Theo đó, ông Starmer hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình, Thủ tướng Lý Khắc Cường và Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội Triệu Lệ Kỷ; đồng thời thăm Bắc Kinh và Thượng Hải trước khi tiếp tục sang Nhật Bản.
Chuyến thăm diễn ra trong một bối cảnh địa chính trị đặc biệt: quan hệ Mỹ - Trung tiếp tục căng thẳng, Chính quyền Tổng thống Donald Trump theo đuổi chủ nghĩa bảo hộ thương mại cứng rắn, trong khi nhiều đồng minh truyền thống của Mỹ, từ Canada, Ireland đến các nước châu Âu, đang tìm cách đa dạng hóa đối tác kinh tế và ngoại giao.
Trong không gian đó, London lựa chọn quay lại đối thoại cấp cao với Bắc Kinh, nhưng không phải bằng tinh thần lạc quan kiểu “kỷ nguyên vàng” năm 2015, mà bằng một chiến lược thực dụng, tính toán và có giới hạn.
Trong phát biểu trước chuyến đi, Thủ tướng Keir Starmer nhấn mạnh rằng Anh “không phải lựa chọn giữa Mỹ và Trung Quốc”. Ông khẳng định mối quan hệ an ninh - quốc phòng với Washington vẫn là nền tảng, song đồng thời cho rằng việc bỏ qua cơ hội hợp tác với Trung Quốc sẽ không khôn ngoan về mặt kinh tế. Thông điệp này phản ánh chính xác thế lưỡng nan mà London đang đối diện: làm sao tận dụng được cơ hội từ Trung Quốc mà không làm tổn hại quan hệ chiến lược với Mỹ.
Đoàn tháp tùng Starmer gồm khoảng 60 đại diện từ các tập đoàn tài chính, năng lượng, dược phẩm, giáo dục và công nghiệp sáng tạo, trong đó có HSBC, Standard Chartered, AstraZeneca và Octopus Energy. Điều này cho thấy những tín hiệu thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, công nghệ giữa hai nước thời gian tới.
Từ “kỷ nguyên vàng” đến hợp tác có điều kiện
Quan hệ Anh - Trung từng đạt đỉnh vào năm 2015 khi Thủ tướng David Cameron và Chủ tịch Tập Cận Bình tuyên bố mở ra “kỷ nguyên vàng” và quan hệ đối tác chiến lược cho thế kỷ 21. Nhưng giai đoạn đó nhanh chóng kết thúc sau Brexit, các tranh cãi địa chính trị, công nghệ 5G, an ninh mạng và sự hội tụ ngày càng chặt chẽ của London với lập trường chiến lược của Washington.
Dưới thời các chính phủ Bảo thủ sau Brexit, Trung Quốc dần được nhìn nhận ở London như một “thách thức mang tính hệ thống”, vừa là đối tác kinh tế vừa là nguồn rủi ro an ninh. Kết quả là hàng loạt hạn chế được áp đặt lên đầu tư, công nghệ và cơ sở hạ tầng có yếu tố Trung Quốc.
Việc Đảng Lao động lên cầm quyền không xóa bỏ khuôn khổ tư duy đó, nhưng đưa vào một điều chỉnh quan trọng: đặt lợi ích kinh tế và ổn định thị trường lên cao hơn trong bối cảnh tăng trưởng của Anh suy yếu, nợ công cao và áp lực ngân sách ngày càng lớn. Với mức tăng trưởng dự kiến chỉ khoảng 1% trong năm 2026, London cần đầu tư, thị trường xuất khẩu và dòng vốn, và Trung Quốc là một trong số ít nơi có thể cung cấp cả ba.
Về phía Bắc Kinh, việc nối lại đối thoại với London có ý nghĩa chiến lược rộng hơn. Trong bối cảnh quan hệ với Washington xấu đi và thương mại với Mỹ suy giảm, Trung Quốc đang đẩy mạnh quan hệ với các đối tác lớn bên ngoài quỹ đạo chính trị của Mỹ. Canada, Liên minh châu Âu, Ấn Độ và nay là Anh đều trở thành những mảnh ghép trong chiến lược đó.
Đối với Trung Quốc, việc cải thiện quan hệ với một cường quốc tài chính và ngoại giao như Anh - thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, trung tâm tài chính toàn cầu và cửa ngõ vào châu Âu - mang giá trị biểu tượng và thực chất không nhỏ. Bắc Kinh không kỳ vọng London tách khỏi Washington, nhưng hy vọng có thể xây dựng một đối tác châu Âu đủ độc lập để duy trì kênh hợp tác ổn định.
Thực dụng kinh tế dưới “cái bóng” của Tổng thống Trump
Điểm mấu chốt của chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Keir Starmer không nằm ở một “sự xoay trục chiến lược” mà ở nhu cầu kinh tế cấp bách của cả hai phía. Anh muốn mở rộng xuất khẩu dịch vụ tài chính, giáo dục, y tế, tư vấn và công nghệ xanh vào thị trường Trung Quốc; trong khi Trung Quốc tìm kiếm các kênh đầu tư, tài chính và công nghệ cao từ phương Tây trong bối cảnh bị Mỹ siết chặt.
Việc London gần đây chấp thuận cho Trung Quốc xây dựng đại sứ quán mới lớn nhất châu Âu tại trung tâm thủ đô, sau nhiều năm tranh cãi an ninh, là một tín hiệu cho thấy Chính phủ của Thủ tướng Keir Starmer sẵn sàng “hạ nhiệt chính trị” để đổi lấy lợi ích ngoại giao và kinh tế.
Song giới phân tích cho rằng, chuyến đi này cũng diễn ra dưới “cái bóng” của Tổng thống Donald Trump. Chính quyền Mỹ đã công khai đe dọa áp thuế nặng với những đồng minh ký thỏa thuận thương mại với Trung Quốc, như trường hợp Canada. Washington sẽ theo dõi sát mọi bước đi của London, và ông Starmer hiểu rõ rằng bất kỳ thỏa thuận nào vượt quá giới hạn “kinh tế - kỹ thuật” đều có thể bị diễn giải như một sự thách thức chiến lược.
Chính vì vậy, chuyến thăm Bắc Kinh được thiết kế rất thận trọng. Không có dấu hiệu về một hiệp định thương mại toàn diện hay sự tái lập “quan hệ đối tác chiến lược” kiểu cũ. Thay vào đó là cách tiếp cận từng bước: khôi phục đối thoại cấp cao, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và mở ra các lĩnh vực hợp tác có rủi ro chính trị thấp như năng lượng sạch, chăm sóc sức khỏe, công nghiệp sáng tạo và tài chính.
Việc Thủ tướng Keir Starmer tiếp tục sang Nhật Bản sau Trung Quốc cũng không phải ngẫu nhiên. Tokyo là đồng minh thân cận của Mỹ, nhà đầu tư lớn tại Anh và đối tác công nghệ - quốc phòng then chốt. Đặt Bắc Kinh và Tokyo trong cùng một chuyến đi giúp London gửi đi thông điệp rằng họ đang cân bằng châu Á, chứ không nghiêng hẳn về Trung Quốc.
Cơ hội có thật, nhưng giới hạn rõ ràng
Các chuyên gia đều đồng ý rằng chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Keir Starmer có ý nghĩa biểu tượng lớn, nhưng khả năng tạo ra đột phá chiến lược là hạn chế. Cấu trúc quan hệ Anh - Trung hiện nay được định hình bởi 3 ràng buộc: sự phụ thuộc an ninh của Anh vào Mỹ, sự thiếu lòng tin chiến lược giữa các bên và áp lực chính trị nội bộ tại Anh.
Tuy nhiên, trong không gian bị ràng buộc đó, vẫn tồn tại những cơ hội thực chất. Thương mại song phương Anh - Trung đã ở mức cao, dù nghiêng mạnh về phía Trung Quốc. Các lĩnh vực như tài chính xanh, y sinh, giáo dục, fintech, năng lượng tái tạo và dịch vụ chuyên môn vẫn có dư địa hợp tác lớn nếu hai bên giảm bớt các rào cản hành chính và chính trị.
Đối với London, điều quan trọng không phải là quay lại “kỷ nguyên vàng”, mà là tránh bị mắc kẹt trong một trật tự kinh tế toàn cầu ngày càng phân mảnh, nơi việc phụ thuộc quá mức vào một đối tác, dù là Mỹ hay Trung Quốc, đều mang rủi ro. Đối với Bắc Kinh, việc có thêm các đối tác phương Tây sẵn sàng đối thoại và hợp tác thực dụng giúp giảm tác động của chiến lược bao vây và tách rời từ Washington.
Chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Keir Starmer không phải là một sự xoay trục địa chính trị, mà là một nỗ lực tái cân bằng lợi ích trong một thế giới đang trở nên bất định hơn. Nó phản ánh sự thừa nhận thực tế rằng Trung Quốc là một phần không thể bỏ qua của nền kinh tế toàn cầu, ngay cả khi bất đồng chính trị và an ninh vẫn còn sâu sắc.
