Khơi dậy nhu cầu hưởng thụ văn hóa trong đời sống xã hội

(CLO) Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của đất nước, đời sống vật chất của người dân ngày càng được cải thiện rõ rệt. Khi điều kiện vật chất khởi sắc, đời sống tinh thần cũng cần được nuôi dưỡng, bồi đắp. Nhưng nếu đặt một câu hỏi đơn giản: Đã bao lâu gia đình bạn chưa đi xem phim, chưa tới viện bảo tàng? Vở kịch gần nhất đã xem là khi nào và bức tranh nào bạn thích? Hay đơn giản là tác phẩm văn học nào đã đọc trong thời gian gần đây?... thì không ít người sẽ giật mình nhận ra đã lâu rồi chưa thực sự quan tâm đúng mức đến đời sống văn hóa tinh thần của bản thân và gia đình.

Thực tế đó cho thấy một điều đáng suy nghĩ: Khi đời sống vật chất đang đi lên, nhu cầu hưởng thụ văn hóa của xã hội vẫn chưa phát triển tương xứng. Trong khi đó, nâng cao nhu cầu hưởng thụ văn hóa không chỉ là nâng cao đời sống tinh thần của người dân, mà còn là nền tảng để phát triển con người và xây dựng một xã hội văn minh, bền vững.

Ở bất kỳ quốc gia nào, mức độ hưởng thụ văn hóa của người dân luôn là một chỉ dấu quan trọng phản ánh trình độ phát triển xã hội. Một xã hội càng văn minh thì nhu cầu đọc sách, xem kịch, đi bảo tàng, thưởng thức nghệ thuật càng trở thành chuyện bình thường trong đời sống hằng ngày.

Văn hóa không chỉ để giải trí. Văn hóa giúp con người biết sống đẹp hơn, ứng xử nhân văn hơn, biết phân biệt đúng – sai, tốt – xấu. Một xã hội có nhu cầu văn hóa cao cũng là một xã hội có nền tảng tinh thần vững chắc. Chính vì vậy, việc nâng cao nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân không chỉ là việc riêng của ngành văn hóa mà là nhiệm vụ chung trong chiến lược phát triển con người Việt Nam.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ: Phát triển văn hóa và con người là nền tảng, là nguồn lực nội sinh quan trọng, là động lực to lớn cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước; người dân vừa là chủ thể sáng tạo vừa là trung tâm thụ hưởng các giá trị văn hóa. Điều đó cho thấy nâng cao nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ chiến lược lâu dài.

baf7113a-777a-4cc5-9e3e-6ecba3ab5493.jpg

Không phải ngẫu nhiên mà Chính phủ dự kiến trình Quốc hội chương trình đầu tư khoảng 256.000 tỷ đồng cho phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035. Nhưng để những nguồn lực lớn như vậy phát huy hiệu quả, điều quan trọng là phải khơi dậy được nhu cầu hưởng thụ văn hóa trong xã hội. Bởi nhu cầu ấy chính là một chỉ số quan trọng phản ánh mức độ hạnh phúc của mỗi quốc gia.

Trong đời sống hằng ngày, nhiều người vẫn coi việc đi xem kịch, vào bảo tàng, tham gia một buổi concert là chuyện “khi nào rảnh thì tính”. Không ít gia đình nhiều năm liền chưa một lần đến rạp hát. Có người cả năm không đọc hết một cuốn sách.

Một phần nguyên nhân là do áp lực mưu sinh. Khi cái ăn, cái mặc vẫn là mối quan tâm thường trực của nhiều gia đình, thì việc dành thời gian và tiền bạc cho thưởng thức vẫn được coi là “xa xỉ”.

Nhưng cũng phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, trong không ít trường hợp, việc thưởng thức văn hóa vẫn bị coi là tốn thời gian mà “không mang lại lợi ích cụ thể”. Chính suy nghĩ này khiến nhiều hoạt động văn hóa dù được tổ chức công phu vẫn chưa thu hút được đông đảo công chúng.

Không khó để nhận thấy nhiều rạp hát chưa sáng đèn thường xuyên, nhiều sân khấu kịch thưa vắng khán giả, nhiều bảo tàng, phòng tranh còn ít người lui tới. Khi nhu cầu thưởng thức văn hóa chưa trở thành thói quen xã hội, thì người làm văn hóa cũng khó có điều kiện phát huy hết khả năng sáng tạo. Đó không chỉ là câu chuyện của ngành văn hóa, mà là vấn đề của cả môi trường văn hóa xã hội.

Một thực tế khác cũng cần được nhìn nhận là khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa các vùng miền vẫn còn khá rõ. Ở nhiều địa phương, thiết chế văn hóa đã được đầu tư nhưng hoạt động chưa hiệu quả. Người dân còn thiếu cơ hội tiếp cận các chương trình nghệ thuật chất lượng cao, nhất là ở các tỉnh vùng cao nơi đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Trong khi đó, ở khu vực đô thị, dù điều kiện thuận lợi hơn nhưng thói quen hưởng thụ văn hóa vẫn chưa thật sự trở thành nếp sống phổ biến.

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, nhiều sản phẩm giải trí nhanh, dễ tiếp cận đang chiếm ưu thế. Điều này đáp ứng nhu cầu thư giãn trước mắt nhưng chưa chắc đã góp phần nâng cao đời sống tinh thần lâu dài. Nếu nhu cầu văn hóa không được quan tâm đúng mức, môi trường văn hóa xã hội cũng dễ bị ảnh hưởng bởi những yếu tố lệch chuẩn.

Thời gian qua, Nhà nước đã dành nhiều nguồn lực cho phát triển văn hóa. Hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở được quan tâm xây dựng. Nhiều chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân được tổ chức. Tuy nhiên, nếu nhu cầu hưởng thụ văn hóa chưa trở thành nhu cầu tự thân của xã hội thì hiệu quả vẫn khó đạt như mong muốn.

a7398bab-de89-4e93-8f93-cdcf6d9cb9da.jpg
Chính nhu cầu của công chúng sẽ tạo động lực cho sáng tạo văn hóa phát triển.

Văn hóa không thể phát triển bền vững nếu chỉ dựa vào đầu tư từ phía Nhà nước. Điều quan trọng hơn là hình thành được thói quen và nhu cầu thưởng thức văn hóa trong mỗi người dân. Chính nhu cầu của công chúng sẽ tạo động lực cho sáng tạo văn hóa phát triển. Và ngược lại, những sản phẩm văn hóa có giá trị sẽ tiếp tục nuôi dưỡng, nâng cao thị hiếu thẩm mỹ và từng bước hình thành nhu cầu hưởng thụ văn hóa bền vững trong xã hội.

Nhu cầu hưởng thụ văn hóa không tự nhiên hình thành mà cần được nuôi dưỡng từ rất sớm. Môi trường đầu tiên chính là gia đình, nơi những câu chuyện cổ tích của bà, lời ru à ơi của mẹ, những buổi tối cả nhà quây quần bên trang sách, những lần theo cha mẹ đi hội làng, xem hát, xem múa… âm thầm gieo vào tâm hồn trẻ nhỏ tình yêu cái đẹp, bồi đắp nhân cách và hình thành sự gắn bó với những giá trị văn hóa của dân tộc.

Tiếp nối môi trường gia đình, nhà trường cũng giữ vai trò rất quan trọng trong việc nuôi dưỡng tình yêu văn hóa cho thế hệ trẻ. Việc tạo điều kiện để học sinh được tiếp cận thường xuyên với văn học, nghệ thuật và các hoạt động trải nghiệm văn hóa trong nhà trường sẽ góp phần hình thành nhu cầu thưởng thức cái đẹp một cách tự nhiên.

Thực tế hiện nay cho thấy không ít học sinh ngày càng xa dần với truyện cổ tích, với sách văn học, với các hoạt động nghệ thuật truyền thống. Khi trưởng thành, nhiều người cũng không hình thành được thói quen đọc sách hay tham gia các hoạt động văn hóa.

Bên cạnh đó, báo chí và truyền thông đại chúng cũng có vai trò quan trọng trong việc định hướng thị hiếu xã hội. Khi các giá trị tích cực được lan tỏa thường xuyên, nhu cầu văn hóa của xã hội sẽ từng bước được nâng lên.

Một xã hội phát triển không chỉ đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn được thể hiện qua đời sống tinh thần của người dân. Khi mỗi gia đình coi việc đọc sách là chuyện thường ngày, khi việc đưa con đi bảo tàng hay xem biểu diễn nghệ thuật trở thành thói quen, khi thưởng thức văn hóa không còn bị coi là xa xỉ, thì đó chính là dấu hiệu của một xã hội văn minh.

Nâng cao nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân cũng chính là góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng môi trường sống lành mạnh và tăng cường sức mạnh nội sinh của đất nước. Văn hóa không chỉ là kết quả của sự phát triển mà còn là động lực thúc đẩy phát triển và khi văn hóa thực sự trở thành nhu cầu tự thân của xã hội, đó cũng là lúc con người được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển đất nước.

Xem thêm

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

(CLO) Trong nhiều thập niên qua, người lao động Việt Nam từng đối mặt với không ít biến động của nền kinh tế. Nhưng có lẽ chưa bao giờ câu chuyện tương lai nghề nghiệp lại được đặt ra rõ ràng như hôm nay, khi trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi cách con người làm việc và tạo ra giá trị. Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm kỳ đại hội.

 Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

(NB&CL) Hà Nội một lần nữa đưa kế hoạch thu phí phương tiện giao thông vào nội đô với lộ trình bắt đầu từ Vành đai 1 vào năm 2028 với kỳ vọng “công cụ kinh tế” sẽ giúp điều tiết giao thông và thúc đẩy người dân chuyển sang phương tiện công cộng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc nghiên cứu thu phí phương tiện vào nội đô cần được đánh giá toàn diện cả ở góc độ giao thông, kinh tế lẫn tác động xã hội.

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

(NB&CL) Một năm trước, mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương chính thức đi vào vận hành sau cuộc sắp xếp quy mô lớn nhất trong nhiều thập niên. Hàng loạt đơn vị hành chính được tổ chức lại, nhiều cơ quan được hợp nhất, hàng nghìn đầu mối được tinh gọn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước.

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

(CLO) Chưa bao giờ internet và mạng xã hội có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống con người như hiện nay. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai cũng có thể học tập, giải trí, kết nối bạn bè và tiếp cận kho tri thức toàn cầu. Không gian mạng đã mở ra nhiều cơ hội phát triển trong thời đại số.

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

(NB&CL) Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 sẽ chính thức được phân phối trên toàn quốc theo lộ trình của Bộ Công Thương. Việc các doanh nghiệp xăng dầu đồng loạt chuyển sang kinh doanh xăng sinh học E10 cho thấy, quá trình chuyển đổi năng lượng xanh ở Việt Nam đang từng bước thích ứng với xu hướng phát triển bền vững, giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Nếu phát triển tốt nhiên liệu sinh học, Việt Nam không chỉ có thêm một giải pháp giảm phát thải mà còn mở ra dư địa cho nông nghiệp nguyên liệu, công nghiệp chế biến và xu hướng kinh tế tuần hoàn.

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

(NB&CL) Xăng E10 sẽ chính thức được triển khai trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026 theo đúng lộ trình được Chính phủ hoạch định từ hơn một thập niên trước. Nhưng điều khiến dư luận tranh luận những ngày qua không chỉ là một loại nhiên liệu mới, mà là cách một chủ trương đúng được đưa vào đời sống. Bởi kinh nghiệm cho thấy, một chính sách có thể được chuẩn bị rất kỹ trên giấy tờ, nhưng chỉ thực sự thành công khi người dân hiểu, tin và sẵn sàng đồng hành cùng nó.

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

(CLO) Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa đang được đặt ra như một bước phát triển mới trong tư duy quản trị ở cơ sở. Theo PGS.TS Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, đây là thời điểm “chín muồi” để đưa những giá trị của chủ nghĩa xã hội đi vào đời sống bằng những thay đổi cụ thể mà người dân có thể nhìn thấy, cảm nhận được mỗi ngày.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

(NB&CL) Hàng loạt vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan bị khởi tố hình sự đánh dấu bước chuyển mạnh trong câu chuyện bản quyền tại Việt Nam. Động thái của Bộ Công an được xem là cú đánh trực diện vào tư duy “xài chùa” vốn tồn tại dai dẳng trong môi trường giải trí và nội dung số.

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

(CLO) Tháng Năm lại về. Những con đường bắt đầu nhiều hơn sắc đỏ của cờ hoa. Những bài hát về Bác lại vang lên từ các ô cửa nhỏ, từ loa phát thanh trong mỗi khu dân phố, từ những chương trình truyền hình buổi tối. Có điều, năm nay, cảm xúc về ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh dường như đến theo một cách khác.

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

(CLO) Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”. Đó không chỉ là lời hiệu triệu cách mạng, mà còn là kết tinh sâu sắc tư tưởng chính trị, triết lý nhân văn và tầm nhìn chiến lược của Người về sức mạnh của dân tộc Việt Nam.

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

(CLO) Thông tin ca sĩ Miu Lê bị Công an Thành phố Hải Phòng khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” thêm một lần nữa đặt ra những suy ngẫm về trách nhiệm xã hội của người nổi tiếng. Dù vụ việc vẫn đang trong quá trình điều tra và chờ kết luận chính thức từ cơ quan chức năng, song việc một nghệ sĩ nổi tiếng vướng vòng lao lý cũng đủ gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sống lệch chuẩn, về ý thức thượng tôn pháp luật của một bộ phận nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, giải trí hiện nay.

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

(CLO) Dung dịch nhỏ mắt, hay thứ người ta vẫn quen gọi đơn giản là “thuốc nhỏ mắt” vốn từ lâu được mặc nhiên xem là sản phẩm có thể đưa thẳng vào đôi mắt, nơi nhạy cảm và mong manh nhất của cơ thể. Nhưng khi một lô thuốc bị thu hồi vì không đạt chỉ tiêu độ trong, câu chuyện không còn chỉ là lỗi kỹ thuật của nhà sản xuất, mà là lời cảnh báo rằng, không phải thứ gì mang tên thuốc nhỏ mắt cũng có thể yên tâm nhỏ vào mắt.

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

(NB&CL) Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQ) có lẽ là một trong những kỳ Đại hội đặc biệt nhất nhiều năm trở lại đây. Không chỉ vì diễn ra vào thời điểm đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với hàng loạt thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, mô hình quản trị và yêu cầu tăng trưởng, mà còn bởi chính Đại hội này cho thấy một sự thay đổi khá rõ trong cách Mặt trận nhìn về vai trò của mình.

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

(CLO) “Lại thêm một nghệ sĩ dính ma túy”. Có lẽ đó là câu xuất hiện nhiều nhất trên mạng xã hội sau thông tin ca sĩ Miu Lê (tên thật là Lê Ánh Nhật) bị bắt để điều tra hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Điều lạ là vụ việc ồn ào thật, tranh cãi cũng dữ dội thật, nhưng cảm giác sốc thì dường như không còn bao nhiêu.

Định hướng cho thế hệ trẻ

Định hướng cho thế hệ trẻ

(CLO) Mỗi mùa hoa phượng nở cùng với cái nóng oi ả đầu hè cũng là lúc nhiều gia đình bước vào những tháng ngày thấp thỏm, lo âu vì các kỳ thi lớp 10, thi tốt nghiệp trung học phổ thông và kỳ tuyển sinh đại học. Cái nóng ngoài trời dường như càng thêm ngột ngạt bởi không khí thi cử. Từ trong các lớp học đến những bữa cơm gia đình, câu chuyện điểm số, trường lớp, đỗ hay trượt luôn hiện diện như một áp lực vô hình bao trùm lên cả học sinh lẫn cha mẹ.

Sân bay Dubai. Ảnh: DXB

Khi yêu cầu “gần dân, sát dân” trở thành thước đo đổi mới

(NB&CL) Từ ngày 11 đến 13/5/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI sẽ chính thức diễn ra với sự tham dự của hơn 1.300 đại biểu, đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo, kiều bào và các tổ chức thành viên trong và ngoài nước.

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

(CLO) Có những đứa trẻ chưa kịp hiểu thế nào là cuộc đời đã sớm học cách sợ hãi người lớn. Có những đứa trẻ chưa thuộc hết bảng chữ cái nhưng đã quen với tiếng quát tháo, tiếng đồ vật ném xuống nền nhà, tiếng chân người lớn đi về phía mình trong tâm trạng bất an. Và có những đứa trẻ, như cháu bé 4 tuổi ở phường Phú Diễn vừa qua, đã rời khỏi thế giới này ngay trong chính gia đình – nơi lẽ ra phải là chỗ bình yên nhất.

Cỡ chữ bài viết: