Gặp lại nhà báo Thái Duy, được nghe những câu chuyện còn rất mới

Ngày 5/7/2019, chị Phan Thị Quyên, vợ anh hùng liệt sỹ Nguyễn Văn Trỗi mất, lại tròn 55 năm anh Trỗi hy sinh, tôi nẩy ra ý định đến thăm nhà báo Thái Duy - Trần Đình Vân (tên thật Trần Duy Tấn) người đã giúp cho chúng ta hiểu về gương hy sinh, phẩm chất cao đẹp của tuổi trẻ qua văn học, báo chí. Tác phẩm "Sống như anh" là cẩm nang gối đầu giường. Cũng như "Đất nước đứng lên", "Hòn Đất", "Một chuyện chép ở bệnh viện", "Gia đình má Bẩy", "Người mẹ cầm súng"... "Sống như anh" như lời non sông thúc giục lớp lớp người ra trận đánh đuổi quân thù, giải phóng quê hương. Ở tuổi 94, nhà báo Thái Duy còn rất minh mẫn, trò chuyện cởi mở, gần gũi. Ông bảo, 70 năm làm nghề báo, ông chỉ mỗi một "chức" đó là chức phóng viên, mà cũng chỉ ở tờ báo của Mặt trận. Bây giờ lương hưu 7,6 triệu đồng một tháng, vợ ông về với tiên tổ trước rồi, một mình thì cũng tạm đủ. Tờ báo Đại Đoàn Kết thì cơ quan cũ vẫn biếu, khát xem Tuổi trẻ hay Thanh Niên thì đọc ké ở sạp báo ngoài đầu ngõ. Ông tâm sự:

gap lai nha bao thai duy duoc nghe nhung cau chuyen con rat moi hinh 1

Nhà báo Thái Duy tại vùng giải phóng miền Nam 10/7/1965

"Năm 1964, tôi là phóng viên của Báo Giải Phóng, Cơ quan của Ủy ban Mặt trận giải phóng miền Nam, Tòa soạn đóng ở Tây Ninh. Sau khi anh Trỗi hy sinh, báo chí chế độ Sài Gòn đưa tin dồn dập về sự kiện này. Lúc đó tôi đang công tác ở Long An, chỉ cách Sài Gòn 30 cây số. Qua đó, chúng tôi biết sâu hơn về trận đánh không thành tại cầu Công Lý, mục tiêu là tiêu diệt Bộ trưởng quốc phòng Mỹ; khí phách anh hùng của Nguyễn Văn Trỗi và hành động cao cả của du kích Thủ đô Caracas của Mặt trận giải phóng dân tộc Venezuela, bắt cóc trung tá Mỹ Smolen để chuộc anh Trỗi... Sau đó Mỹ phản bội và hèn hạ tử hình anh Trỗi vào lúc 10g50 phút ngày 15/10/1964 tại Khám Chí Hòa, Sài Gòn".
Là nhà báo chiến trường, khi nghe câu chuyện ông và các đồng nghiệp đều nghĩ sẽ phải làm việc gì đó để tôn vinh sự quả cảm của anh Trỗi. Sau đó, ông được biết chị Phan Thị Quyên, vợ liệt sỹ Nguyễn Văn Trỗi đã được các chiến sỹ biệt động Sài Gòn đưa về căn cứ của Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam và dự Đại hội anh hùng, chiến sỹ thi đua miền Nam. Ông tiếp cận, ban đầu viết bài báo có tiêu đề: "Những lần gặp gỡ cuối cùng của chị Quyên và anh Trỗi" đăng trên Báo Giải Phóng. Nhưng ông nhận được chỉ thị cần phải có quyển sách về anh Trỗi, nên ông quyết định đi Củ Chi gặp các đồng chí cùng hoạt động, cùng ở tù với anh Trỗi để thêm tư liệu... Viết xong cuốn sách có tên "Những lần gặp gỡ cuối cùng" ông nhờ chuyển ra Hà Nội...

Nhà báo Thái Duy nhớ lại: "Sau này tôi mới biết các đồng chí trong Bộ Chính trị, Ban Bí thư rất quan tâm đến cuốn sách. Thủ tướng Phạm Văn Đồng đặt lại tên cho cuốn sách là "Sống như anh". Bác Hồ trong lời tựa cuốn sách đã viết "Vì Tổ quốc, vì nhân dân, liệt sỹ Nguyễn Văn Trỗi đã anh dũng đấu tranh đến hơi thở cuối cùng. Chí khí lẫm liệt của anh hùng Trỗi là một tấm gương cách mạng sáng ngời cho mọi người yêu nước, nhất là các cháu thanh niên học tập... Chỉ khoảng 1 tháng sau khi gửi, anh em chúng tôi ở chiến trường đã được nghe đọc "Sống như anh" qua làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam"...

Năm 1966 nhà báo Thái Duy được điều động ra Bắc công tác. Với chị Quyên, nhà báo còn gặp vài lần. Riêng anh Trỗi, một ngày sau giải phóng, ngày 1/5/1975, Nhà báo, nhà văn Thái Duy đã tìm đến và viếng mộ anh Trỗi tại quê ngoại của anh...

gap lai nha bao thai duy duoc nghe nhung cau chuyen con rat moi hinh 2
gap lai nha bao thai duy duoc nghe nhung cau chuyen con rat moi hinh 3
gap lai nha bao thai duy duoc nghe nhung cau chuyen con rat moi hinh 4

Nhà báo Thái Duy về thăm quê ngày 7/6/2023.

***

Khi nhà làm phim Mai Chí Vũ chuyển ý kiến của ê-kíp muốn mời nhà báo Thái Duy trở lại Việt Bắc, trước thăm quê hương, ruột thịt, sau về lại chiến khu xưa, cụ phấn khởi lắm. Cụ cười vui. Bằng tuổi với nền Báo chí Cách mạng (sinh năm 1925), Thái Duy gọi đúng phải là thư ký của các cuộc trường chinh của dân tộc.

Ông bảo: Công tác cùng Văn nghệ cứu quốc với Nam Cao nhưng ông là học trò, học nhận xét và học viết từ Nam Cao. Cho nên những địa danh xóm Chòi, Roòng Khoa, Gốc Xộp, đồi cây đa, Tỉn Keo, Khuôn Tát, Lũng Lô, Cò Nòi, đèo Gió, đèo Giàng… là những ký ức không thể nào quên của ông.

Ông kể: Đi theo kháng chiến, theo Bác Hồ thì được phân công làm gì đều đặng làm cho tốt. Đi thực tế, trước một sự kiện, viết báo, viết văn; viết chính luận hay tin tức tác giả phải tự quyết định, thể tài nào hiệu quả nhất thì làm.
Ông tên khai sinh, để ghi lý lịch, làm tin là Trần Duy Tấn, bút danh cho chính luận là Thái Duy, cho văn nghệ là Trần Đình Vân… Ông bảo ông gắn bó với nghề viết và song hành cùng bộ đội qua các cuộc kháng chiến, ở những nơi hòn tên mũi đạn nhất… Khi trò chuyện với nhà báo Trần Lan Phương - nguyên Tổng Biên tập Báo Bắc Cạn, con gái cụ Trần Đình Khoa, em trai cụ Thái Duy, chị kể: Học xong Tổng hợp văn Hà Nội, chị ra số 8 phố Trần Hưng Đạo gặp bác. Bác bảo cháu nên theo nghề báo; phụng sự tại nơi mình được cử đi học, tức là quê hương Bắc Thái. Còn rèn gì? Trung thực và dũng cảm - phẩm chất luôn cần ở nghề báo.

***

Năm 2020, tôi được tham gia Ban Tổ chức Đại hội tuyên dương những người làm báo tiêu biểu toàn quốc. Nhà báo Thái Duy - Trần Đình Vân là một trong số 8 nhà báo lớn được mời tôn vinh. Lúc ấy đồng chí Võ Văn Thưởng là Trưởng Ban Tuyên giáo có nhắc Bảo tàng Báo chí Hội Nhà báo Việt Nam cố gắng ghi lại bằng hình ảnh động những cống hiến cho nghề, cho đất nước của những cây đại thụ của giới báo chí, làm tư liệu cho giáo dục truyền thống. Mấy hôm nay việc làm hậu kỳ cho phim về nhà báo Thái Duy đang khẩn trương vì là ấn phẩm chào mừng 98 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6.

Phan Hữu Minh

Xem thêm

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

(NB&CL) Một tòa soạn có thể tích lũy hàng triệu bài viết, hình ảnh, video sau nhiều năm hoạt động nhưng chưa chắc đã sở hữu một kho dữ liệu có giá trị. Khi thông tin còn phân tán, thiếu cấu trúc và khó kết nối, dữ liệu dù nhiều vẫn chưa thể trở thành nguồn lực tạo ra những giá trị mới.

Cỡ chữ bài viết: