Điều tra… online, đạo đức… online!

(CLO) Không làm chủ được bản thân, để mình… lạc trôi trong thế giới ảo, rồi biến thành nhà điều tra… online, nhà đạo đức… online”, hoạt động theo cơ chế tư duy… bằng tay thay cho não.
Cả truyền thông và mạng xã hội đã bị

Cả truyền thông và mạng xã hội đã bị "việt vị" sau khi "cầm đèn chạy trước ô tô" vụ học sinh tát cô giáo diễn ra từ tháng 5/2020. Ảnh: Cắt từ Clip

Chiều 17/2, mạng xã hội lan truyền một đoạn Clip ghi lại hình ảnh một cậu học trò (khoảng ở độ tuổi THCS) chửi tục, sau đó đi lên bàn giáo viên lấy lại vật gì đó rồi tiện tay… tát luôn cô giáo trong tiếng ồ lên của cả lớp.

Cư dân mạng lập tức lên cơn giận dữ ngút trời. Người ta bắt đầu mổ xẻ vấn đề dưới nhiều góc độ khác nhau. Cả tâm lý học, giáo dục học, văn hóa học, đạo đức học, thậm chí tội phạm học được mang ra soi chiếu. Đa số các ý kiến đều chỉ trích cậu học trò vô lễ và cảm thấy xót xa cho nghề dạy học thời nay.

Người đổ cho nhà trường, xem như đó là cái tát vào bộ mặt giáo dục. Người khác lại quy cho gia đình phó mặc con cái cho nhà trường, sinh ra những đứa trẻ hư. Người thì cho rằng mặt trái của cơ chế thị trường đã sản xuất ra những sản phẩm giáo dục lỗi. Thậm chí, hết chuyện, người ta còn soi mói cô giáo trong đoạn Clip ăn mặc không phù hợp với môi trường sư phạm.

Nhưng điều quan trọng nhất là đoạn Clip ấy ở đâu, học sinh đó ở trường nào, lớp nào, sự việc diễn ra lâu chưa, liệu những hình ảnh ấy là thật hay dàn dựng, cắt ghép thì không ai biết, không ai đề cập đến.

Cứ thế, người ta bàn tán, cãi nhau, phê phán, rao giảng đạo đức, ai cũng muốn chứng tỏ mình là giới thạo tin. Một số diễn đàn chia thành các phe nhóm, tranh cãi văng mạng, nảy lửa, thậm chí xúc phạm lẫn nhau. Và rồi, tiện tay, người ta liên tiếp ấn nút Like, nút Share, gây nên một cơn bão mạng. Đến mức Bộ Giáo dục & Đào tạo phải ra văn bản đề nghị “các bên”… hạ hỏa chờ cơ quan chức năng xác minh sự việc.

Và rồi, theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tại Hà Nội, đoạn Clip ấy diễn ra cách đây gần 1 năm tại Trung tâm giáo dục thường xuyên quận Ba Đình. Nam sinh học lớp 8 tát cô giáo trên bục giảng có biểu hiện trầm cảm, hay mất ngủ, tinh thần căng thẳng, dễ bị kích động. Sự việc đã được giải quyết theo đúng quy trình của ngành giáo dục. Học sinh bị kỷ luật đuổi học một thời gian và hiện đã đi học trở lại. Cuối cùng cả truyền thông lẫn mạng xã hội đã một phen bị rơi vào thế… việt vị.

Không phải ngẫu nhiên mà khi đưa tin ban đầu về các vụ cướp tiền mặt, báo chí thường dùng dùng hình ảnh… một vật trông giống tiền. Có thể nó gây cười với độc giả nhưng đó là cách thông tin khôn ngoan nhất, an toàn nhất khi chưa có nguồn tin chính thức, chính xác từ cơ quan điều tra.

Trở lại với trường hợp cậu học sinh trong đoạn Clip. Ngay cả cách ví von có phần hài hước rằng: xem Clip thấy đứa trẻ ấy trông… giống một học sinh, sự việc diễn ra ở một nơi… trông giống như một lớp học và người bị tát… trông giống như một cô giáo còn là cách nói khôn ngoan và tỉnh táo hơn việc lớn tiếng rao giảng đạo đức khi chưa biết bản chất câu chuyện như thế nào?

Cổ nhân có câu: "Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe". Nhưng kỳ lạ là ngày nay, số người dựa cột lại không chịu nghe mà cứ thích… thưa thốt.

Những công văn giả mạo liên quan đến phòng chống dịch bệnh được chia sẻ với tốc độ chóng mặt. Ảnh: TL

Những công văn giả mạo liên quan đến phòng chống dịch bệnh được chia sẻ với tốc độ chóng mặt. Ảnh: TL

Chuyện “dựa cột” mà cứ đòi “thưa thốt” còn lan sang cả trận tuyến chống dịch. Truyền thông trong công tác Phòng chống dịch bệnh Covid-19 được xem là một trận tuyến. Đáng buồn là bên cạnh việc cung cấp thông tin chính xác, cập nhật, trận tuyến này còn phải chống lại nạn tin giả tràn lan trên mạng xã hội được sản xuất, đưa tin từ các nhà “điều tra online”.

Hàng loạt các văn bản cho nghỉ học được làm giả rồi quăng lên mạng xã hội khiến cho phụ huynh, học sinh và cả ngành giáo dục địa phương náo loạn. Đáng tiếc là chưa rõ văn bản thật hay giả, nhiều người đã vội coppy, chia sẻ lên mạng xã hội, khiến cho sự việc phức tạp thêm.

Thậm chí, trong lúc nước sôi lửa bỏng, không hiểu từ đâu, người ta tung tin Giám đốc CDC Hải Dương bị đình chỉ chức vụ. Những tin tức kiểu… vỉa hè, chè chén cứ thế được lan truyền với tốc độ chóng mặt, khiến cho công tác phòng chống dịch ngày càng rối thêm.

Không chỉ điều tra… online, nhiều người còn đóng vai các nhà đạo đức… online.

Họ không có mặt tại Hải Dương, không lăn lộn trong tâm dịch để giúp dân, hiểu dân, chia sẻ với những khó khăn, vất vả của những “chiến sỹ Blouse trắng” ở đây nhưng lại “cào phím” rằng: các địa phương đang phải “đổ vỏ” cho Hải Dương. Dùng thủ pháp chữ nghĩa lắt léo để tách Hải Dương ra khỏi không gian chống dịch của cả nước, tạo ra tâm lý kỳ thị đối với người dân địa phương này. Những người đang là nạn nhân của dịch bệnh rất cần được chia sẻ, giúp đỡ đã bị “truyền thông bẩn” xem như… tội phạm.

Mạng xã hội là một “đặc ân” của thế giới văn minh nhưng nó cũng tồn tại những mặt trái. Hai câu chuyện trên đây là hai trong số những ví dụ điển hình cho một loại “virus mạng xã hội” hình thành dựa trên cơ chế… online.

Thế giới ảo trên mạng xã hội đã tạo nên những con người sống ảo, ảo tưởng năng lực bản thân nhưng hậu quả của nó thì lại thật.

Dù không được trang bị kỹ năng thông tin nhưng nhiều người vẫn cứ hoạt động trên mạng xã hội như… giới thạo tin. Không ít người vẫn xem mạng xã hội là một cõi mở… vô biên. Cứ thế, không cần biết sự thật của thông tin, cứ thấy hot là Like, là Share, là Comment thỏa thích.

Đổ thừa cho mạng xã hội là không công bằng. Chính con người đang không làm chủ được bản thân, để mình… lạc trôi trong thế giới ảo, sinh ra những nhà “điều tra online, đạo đức online” hoạt động theo cơ chế tư duy… bằng tay thay cho não.

Quang Duy

Xem thêm

Chỉ thị số 10-CT/TW: Để lý tưởng, đạo đức trở thành hành động

Chỉ thị số 10-CT/TW: Để lý tưởng, đạo đức trở thành hành động

(NB&CL) Trong thời đại người trẻ có thể tiếp cận tri thức chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại, nhưng cũng dễ bị cuốn vào những luồng thông tin sai lệch và cách ứng xử lệch chuẩn, giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống đòi hỏi những cách làm thiết thực hơn. Làm sao để những giá trị được dạy trong nhà trường trở thành bản lĩnh và trách nhiệm trong cuộc sống? Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 20/7/2026 của Ban Bí thư về tăng cường giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân trong hệ thống giáo dục quốc dân đặt ra yêu cầu cấp thiết ấy.

Kỳ 4: Trách nhiệm của "người mở cửa"

Kỳ 4: Trách nhiệm của "người mở cửa"

(CLO) Đòi hỏi người tài phải cam kết đầu ra, phải có sản phẩm đột phá nhưng bộ máy giao việc lại đứng ngoài vòng phán xét, đó là căn bệnh vô cảm của cơ chế đánh giá một chiều. Khi một công trình nghìn tỷ đắp chiếu hay một nhà khoa học dứt áo ra đi, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy được định lượng bằng thước đo nào? Các quyết sách lịch sử của Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV đã tuyên chiến với sự né tránh: Trách nhiệm phải được truy xuất sòng phẳng ở cả hai đầu. Trọng dụng nhân tài không còn là việc chiêu mộ thuần túy mà chính là bản lĩnh chính trị và danh dự của người cầm quyền.

Kỳ 3: Đất dụng võ mới là đất lành

Kỳ 3: Đất dụng võ mới là đất lành

(CLO) Đãi ngộ tài chính vượt khung có thể tạo ra sức hút ban đầu nhưng không bao giờ giữ chân được người tài nếu họ thiếu một mảnh đất thực chiến để vẫy vùng sáng tạo. Hàng chục ngàn công chức, trí thức rời khu vực công cùng những đề án nghìn tỷ đắp chiếu đã để lại bài học đau xót: Với người thực tài, “đất lành” không nằm ở lời hứa đãi ngộ hay chiếc ghế an phận mà nằm ở bài toán xứng tầm, hạ tầng đồng bộ và cơ chế bảo vệ rủi ro. Đột phá của Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV chính là việc xác lập “văn hóa trọng dụng” thành một trụ cột độc lập; mở đường cho thể chế dung dưỡng đổi mới sáng tạo, biến môi trường làm việc thực chất thành bệ phóng để nhân tài ở lại cống hiến dài lâu.

Xây dựng văn hóa trong Đảng - Để chuẩn mực trở thành sức mạnh từ bên trong

Xây dựng văn hóa trong Đảng - Để chuẩn mực trở thành sức mạnh từ bên trong

(CLO) Văn hóa trong Đảng không chỉ thể hiện qua đạo đức, tác phong của mỗi cán bộ, đảng viên, mà còn được nhận ra từ cách tổ chức lãnh đạo, cách người có chức vụ sử dụng quyền hạn và cách công việc được giải quyết vì lợi ích chung. Quy định số 19-QĐ/TW đặt yêu cầu xây dựng văn hóa trong Đảng gắn với lý tưởng phát triển đất nước, chuẩn mực đạo đức cách mạng, văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ và tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Điều quan trọng là những yêu cầu ấy phải bước ra khỏi văn bản, trở thành cách nghĩ, cách làm và những chuyển biến người dân có thể cảm nhận trong cuộc sống.

Kỳ 2: Trọng dụng nhân tài: “Tùy tài mà dùng người”

Kỳ 2: Trọng dụng nhân tài: “Tùy tài mà dùng người”

(CLO) Đem chuyên gia đầu ngành đặt vào chiếc ghế hành chính sự vụ, bắt nhà khoa học phải đối thoại bằng ngôn ngữ của tờ trình và quy trình duyệt chi, đó là bi kịch lớn nhất của sự lãng phí chất xám. Khi nấc thang danh vọng trong hệ thống công suốt nhiều năm chỉ có một lối rẽ duy nhất là đường quan lộ, tài năng tất yếu bị mài mòn giữa những cuộc họp hành vụn vặt. Nghị quyết số 30-NQ/TW và Kết luận số 105-KL/TW đã dũng cảm khai thông nhận thức luận: Trọng dụng người tài không đồng nhất với bổ nhiệm chức vụ quản lý; thiết lập “hai làn đường” phát triển song hành và cơ chế khoán việc trao quyền chính là lời giải cho sự thăng hoa của trí tuệ.

Kỳ 1: Gần 80 năm một trăn trở: “Nghe không đến, thấy không khắp”

Kỳ 1: Gần 80 năm một trăn trở: “Nghe không đến, thấy không khắp”

(CLO) Rầm rộ trải thảm đỏ đón người tài nhưng lại lúng túng khi xếp chỗ làm việc; chi đậm ngân sách cho những gói đãi ngộ ban đầu nhưng buông lỏng hoàn toàn khâu tạo dựng môi trường để họ dấn thân dài hạn. Nghịch lý “trọng mời, nhẹ dùng” suốt nhiều năm qua đã biến không ít đề án nhân tài thành những bản báo cáo số lượng hình thức, tô hồng thành tích nhiệm kỳ. 

Đổi mới cách bảo vệ công trình quan trọng về an ninh quốc gia

Hôm nay, Quốc hội thảo luận tại tổ về Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi)

(CLO) Hôm nay (25/10), Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI tiếp tục bước sang tuần làm việc thứ 2 với nhiều dự án luật quan trọng. Trong đó, Quốc hội thảo luận ở tổ về Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Luật An ninh dữ liệu, Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. 

Trọng dụng hiệu quả để chuyển hóa nhân tài thành nguồn lực phát triển

Trọng dụng hiệu quả để chuyển hóa nhân tài thành nguồn lực phát triển

(NB&CL) Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh, nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia. Phát triển, thu hút và trọng dụng nhân tài phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, lấy lợi ích quốc gia, dân tộc và yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ chiến lược làm định hướng cao nhất. Từ tinh thần ấy, Kết luận số 105-KL/TW ngày 15/10/2026 của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững được ban hành, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tư duy của Đảng về nguồn lực con người.

Quy định số 224-QĐ/TW: Làm kinh tế bằng năng lực, không bằng quyền lực

Quy định số 224-QĐ/TW: Làm kinh tế bằng năng lực, không bằng quyền lực

(NB&CL) Một người đảng viên có thể trở thành doanh nhân giỏi, tạo ra sản phẩm có ích, giải quyết việc làm cho người lao động và đóng góp cho ngân sách. Nhưng nếu lợi thế kinh doanh đến từ chức vụ đang nắm giữ, thông tin có được nhờ công vụ hay khả năng chi phối những quyết định quản lý, câu chuyện đã vượt khỏi phạm vi làm giàu thông thường. Khi ấy, điều cần được xem xét không chỉ là khoản lợi nhuận thu về, mà còn là nguồn gốc của lợi thế tạo nên khoản lợi nhuận đó.

Bạo lực học đường: Ai đang làm mỏng đi quyền uy của thầy cô?

Bạo lực học đường: Ai đang làm mỏng đi quyền uy của thầy cô?

(CLO) Vụ nam sinh hành hung cô giáo ngay trên bục giảng tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, Hà Nội, được phản ánh trong hai ngày qua, một lần nữa khiến dư luận bàng hoàng, đồng thời gợi lên câu hỏi không thể né tránh: Vì sao những hành vi xúc phạm, thậm chí bạo lực với thầy cô vẫn xảy ra trong môi trường giáo dục? Đổ hết lỗi cho học sinh là chưa đủ; nhưng nếu chỉ yêu cầu giáo viên phải thấu hiểu, bao dung và đổi mới, chúng ta cũng cần tự hỏi đã làm gì để bảo vệ người đang đứng trên bục giảng.

Phụ nữ Việt Nam: Từ người "giữ lửa" trong gia đình đến người "kiến tạo" trong xã hội

Phụ nữ Việt Nam: Từ người "giữ lửa" trong gia đình đến người "kiến tạo" trong xã hội

(CLO) Bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, phụ nữ Việt Nam không còn chỉ đóng vai trò là hậu phương vững chắc. Vượt qua những định kiến giới cũ kỹ, phụ nữ Việt Nam ngày nay đang tạo nên những bước chuyển mình ngoạn mục từ người "giữ lửa" trong gia đình đến người "kiến tạo" xã hội. Bằng trí tuệ, sự nhạy bén và khát vọng cống hiến mạnh mẽ, những người phụ nữ thời đại mới đang tự tin bước ra thế giới, khẳng định vị thế chủ thể trên mọi lĩnh vực chủ chốt từ chính trị, kinh tế số cho đến ngoại ngữ và khoa học công nghệ.

Phụ nữ Việt Nam phát huy bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

Phụ nữ Việt Nam phát huy bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

(CLO) Từ những nữ doanh nhân chèo lái tập đoàn nghìn tỷ trong nền kinh tế số, các nhà khoa học nữ sở hữu công trình tầm cỡ quốc tế, cho đến những nữ chiến sĩ mũ nồi xanh kiên cường tại các phái bộ Liên Hợp Quốc... phụ nữ Việt Nam hôm nay đang viết nên một định nghĩa mới về bản lĩnh. Không còn bị trói buộc bởi những định kiến cũ kỹ, họ chủ động làm chủ công nghệ, đón đầu xu thế và tỏa sáng rực rỡ trong kỷ nguyên mới, trở thành động lực thúc đẩy hành trình vươn mình mạnh mẽ của toàn dân tộc.

Kỳ vọng xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo đồng bộ

Kỳ vọng xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo đồng bộ

(NB&CL) Bộ VHTTDL vừa ra mắt “Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam” và công bố 17 sáng kiến phát triển ngành năm 2026. Mạng lưới được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối các nguồn lực, chia sẻ cơ hội hợp tác và thúc đẩy những sáng kiến mới, góp phần đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển kinh tế. Hiệu quả của mô hình sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa các định hướng thành chương trình hợp tác cụ thể, đưa ý tưởng thành sản phẩm có giá trị và tạo chỗ đứng trên thị trường trong nước, quốc tế.

Việc đã rõ phải làm ngay

Việc đã rõ phải làm ngay

(NB&CL) Việc đã xác định rõ thì phải bắt tay thực hiện, vướng mắc phải được tháo gỡ, trách nhiệm phải được xác định đến cùng. Từ Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, 3 chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với quá trình tổ chức thực hiện các quyết sách: không để công việc chậm trễ vì né tránh, đùn đẩy, không để những vấn đề đã có hướng giải quyết tiếp tục ách tắc, mà phải tạo chuyển biến thực chất trong từng nhiệm vụ, từng lĩnh vực, để người dân và doanh nghiệp sớm nhận thấy kết quả.

Sau cuộc trở về là một lời hứa

Sau cuộc trở về là một lời hứa

(CLO) 731 liệt sĩ được đưa về nơi an nghỉ sau gần 60 năm. Nhưng sự tri ân không thể khép lại cùng một lễ truy điệu. Điều phải ở lại là lời hứa của những người đang sống: không quên quá khứ và xây dựng một đất nước xứng đáng với sự hy sinh ấy.

Hà Nội đang học cách đi nhanh bằng một cách nghĩ khác

Hà Nội đang học cách đi nhanh bằng một cách nghĩ khác

(NB&CL) Có một Hà Nội rất dễ nhận ra qua những câu chuyện hàng ngày, như tắc đường, mưa xuống là lo ngập, những dự án kéo dài, trường học quá tải... Nhưng nếu chỉ nhìn Thủ đô từ những điều ấy, sẽ khó thấy một chuyển động đang diễn ra khá rõ trong thời gian gần đây: Hà Nội đang thay đổi cách nghĩ về con đường phát triển của chính mình.

Đằng sau sự bùng nổ của các hội nhóm trên mạng xã hội: Ranh giới pháp lý cần được phân định!

Đằng sau sự bùng nổ của các hội nhóm trên mạng xã hội: Ranh giới pháp lý cần được phân định!

(NB&CL) Sự xuất hiện của những hội nhóm mang tên như “Hội những người từng đi tù”, “Hội những người vỡ nợ muốn làm liều” hay gần đây là “Con ghét bố mẹ” đang thu hút sự quan tâm lớn trên mạng xã hội. Đặc biệt, hội nhóm “Con ghét bố mẹ” đã thu hút sự quan tâm khi có hàng trăm nghìn thành viên. Nhiều bài viết chia sẻ những mâu thuẫn, tổn thương trong quan hệ giữa con cái và cha mẹ.

Quy định 220-QĐ/TW: Khi người dám làm được trao cơ hội để cống hiến

Quy định 220-QĐ/TW: Khi người dám làm được trao cơ hội để cống hiến

(NB&CL) Khi nhiều vấn đề mới không thể giải quyết bằng những cách làm cũ, người cán bộ không chỉ cần năng lực và ý tưởng, mà còn cần một môi trường đủ tin cậy để dám quyết định, dám chịu trách nhiệm và được đánh giá công bằng. Quy định 220-QĐ/TW vì thế không chỉ đặt ra cơ chế bảo vệ người dám làm, mà còn gợi mở một yêu cầu lớn hơn, phải biết phát hiện, giao việc, trao quyền và sử dụng đúng những người có năng lực để họ thực sự tạo ra giá trị.

17 Chủ tịch xã ở Quảng Ngãi và câu chuyện 'có mặt' với trách nhiệm

17 Chủ tịch xã ở Quảng Ngãi và câu chuyện 'có mặt' với trách nhiệm

(CLO) Một cuộc họp có thể chỉ kéo dài vài giờ. Nhưng cách một cán bộ tham dự, lắng nghe và xử lý công việc sau đó lại có thể nói nhiều điều về trách nhiệm công vụ. Câu chuyện 17 Chủ tịch UBND xã ở Quảng Ngãi bị phê bình vì không nghiêm túc trong việc tham dự một hội nghị vì thế đáng để nhìn rộng hơn: Có mặt trong một cuộc họp liệu đã đồng nghĩa với có mặt trong công việc?

Cỡ chữ bài viết: