thời điểm chính quyền cơ sở được giao nhiều quyền hạn và trách nhiệm hơn.

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

(CLO) Vòng xoáy công nghệ có lẽ chẳng bao giờ có điểm dừng. Báo chí bây giờ và trong tương lai vẫn sẽ từng ngày đối mặt với áp lực buộc mình đổi mới. Nhưng dù có ở nền tảng công nghệ nào, dù kỹ thuật làm báo có phát triển đến đâu, thì có những giá trị cốt lõi của báo chí cũng không thể mất và không được phép mất. Như một chiếc la bàn, Báo chí cách mạng có thể định hướng dư luận, góp phần gìn giữ sự ổn định xã hội và vun đắp niềm tin vào sự thật. Mạng xã hội có thể là “mạch máu” kết nối thông tin, nhưng Báo chí cách mạng chính là “trái tim” giữ nhịp đập lý trí và trách nhiệm trong đời sống truyền thông hiện đại, để luôn là một người đến sau có trách nhiệm!

Giữ chủ quyền trên không gian mạng: Từ tư duy đến hành động

Giữ chủ quyền trên không gian mạng: Từ tư duy đến hành động

(NB&CL) Từ cảnh báo về nguy cơ mất an toàn dữ liệu đến yêu cầu xây dựng “thế trận an ninh mạng chủ động, toàn diện”, Chỉ thị số 57-CT/TW đã đặt ra một định hướng chiến lược rõ ràng cho bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian số. Nhưng để biến định hướng ấy thành năng lực phòng thủ thực chất vẫn là bài toán lớn, đòi hỏi sự đồng bộ về công nghệ, nhân lực, thể chế pháp lý và khả năng tự chủ dữ liệu trong bối cảnh các nguy cơ an ninh mạng ngày càng phức tạp và khó lường.

Cần những “lá chắn phòng thủ” mới

Cần những “lá chắn phòng thủ” mới

(NB&CL) Một đường điện bị tê liệt có thể làm cả thành phố tối đèn. Một tuyến giao thông đứt gãy có thể khiến nền kinh tế chao đảo. Nhưng trong thời đại số, chỉ một cuộc tấn công mạng vào trung tâm dữ liệu, hệ thống ngân hàng hay nền tảng điều hành quốc gia cũng có thể tạo ra những xáo trộn không kém một cuộc khủng hoảng ngoài đời thực. Không gian mạng giờ đây đã trở thành phần lãnh thổ đặc biệt, gắn trực tiếp với chủ quyền quốc gia, năng lực quản trị và niềm tin xã hội.

Sàn giao dịch hàng hóa Việt Nam: Cơ hội định giá lại nông sản Việt Nam

Sàn giao dịch hàng hóa Việt Nam: Cơ hội định giá lại nông sản Việt Nam

(NB&CL) Trong nhiều năm qua, Việt Nam đứng trong nhóm xuất khẩu nông sản lớn nhất thế giới về sản lượng, nhưng giá trị thu về vẫn chưa tương xứng. Phần lớn các mặt hàng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, gạo… vẫn phụ thuộc vào giá niêm yết trên sàn quốc tế, khiến doanh nghiệp và nông dân trong nước luôn ở thế bị động. Chuyên gia nhận định: Việt Nam dẫn đầu thế giới nhiều mặt hàng nông sản nhưng thiếu sàn giao dịch thực thụ, gây lãng phí nguồn lực và đánh mất quyền định đoạt giá bán.

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Từ đối thoại khu vực đến dấu ấn một Việt Nam chủ động kiến tạo

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Từ đối thoại khu vực đến dấu ấn một Việt Nam chủ động kiến tạo

(NB&CL) Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 được tổ chức tại Hà Nội (từ ngày 9-10/6/2026) vào đúng thời điểm khu vực đang đứng trước những yêu cầu mới về tự cường, đổi mới và thích ứng với các biến động toàn cầu. Trong dòng chảy đó, AFF không chỉ là một sự kiện đối ngoại quan trọng của ASEAN mà còn cho thấy vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong việc khởi xướng, duy trì và làm sâu sắc thêm các không gian đối thoại khu vực.

Việc tử tế - Bông hoa đẹp của thi đua yêu nước

Việc tử tế - Bông hoa đẹp của thi đua yêu nước

(CLO) Nhân dịp kỷ niệm 78 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11/6/1948 - 11/6/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp mặt 100 điển hình tiên tiến trong Chương trình “Việc tử tế” của Đài Truyền hình Việt Nam. Đây không chỉ là hoạt động tôn vinh những con người bình dị mà cao quý, mà còn là dịp để xã hội nhìn lại, trân trọng và lan tỏa những giá trị nhân văn tốt đẹp đang hiện hữu trong đời sống hằng ngày.

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

(CLO) Trong nhiều thập niên qua, người lao động Việt Nam từng đối mặt với không ít biến động của nền kinh tế. Nhưng có lẽ chưa bao giờ câu chuyện tương lai nghề nghiệp lại được đặt ra rõ ràng như hôm nay, khi trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi cách con người làm việc và tạo ra giá trị. Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm kỳ đại hội.

 Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

(NB&CL) Hà Nội một lần nữa đưa kế hoạch thu phí phương tiện giao thông vào nội đô với lộ trình bắt đầu từ Vành đai 1 vào năm 2028 với kỳ vọng “công cụ kinh tế” sẽ giúp điều tiết giao thông và thúc đẩy người dân chuyển sang phương tiện công cộng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc nghiên cứu thu phí phương tiện vào nội đô cần được đánh giá toàn diện cả ở góc độ giao thông, kinh tế lẫn tác động xã hội.

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

(NB&CL) Một năm trước, mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương chính thức đi vào vận hành sau cuộc sắp xếp quy mô lớn nhất trong nhiều thập niên. Hàng loạt đơn vị hành chính được tổ chức lại, nhiều cơ quan được hợp nhất, hàng nghìn đầu mối được tinh gọn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước.

Cỡ chữ bài viết: