Điều tra… online, đạo đức… online!

(CLO) Không làm chủ được bản thân, để mình… lạc trôi trong thế giới ảo, rồi biến thành nhà điều tra… online, nhà đạo đức… online”, hoạt động theo cơ chế tư duy… bằng tay thay cho não.
Cả truyền thông và mạng xã hội đã bị

Cả truyền thông và mạng xã hội đã bị "việt vị" sau khi "cầm đèn chạy trước ô tô" vụ học sinh tát cô giáo diễn ra từ tháng 5/2020. Ảnh: Cắt từ Clip

Chiều 17/2, mạng xã hội lan truyền một đoạn Clip ghi lại hình ảnh một cậu học trò (khoảng ở độ tuổi THCS) chửi tục, sau đó đi lên bàn giáo viên lấy lại vật gì đó rồi tiện tay… tát luôn cô giáo trong tiếng ồ lên của cả lớp.

Cư dân mạng lập tức lên cơn giận dữ ngút trời. Người ta bắt đầu mổ xẻ vấn đề dưới nhiều góc độ khác nhau. Cả tâm lý học, giáo dục học, văn hóa học, đạo đức học, thậm chí tội phạm học được mang ra soi chiếu. Đa số các ý kiến đều chỉ trích cậu học trò vô lễ và cảm thấy xót xa cho nghề dạy học thời nay.

Người đổ cho nhà trường, xem như đó là cái tát vào bộ mặt giáo dục. Người khác lại quy cho gia đình phó mặc con cái cho nhà trường, sinh ra những đứa trẻ hư. Người thì cho rằng mặt trái của cơ chế thị trường đã sản xuất ra những sản phẩm giáo dục lỗi. Thậm chí, hết chuyện, người ta còn soi mói cô giáo trong đoạn Clip ăn mặc không phù hợp với môi trường sư phạm.

Nhưng điều quan trọng nhất là đoạn Clip ấy ở đâu, học sinh đó ở trường nào, lớp nào, sự việc diễn ra lâu chưa, liệu những hình ảnh ấy là thật hay dàn dựng, cắt ghép thì không ai biết, không ai đề cập đến.

Cứ thế, người ta bàn tán, cãi nhau, phê phán, rao giảng đạo đức, ai cũng muốn chứng tỏ mình là giới thạo tin. Một số diễn đàn chia thành các phe nhóm, tranh cãi văng mạng, nảy lửa, thậm chí xúc phạm lẫn nhau. Và rồi, tiện tay, người ta liên tiếp ấn nút Like, nút Share, gây nên một cơn bão mạng. Đến mức Bộ Giáo dục & Đào tạo phải ra văn bản đề nghị “các bên”… hạ hỏa chờ cơ quan chức năng xác minh sự việc.

Và rồi, theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tại Hà Nội, đoạn Clip ấy diễn ra cách đây gần 1 năm tại Trung tâm giáo dục thường xuyên quận Ba Đình. Nam sinh học lớp 8 tát cô giáo trên bục giảng có biểu hiện trầm cảm, hay mất ngủ, tinh thần căng thẳng, dễ bị kích động. Sự việc đã được giải quyết theo đúng quy trình của ngành giáo dục. Học sinh bị kỷ luật đuổi học một thời gian và hiện đã đi học trở lại. Cuối cùng cả truyền thông lẫn mạng xã hội đã một phen bị rơi vào thế… việt vị.

Không phải ngẫu nhiên mà khi đưa tin ban đầu về các vụ cướp tiền mặt, báo chí thường dùng dùng hình ảnh… một vật trông giống tiền. Có thể nó gây cười với độc giả nhưng đó là cách thông tin khôn ngoan nhất, an toàn nhất khi chưa có nguồn tin chính thức, chính xác từ cơ quan điều tra.

Trở lại với trường hợp cậu học sinh trong đoạn Clip. Ngay cả cách ví von có phần hài hước rằng: xem Clip thấy đứa trẻ ấy trông… giống một học sinh, sự việc diễn ra ở một nơi… trông giống như một lớp học và người bị tát… trông giống như một cô giáo còn là cách nói khôn ngoan và tỉnh táo hơn việc lớn tiếng rao giảng đạo đức khi chưa biết bản chất câu chuyện như thế nào?

Cổ nhân có câu: "Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe". Nhưng kỳ lạ là ngày nay, số người dựa cột lại không chịu nghe mà cứ thích… thưa thốt.

Những công văn giả mạo liên quan đến phòng chống dịch bệnh được chia sẻ với tốc độ chóng mặt. Ảnh: TL

Những công văn giả mạo liên quan đến phòng chống dịch bệnh được chia sẻ với tốc độ chóng mặt. Ảnh: TL

Chuyện “dựa cột” mà cứ đòi “thưa thốt” còn lan sang cả trận tuyến chống dịch. Truyền thông trong công tác Phòng chống dịch bệnh Covid-19 được xem là một trận tuyến. Đáng buồn là bên cạnh việc cung cấp thông tin chính xác, cập nhật, trận tuyến này còn phải chống lại nạn tin giả tràn lan trên mạng xã hội được sản xuất, đưa tin từ các nhà “điều tra online”.

Hàng loạt các văn bản cho nghỉ học được làm giả rồi quăng lên mạng xã hội khiến cho phụ huynh, học sinh và cả ngành giáo dục địa phương náo loạn. Đáng tiếc là chưa rõ văn bản thật hay giả, nhiều người đã vội coppy, chia sẻ lên mạng xã hội, khiến cho sự việc phức tạp thêm.

Thậm chí, trong lúc nước sôi lửa bỏng, không hiểu từ đâu, người ta tung tin Giám đốc CDC Hải Dương bị đình chỉ chức vụ. Những tin tức kiểu… vỉa hè, chè chén cứ thế được lan truyền với tốc độ chóng mặt, khiến cho công tác phòng chống dịch ngày càng rối thêm.

Không chỉ điều tra… online, nhiều người còn đóng vai các nhà đạo đức… online.

Họ không có mặt tại Hải Dương, không lăn lộn trong tâm dịch để giúp dân, hiểu dân, chia sẻ với những khó khăn, vất vả của những “chiến sỹ Blouse trắng” ở đây nhưng lại “cào phím” rằng: các địa phương đang phải “đổ vỏ” cho Hải Dương. Dùng thủ pháp chữ nghĩa lắt léo để tách Hải Dương ra khỏi không gian chống dịch của cả nước, tạo ra tâm lý kỳ thị đối với người dân địa phương này. Những người đang là nạn nhân của dịch bệnh rất cần được chia sẻ, giúp đỡ đã bị “truyền thông bẩn” xem như… tội phạm.

Mạng xã hội là một “đặc ân” của thế giới văn minh nhưng nó cũng tồn tại những mặt trái. Hai câu chuyện trên đây là hai trong số những ví dụ điển hình cho một loại “virus mạng xã hội” hình thành dựa trên cơ chế… online.

Thế giới ảo trên mạng xã hội đã tạo nên những con người sống ảo, ảo tưởng năng lực bản thân nhưng hậu quả của nó thì lại thật.

Dù không được trang bị kỹ năng thông tin nhưng nhiều người vẫn cứ hoạt động trên mạng xã hội như… giới thạo tin. Không ít người vẫn xem mạng xã hội là một cõi mở… vô biên. Cứ thế, không cần biết sự thật của thông tin, cứ thấy hot là Like, là Share, là Comment thỏa thích.

Đổ thừa cho mạng xã hội là không công bằng. Chính con người đang không làm chủ được bản thân, để mình… lạc trôi trong thế giới ảo, sinh ra những nhà “điều tra online, đạo đức online” hoạt động theo cơ chế tư duy… bằng tay thay cho não.

Quang Duy

Xem thêm

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

(NB&CL) Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều được đánh dấu bằng những quyết sách mang tính mở đường. Có những quyết sách làm thay đổi cách tổ chức nền kinh tế, có những quyết sách tạo nên bước ngoặt về thể chế và phương thức quản trị. Nhưng cũng có những quyết sách không khởi đầu bằng những công trình quy mô lớn hay mục tiêu tăng trưởng cao, mà bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: sau tất cả những đổi thay, người dân sẽ sống tốt hơn như thế nào?

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

(CLO) Một đoạn video chưa đầy một phút. Một dòng trạng thái được chia sẻ hàng nghìn lần. Chỉ sau vài giờ, một con người có thể bị quy kết, bị tẩy chay và bị kết án bởi hàng vạn bình luận, ngay cả khi cơ quan có thẩm quyền còn chưa bắt đầu xác minh sự việc.

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

(CLO) Mỗi mùa thi tốt nghiệp trung học phổ thông đều mang theo biết bao kỳ vọng của học sinh, gia đình và toàn xã hội. Sau mười hai năm đèn sách, kỳ thi không chỉ khép lại một chặng đường học tập mà còn mở ra cánh cửa của tương lai. Đó có thể là giảng đường đại học, trường nghề hay hành trình lập nghiệp của mỗi người.

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

(NB&CL) Ngày 2/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1189/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới; đồng thời tạo nền tảng tinh thần vững chắc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

(NB&CL) Suốt nhiều năm, “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn” gần như đã trở thành một nhận định quen thuộc mỗi khi bàn về những lực cản đối với phát triển. Thế nhưng, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6 và Hội nghị trực tuyến với các địa phương đầu tháng 7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một nhận định khác, ngắn gọn nhưng giàu sức gợi: “Hiện nay, vấn đề cốt tử, cốt lõi là triển khai thực thi. Giai đoạn này, thể chế không còn là điểm nghẽn của điểm nghẽn nữa. Thực thi nhiệm vụ, tổ chức triển khai đang là điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

(CLO) Mỗi thế hệ đều có một thời điểm phải trả lời câu hỏi: mình sẽ lớn lên như thế nào trong bước chuyển của đất nước. Với tuổi trẻ hôm nay, câu hỏi ấy đến sớm hơn và cũng cụ thể hơn. Khi Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới với những cơ hội rộng mở nhưng áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, điều được chờ đợi ở người trẻ không chỉ là khát vọng hay nhiệt huyết, mà còn là năng lực thích ứng, tinh thần học tập không ngừng và bản lĩnh để tạo ra giá trị thật. Lớn cùng nhịp bước của đất nước, vì thế, không còn là một lời cổ vũ, mà đang trở thành một yêu cầu của thời đại.

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

(CLO) Một năm trước, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước, cùng với quyết tâm tinh gọn tổ chức bộ máy là hàng loạt băn khoăn về những tác động trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc nhiều cán bộ, công chức, viên chức xin nghỉ hưu trước tuổi hoặc thôi việc đã trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của dư luận. Có người coi đây là kết quả tất yếu của quá trình sàng lọc đội ngũ, cũng có người lo ngại bộ máy sẽ thiếu hụt những cán bộ có năng lực, kinh nghiệm đúng vào thời điểm chính quyền cơ sở được giao nhiều quyền hạn và trách nhiệm hơn.

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

(CLO) Vòng xoáy công nghệ có lẽ chẳng bao giờ có điểm dừng. Báo chí bây giờ và trong tương lai vẫn sẽ từng ngày đối mặt với áp lực buộc mình đổi mới. Nhưng dù có ở nền tảng công nghệ nào, dù kỹ thuật làm báo có phát triển đến đâu, thì có những giá trị cốt lõi của báo chí cũng không thể mất và không được phép mất. Như một chiếc la bàn, Báo chí cách mạng có thể định hướng dư luận, góp phần gìn giữ sự ổn định xã hội và vun đắp niềm tin vào sự thật. Mạng xã hội có thể là “mạch máu” kết nối thông tin, nhưng Báo chí cách mạng chính là “trái tim” giữ nhịp đập lý trí và trách nhiệm trong đời sống truyền thông hiện đại, để luôn là một người đến sau có trách nhiệm!

Giữ chủ quyền trên không gian mạng: Từ tư duy đến hành động

Giữ chủ quyền trên không gian mạng: Từ tư duy đến hành động

(NB&CL) Từ cảnh báo về nguy cơ mất an toàn dữ liệu đến yêu cầu xây dựng “thế trận an ninh mạng chủ động, toàn diện”, Chỉ thị số 57-CT/TW đã đặt ra một định hướng chiến lược rõ ràng cho bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian số. Nhưng để biến định hướng ấy thành năng lực phòng thủ thực chất vẫn là bài toán lớn, đòi hỏi sự đồng bộ về công nghệ, nhân lực, thể chế pháp lý và khả năng tự chủ dữ liệu trong bối cảnh các nguy cơ an ninh mạng ngày càng phức tạp và khó lường.

Cần những “lá chắn phòng thủ” mới

Cần những “lá chắn phòng thủ” mới

(NB&CL) Một đường điện bị tê liệt có thể làm cả thành phố tối đèn. Một tuyến giao thông đứt gãy có thể khiến nền kinh tế chao đảo. Nhưng trong thời đại số, chỉ một cuộc tấn công mạng vào trung tâm dữ liệu, hệ thống ngân hàng hay nền tảng điều hành quốc gia cũng có thể tạo ra những xáo trộn không kém một cuộc khủng hoảng ngoài đời thực. Không gian mạng giờ đây đã trở thành phần lãnh thổ đặc biệt, gắn trực tiếp với chủ quyền quốc gia, năng lực quản trị và niềm tin xã hội.

Sàn giao dịch hàng hóa Việt Nam: Cơ hội định giá lại nông sản Việt Nam

Sàn giao dịch hàng hóa Việt Nam: Cơ hội định giá lại nông sản Việt Nam

(NB&CL) Trong nhiều năm qua, Việt Nam đứng trong nhóm xuất khẩu nông sản lớn nhất thế giới về sản lượng, nhưng giá trị thu về vẫn chưa tương xứng. Phần lớn các mặt hàng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, gạo… vẫn phụ thuộc vào giá niêm yết trên sàn quốc tế, khiến doanh nghiệp và nông dân trong nước luôn ở thế bị động. Chuyên gia nhận định: Việt Nam dẫn đầu thế giới nhiều mặt hàng nông sản nhưng thiếu sàn giao dịch thực thụ, gây lãng phí nguồn lực và đánh mất quyền định đoạt giá bán.

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Từ đối thoại khu vực đến dấu ấn một Việt Nam chủ động kiến tạo

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Từ đối thoại khu vực đến dấu ấn một Việt Nam chủ động kiến tạo

(NB&CL) Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 được tổ chức tại Hà Nội (từ ngày 9-10/6/2026) vào đúng thời điểm khu vực đang đứng trước những yêu cầu mới về tự cường, đổi mới và thích ứng với các biến động toàn cầu. Trong dòng chảy đó, AFF không chỉ là một sự kiện đối ngoại quan trọng của ASEAN mà còn cho thấy vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong việc khởi xướng, duy trì và làm sâu sắc thêm các không gian đối thoại khu vực.

Việc tử tế - Bông hoa đẹp của thi đua yêu nước

Việc tử tế - Bông hoa đẹp của thi đua yêu nước

(CLO) Nhân dịp kỷ niệm 78 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11/6/1948 - 11/6/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp mặt 100 điển hình tiên tiến trong Chương trình “Việc tử tế” của Đài Truyền hình Việt Nam. Đây không chỉ là hoạt động tôn vinh những con người bình dị mà cao quý, mà còn là dịp để xã hội nhìn lại, trân trọng và lan tỏa những giá trị nhân văn tốt đẹp đang hiện hữu trong đời sống hằng ngày.

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

(CLO) Trong nhiều thập niên qua, người lao động Việt Nam từng đối mặt với không ít biến động của nền kinh tế. Nhưng có lẽ chưa bao giờ câu chuyện tương lai nghề nghiệp lại được đặt ra rõ ràng như hôm nay, khi trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi cách con người làm việc và tạo ra giá trị. Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm kỳ đại hội.

 Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

(NB&CL) Hà Nội một lần nữa đưa kế hoạch thu phí phương tiện giao thông vào nội đô với lộ trình bắt đầu từ Vành đai 1 vào năm 2028 với kỳ vọng “công cụ kinh tế” sẽ giúp điều tiết giao thông và thúc đẩy người dân chuyển sang phương tiện công cộng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc nghiên cứu thu phí phương tiện vào nội đô cần được đánh giá toàn diện cả ở góc độ giao thông, kinh tế lẫn tác động xã hội.

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

(NB&CL) Một năm trước, mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương chính thức đi vào vận hành sau cuộc sắp xếp quy mô lớn nhất trong nhiều thập niên. Hàng loạt đơn vị hành chính được tổ chức lại, nhiều cơ quan được hợp nhất, hàng nghìn đầu mối được tinh gọn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước.

Cỡ chữ bài viết: