Khơi dậy nhu cầu hưởng thụ văn hóa trong đời sống xã hội

(CLO) Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của đất nước, đời sống vật chất của người dân ngày càng được cải thiện rõ rệt. Khi điều kiện vật chất khởi sắc, đời sống tinh thần cũng cần được nuôi dưỡng, bồi đắp. Nhưng nếu đặt một câu hỏi đơn giản: Đã bao lâu gia đình bạn chưa đi xem phim, chưa tới viện bảo tàng? Vở kịch gần nhất đã xem là khi nào và bức tranh nào bạn thích? Hay đơn giản là tác phẩm văn học nào đã đọc trong thời gian gần đây?... thì không ít người sẽ giật mình nhận ra đã lâu rồi chưa thực sự quan tâm đúng mức đến đời sống văn hóa tinh thần của bản thân và gia đình.

Thực tế đó cho thấy một điều đáng suy nghĩ: Khi đời sống vật chất đang đi lên, nhu cầu hưởng thụ văn hóa của xã hội vẫn chưa phát triển tương xứng. Trong khi đó, nâng cao nhu cầu hưởng thụ văn hóa không chỉ là nâng cao đời sống tinh thần của người dân, mà còn là nền tảng để phát triển con người và xây dựng một xã hội văn minh, bền vững.

Ở bất kỳ quốc gia nào, mức độ hưởng thụ văn hóa của người dân luôn là một chỉ dấu quan trọng phản ánh trình độ phát triển xã hội. Một xã hội càng văn minh thì nhu cầu đọc sách, xem kịch, đi bảo tàng, thưởng thức nghệ thuật càng trở thành chuyện bình thường trong đời sống hằng ngày.

Văn hóa không chỉ để giải trí. Văn hóa giúp con người biết sống đẹp hơn, ứng xử nhân văn hơn, biết phân biệt đúng – sai, tốt – xấu. Một xã hội có nhu cầu văn hóa cao cũng là một xã hội có nền tảng tinh thần vững chắc. Chính vì vậy, việc nâng cao nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân không chỉ là việc riêng của ngành văn hóa mà là nhiệm vụ chung trong chiến lược phát triển con người Việt Nam.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ: Phát triển văn hóa và con người là nền tảng, là nguồn lực nội sinh quan trọng, là động lực to lớn cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước; người dân vừa là chủ thể sáng tạo vừa là trung tâm thụ hưởng các giá trị văn hóa. Điều đó cho thấy nâng cao nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ chiến lược lâu dài.

baf7113a-777a-4cc5-9e3e-6ecba3ab5493.jpg

Không phải ngẫu nhiên mà Chính phủ dự kiến trình Quốc hội chương trình đầu tư khoảng 256.000 tỷ đồng cho phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035. Nhưng để những nguồn lực lớn như vậy phát huy hiệu quả, điều quan trọng là phải khơi dậy được nhu cầu hưởng thụ văn hóa trong xã hội. Bởi nhu cầu ấy chính là một chỉ số quan trọng phản ánh mức độ hạnh phúc của mỗi quốc gia.

Trong đời sống hằng ngày, nhiều người vẫn coi việc đi xem kịch, vào bảo tàng, tham gia một buổi concert là chuyện “khi nào rảnh thì tính”. Không ít gia đình nhiều năm liền chưa một lần đến rạp hát. Có người cả năm không đọc hết một cuốn sách.

Một phần nguyên nhân là do áp lực mưu sinh. Khi cái ăn, cái mặc vẫn là mối quan tâm thường trực của nhiều gia đình, thì việc dành thời gian và tiền bạc cho thưởng thức vẫn được coi là “xa xỉ”.

Nhưng cũng phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, trong không ít trường hợp, việc thưởng thức văn hóa vẫn bị coi là tốn thời gian mà “không mang lại lợi ích cụ thể”. Chính suy nghĩ này khiến nhiều hoạt động văn hóa dù được tổ chức công phu vẫn chưa thu hút được đông đảo công chúng.

Không khó để nhận thấy nhiều rạp hát chưa sáng đèn thường xuyên, nhiều sân khấu kịch thưa vắng khán giả, nhiều bảo tàng, phòng tranh còn ít người lui tới. Khi nhu cầu thưởng thức văn hóa chưa trở thành thói quen xã hội, thì người làm văn hóa cũng khó có điều kiện phát huy hết khả năng sáng tạo. Đó không chỉ là câu chuyện của ngành văn hóa, mà là vấn đề của cả môi trường văn hóa xã hội.

Một thực tế khác cũng cần được nhìn nhận là khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa các vùng miền vẫn còn khá rõ. Ở nhiều địa phương, thiết chế văn hóa đã được đầu tư nhưng hoạt động chưa hiệu quả. Người dân còn thiếu cơ hội tiếp cận các chương trình nghệ thuật chất lượng cao, nhất là ở các tỉnh vùng cao nơi đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Trong khi đó, ở khu vực đô thị, dù điều kiện thuận lợi hơn nhưng thói quen hưởng thụ văn hóa vẫn chưa thật sự trở thành nếp sống phổ biến.

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, nhiều sản phẩm giải trí nhanh, dễ tiếp cận đang chiếm ưu thế. Điều này đáp ứng nhu cầu thư giãn trước mắt nhưng chưa chắc đã góp phần nâng cao đời sống tinh thần lâu dài. Nếu nhu cầu văn hóa không được quan tâm đúng mức, môi trường văn hóa xã hội cũng dễ bị ảnh hưởng bởi những yếu tố lệch chuẩn.

Thời gian qua, Nhà nước đã dành nhiều nguồn lực cho phát triển văn hóa. Hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở được quan tâm xây dựng. Nhiều chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân được tổ chức. Tuy nhiên, nếu nhu cầu hưởng thụ văn hóa chưa trở thành nhu cầu tự thân của xã hội thì hiệu quả vẫn khó đạt như mong muốn.

a7398bab-de89-4e93-8f93-cdcf6d9cb9da.jpg
Chính nhu cầu của công chúng sẽ tạo động lực cho sáng tạo văn hóa phát triển.

Văn hóa không thể phát triển bền vững nếu chỉ dựa vào đầu tư từ phía Nhà nước. Điều quan trọng hơn là hình thành được thói quen và nhu cầu thưởng thức văn hóa trong mỗi người dân. Chính nhu cầu của công chúng sẽ tạo động lực cho sáng tạo văn hóa phát triển. Và ngược lại, những sản phẩm văn hóa có giá trị sẽ tiếp tục nuôi dưỡng, nâng cao thị hiếu thẩm mỹ và từng bước hình thành nhu cầu hưởng thụ văn hóa bền vững trong xã hội.

Nhu cầu hưởng thụ văn hóa không tự nhiên hình thành mà cần được nuôi dưỡng từ rất sớm. Môi trường đầu tiên chính là gia đình, nơi những câu chuyện cổ tích của bà, lời ru à ơi của mẹ, những buổi tối cả nhà quây quần bên trang sách, những lần theo cha mẹ đi hội làng, xem hát, xem múa… âm thầm gieo vào tâm hồn trẻ nhỏ tình yêu cái đẹp, bồi đắp nhân cách và hình thành sự gắn bó với những giá trị văn hóa của dân tộc.

Tiếp nối môi trường gia đình, nhà trường cũng giữ vai trò rất quan trọng trong việc nuôi dưỡng tình yêu văn hóa cho thế hệ trẻ. Việc tạo điều kiện để học sinh được tiếp cận thường xuyên với văn học, nghệ thuật và các hoạt động trải nghiệm văn hóa trong nhà trường sẽ góp phần hình thành nhu cầu thưởng thức cái đẹp một cách tự nhiên.

Thực tế hiện nay cho thấy không ít học sinh ngày càng xa dần với truyện cổ tích, với sách văn học, với các hoạt động nghệ thuật truyền thống. Khi trưởng thành, nhiều người cũng không hình thành được thói quen đọc sách hay tham gia các hoạt động văn hóa.

Bên cạnh đó, báo chí và truyền thông đại chúng cũng có vai trò quan trọng trong việc định hướng thị hiếu xã hội. Khi các giá trị tích cực được lan tỏa thường xuyên, nhu cầu văn hóa của xã hội sẽ từng bước được nâng lên.

Một xã hội phát triển không chỉ đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn được thể hiện qua đời sống tinh thần của người dân. Khi mỗi gia đình coi việc đọc sách là chuyện thường ngày, khi việc đưa con đi bảo tàng hay xem biểu diễn nghệ thuật trở thành thói quen, khi thưởng thức văn hóa không còn bị coi là xa xỉ, thì đó chính là dấu hiệu của một xã hội văn minh.

Nâng cao nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân cũng chính là góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng môi trường sống lành mạnh và tăng cường sức mạnh nội sinh của đất nước. Văn hóa không chỉ là kết quả của sự phát triển mà còn là động lực thúc đẩy phát triển và khi văn hóa thực sự trở thành nhu cầu tự thân của xã hội, đó cũng là lúc con người được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển đất nước.

Xem thêm

Công nghệ văn hóa: Nguồn lực nội sinh cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Công nghệ văn hóa: Nguồn lực nội sinh cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

(NB&CL) Trong hai đêm 24 và 25/10, concert của nhóm nhạc Hàn Quốc BIGBANG tại sân vận động Mỹ Đình, Hà Nội, thu hút hơn 90.000 lượt khán giả. Trước đó tại TP.HCM, các đêm concert diễn ra hôm 17-18/10 cũng thu hút khoảng 200.000 lượt khán giả. Hiệu ứng BIGBANG cho thấy sức hút của âm nhạc với du lịch, dịch vụ, kinh tế là rất lớn, chuyên gia nêu giải pháp để đưa công nghiệp văn hóa thành động lực tăng trưởng kinh tế mới. 

Chỉ thị số 10-CT/TW: Để lý tưởng, đạo đức trở thành hành động

Chỉ thị số 10-CT/TW: Để lý tưởng, đạo đức trở thành hành động

(NB&CL) Trong thời đại người trẻ có thể tiếp cận tri thức chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại, nhưng cũng dễ bị cuốn vào những luồng thông tin sai lệch và cách ứng xử lệch chuẩn, giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống đòi hỏi những cách làm thiết thực hơn. Làm sao để những giá trị được dạy trong nhà trường trở thành bản lĩnh và trách nhiệm trong cuộc sống? Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 20/7/2026 của Ban Bí thư về tăng cường giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân trong hệ thống giáo dục quốc dân đặt ra yêu cầu cấp thiết ấy.

Kỳ 4: Trách nhiệm của "người mở cửa"

Kỳ 4: Trách nhiệm của "người mở cửa"

(CLO) Đòi hỏi người tài phải cam kết đầu ra, phải có sản phẩm đột phá nhưng bộ máy giao việc lại đứng ngoài vòng phán xét, đó là căn bệnh vô cảm của cơ chế đánh giá một chiều. Khi một công trình nghìn tỷ đắp chiếu hay một nhà khoa học dứt áo ra đi, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy được định lượng bằng thước đo nào? Các quyết sách lịch sử của Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV đã tuyên chiến với sự né tránh: Trách nhiệm phải được truy xuất sòng phẳng ở cả hai đầu. Trọng dụng nhân tài không còn là việc chiêu mộ thuần túy mà chính là bản lĩnh chính trị và danh dự của người cầm quyền.

Kỳ 3: Đất dụng võ mới là đất lành

Kỳ 3: Đất dụng võ mới là đất lành

(CLO) Đãi ngộ tài chính vượt khung có thể tạo ra sức hút ban đầu nhưng không bao giờ giữ chân được người tài nếu họ thiếu một mảnh đất thực chiến để vẫy vùng sáng tạo. Hàng chục ngàn công chức, trí thức rời khu vực công cùng những đề án nghìn tỷ đắp chiếu đã để lại bài học đau xót: Với người thực tài, “đất lành” không nằm ở lời hứa đãi ngộ hay chiếc ghế an phận mà nằm ở bài toán xứng tầm, hạ tầng đồng bộ và cơ chế bảo vệ rủi ro. Đột phá của Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV chính là việc xác lập “văn hóa trọng dụng” thành một trụ cột độc lập; mở đường cho thể chế dung dưỡng đổi mới sáng tạo, biến môi trường làm việc thực chất thành bệ phóng để nhân tài ở lại cống hiến dài lâu.

Xây dựng văn hóa trong Đảng - Để chuẩn mực trở thành sức mạnh từ bên trong

Xây dựng văn hóa trong Đảng - Để chuẩn mực trở thành sức mạnh từ bên trong

(CLO) Văn hóa trong Đảng không chỉ thể hiện qua đạo đức, tác phong của mỗi cán bộ, đảng viên, mà còn được nhận ra từ cách tổ chức lãnh đạo, cách người có chức vụ sử dụng quyền hạn và cách công việc được giải quyết vì lợi ích chung. Quy định số 19-QĐ/TW đặt yêu cầu xây dựng văn hóa trong Đảng gắn với lý tưởng phát triển đất nước, chuẩn mực đạo đức cách mạng, văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ và tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Điều quan trọng là những yêu cầu ấy phải bước ra khỏi văn bản, trở thành cách nghĩ, cách làm và những chuyển biến người dân có thể cảm nhận trong cuộc sống.

Kỳ 2: Trọng dụng nhân tài: “Tùy tài mà dùng người”

Kỳ 2: Trọng dụng nhân tài: “Tùy tài mà dùng người”

(CLO) Đem chuyên gia đầu ngành đặt vào chiếc ghế hành chính sự vụ, bắt nhà khoa học phải đối thoại bằng ngôn ngữ của tờ trình và quy trình duyệt chi, đó là bi kịch lớn nhất của sự lãng phí chất xám. Khi nấc thang danh vọng trong hệ thống công suốt nhiều năm chỉ có một lối rẽ duy nhất là đường quan lộ, tài năng tất yếu bị mài mòn giữa những cuộc họp hành vụn vặt. Nghị quyết số 30-NQ/TW và Kết luận số 105-KL/TW đã dũng cảm khai thông nhận thức luận: Trọng dụng người tài không đồng nhất với bổ nhiệm chức vụ quản lý; thiết lập “hai làn đường” phát triển song hành và cơ chế khoán việc trao quyền chính là lời giải cho sự thăng hoa của trí tuệ.

Kỳ 1: Gần 80 năm một trăn trở: “Nghe không đến, thấy không khắp”

Kỳ 1: Gần 80 năm một trăn trở: “Nghe không đến, thấy không khắp”

(CLO) Rầm rộ trải thảm đỏ đón người tài nhưng lại lúng túng khi xếp chỗ làm việc; chi đậm ngân sách cho những gói đãi ngộ ban đầu nhưng buông lỏng hoàn toàn khâu tạo dựng môi trường để họ dấn thân dài hạn. Nghịch lý “trọng mời, nhẹ dùng” suốt nhiều năm qua đã biến không ít đề án nhân tài thành những bản báo cáo số lượng hình thức, tô hồng thành tích nhiệm kỳ. 

Đổi mới cách bảo vệ công trình quan trọng về an ninh quốc gia

Hôm nay, Quốc hội thảo luận tại tổ về Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi)

(CLO) Hôm nay (25/10), Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI tiếp tục bước sang tuần làm việc thứ 2 với nhiều dự án luật quan trọng. Trong đó, Quốc hội thảo luận ở tổ về Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Luật An ninh dữ liệu, Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. 

Trọng dụng hiệu quả để chuyển hóa nhân tài thành nguồn lực phát triển

Trọng dụng hiệu quả để chuyển hóa nhân tài thành nguồn lực phát triển

(NB&CL) Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh, nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia. Phát triển, thu hút và trọng dụng nhân tài phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, lấy lợi ích quốc gia, dân tộc và yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ chiến lược làm định hướng cao nhất. Từ tinh thần ấy, Kết luận số 105-KL/TW ngày 15/10/2026 của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững được ban hành, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tư duy của Đảng về nguồn lực con người.

Quy định số 224-QĐ/TW: Làm kinh tế bằng năng lực, không bằng quyền lực

Quy định số 224-QĐ/TW: Làm kinh tế bằng năng lực, không bằng quyền lực

(NB&CL) Một người đảng viên có thể trở thành doanh nhân giỏi, tạo ra sản phẩm có ích, giải quyết việc làm cho người lao động và đóng góp cho ngân sách. Nhưng nếu lợi thế kinh doanh đến từ chức vụ đang nắm giữ, thông tin có được nhờ công vụ hay khả năng chi phối những quyết định quản lý, câu chuyện đã vượt khỏi phạm vi làm giàu thông thường. Khi ấy, điều cần được xem xét không chỉ là khoản lợi nhuận thu về, mà còn là nguồn gốc của lợi thế tạo nên khoản lợi nhuận đó.

Bạo lực học đường: Ai đang làm mỏng đi quyền uy của thầy cô?

Bạo lực học đường: Ai đang làm mỏng đi quyền uy của thầy cô?

(CLO) Vụ nam sinh hành hung cô giáo ngay trên bục giảng tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, Hà Nội, được phản ánh trong hai ngày qua, một lần nữa khiến dư luận bàng hoàng, đồng thời gợi lên câu hỏi không thể né tránh: Vì sao những hành vi xúc phạm, thậm chí bạo lực với thầy cô vẫn xảy ra trong môi trường giáo dục? Đổ hết lỗi cho học sinh là chưa đủ; nhưng nếu chỉ yêu cầu giáo viên phải thấu hiểu, bao dung và đổi mới, chúng ta cũng cần tự hỏi đã làm gì để bảo vệ người đang đứng trên bục giảng.

Phụ nữ Việt Nam: Từ người "giữ lửa" trong gia đình đến người "kiến tạo" trong xã hội

Phụ nữ Việt Nam: Từ người "giữ lửa" trong gia đình đến người "kiến tạo" trong xã hội

(CLO) Bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, phụ nữ Việt Nam không còn chỉ đóng vai trò là hậu phương vững chắc. Vượt qua những định kiến giới cũ kỹ, phụ nữ Việt Nam ngày nay đang tạo nên những bước chuyển mình ngoạn mục từ người "giữ lửa" trong gia đình đến người "kiến tạo" xã hội. Bằng trí tuệ, sự nhạy bén và khát vọng cống hiến mạnh mẽ, những người phụ nữ thời đại mới đang tự tin bước ra thế giới, khẳng định vị thế chủ thể trên mọi lĩnh vực chủ chốt từ chính trị, kinh tế số cho đến ngoại ngữ và khoa học công nghệ.

Phụ nữ Việt Nam phát huy bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

Phụ nữ Việt Nam phát huy bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

(CLO) Từ những nữ doanh nhân chèo lái tập đoàn nghìn tỷ trong nền kinh tế số, các nhà khoa học nữ sở hữu công trình tầm cỡ quốc tế, cho đến những nữ chiến sĩ mũ nồi xanh kiên cường tại các phái bộ Liên Hợp Quốc... phụ nữ Việt Nam hôm nay đang viết nên một định nghĩa mới về bản lĩnh. Không còn bị trói buộc bởi những định kiến cũ kỹ, họ chủ động làm chủ công nghệ, đón đầu xu thế và tỏa sáng rực rỡ trong kỷ nguyên mới, trở thành động lực thúc đẩy hành trình vươn mình mạnh mẽ của toàn dân tộc.

Kỳ vọng xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo đồng bộ

Kỳ vọng xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo đồng bộ

(NB&CL) Bộ VHTTDL vừa ra mắt “Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam” và công bố 17 sáng kiến phát triển ngành năm 2026. Mạng lưới được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối các nguồn lực, chia sẻ cơ hội hợp tác và thúc đẩy những sáng kiến mới, góp phần đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển kinh tế. Hiệu quả của mô hình sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa các định hướng thành chương trình hợp tác cụ thể, đưa ý tưởng thành sản phẩm có giá trị và tạo chỗ đứng trên thị trường trong nước, quốc tế.

Việc đã rõ phải làm ngay

Việc đã rõ phải làm ngay

(NB&CL) Việc đã xác định rõ thì phải bắt tay thực hiện, vướng mắc phải được tháo gỡ, trách nhiệm phải được xác định đến cùng. Từ Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, 3 chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với quá trình tổ chức thực hiện các quyết sách: không để công việc chậm trễ vì né tránh, đùn đẩy, không để những vấn đề đã có hướng giải quyết tiếp tục ách tắc, mà phải tạo chuyển biến thực chất trong từng nhiệm vụ, từng lĩnh vực, để người dân và doanh nghiệp sớm nhận thấy kết quả.

Sau cuộc trở về là một lời hứa

Sau cuộc trở về là một lời hứa

(CLO) 731 liệt sĩ được đưa về nơi an nghỉ sau gần 60 năm. Nhưng sự tri ân không thể khép lại cùng một lễ truy điệu. Điều phải ở lại là lời hứa của những người đang sống: không quên quá khứ và xây dựng một đất nước xứng đáng với sự hy sinh ấy.

Hà Nội đang học cách đi nhanh bằng một cách nghĩ khác

Hà Nội đang học cách đi nhanh bằng một cách nghĩ khác

(NB&CL) Có một Hà Nội rất dễ nhận ra qua những câu chuyện hàng ngày, như tắc đường, mưa xuống là lo ngập, những dự án kéo dài, trường học quá tải... Nhưng nếu chỉ nhìn Thủ đô từ những điều ấy, sẽ khó thấy một chuyển động đang diễn ra khá rõ trong thời gian gần đây: Hà Nội đang thay đổi cách nghĩ về con đường phát triển của chính mình.

Cỡ chữ bài viết: