Chúng tôi luôn ưu tiên cứu sống con người
Gần 10 năm gắn bó với Khánh Hòa, chị Sáu đã trải qua nhiều đợt thiên tai khốc liệt, chứng kiến bão Damrey năm 2017 với 44 người thiệt mạng, những lần sạt lở đất tại Khánh Lê, Khánh Sơn và tình trạng ngập lụt hằng năm mà người dân vẫn có thể ứng phó. Nhưng đợt lũ năm nay vượt xa mọi dự liệu. “Năm nay lụt lịch sử, có nơi ngập sâu 3m, người dân hoàn toàn không ngờ đến”, chị Sáu nói. Đến cả một tuần sau lũ, việc khắc phục vẫn còn bộn bề, ngổn ngang.
Khi mưa lớn kéo dài từ ngày 15 đến 20/11 và sạt lở ở đèo Khánh Lê - Khánh Sơn khiến 8 người thiệt mạng, chị nhận thông tin vào ngày 17 và “rất bàng hoàng vì con số thiệt mạng quá lớn”. Chị được cử vào bệnh viện ghi nhận sức khỏe các nạn nhân. Giữa những lời kể đầy ám ảnh, chị chia sẻ: “Mỗi câu chuyện tôi nghe được giữa sự sống và cái chết, tôi cũng không kìm được nước mắt”.
Sau khi hoàn thành tin bài ở bệnh viện, chị tiếp tục đi theo đoàn công tác của tỉnh đến hai điểm nóng sạt lở. Trước mắt chị là cảnh đất đá đổ tràn, mặt đường bị xé nát, vách núi có thể tiếp tục sạt xuống bất kỳ lúc nào. “Tôi lạnh ớn người vì cảnh vật ngổn ngang đất đá”, nữ phóng viên kể lại. Cảm giác đó theo chị suốt những hành trình bám hiện trường để đưa tin liên tục về việc khắc phục, tìm kiếm nạn nhân và chăm sóc sức khỏe người bị thương.
Chị Sáu đã cùng các tập thể phóng viên Cơ quan Thường trú TTXVN tại Khánh Hòa liên tục đưa tin, cập nhật về hiện trường sạt lở, khắc phục, tìm kiếm nạn nhân và chăm sóc sức khỏe suốt 2 ngày liền, trên 20 tin bài các thể loại.
Chưa kịp lắng lại, mưa lớn tiếp tục đổ xuống khiến ngập lụt lan rộng khắp Khánh Hòa. Những vùng ven sông Cái chìm sâu trong nước. “Nói thật, dù được dự báo tình hình mưa lớn nhưng nhìn thượng nguồn sông ở khu vực miền núi bị xói lở, ăn mòn vào đất của người dân từ 5 đến 10m thì quá khủng khiếp. Suốt 10 năm sống và làm việc ở đây, tôi chưa từng thấy lớp bùn dày và kinh khủng như vậy”, chị Sáu kể lại.
Hai ngày liên tiếp, chị cùng tập thể phóng viên thường trú đưa tin về sạt lở, tìm kiếm nạn nhân và hỗ trợ y tế. Chưa kịp nghỉ, mưa lớn lại trút xuống gây ngập lụt diện rộng. Ở vùng ven sông Cái, nước dâng rất nhanh trong đêm. Lực lượng cứu hộ phải lao mình vào dòng lũ để cứu người. Trong hoàn cảnh ấy, cả đoàn phải đảm bảo an toàn cho tài sản, máy móc và quan trọng hơn cả tính mạng bản thân nên chỉ có thể tác nghiệp trong điều kiện cho phép. Chị Sáu nhớ nhất là thời điểm đi hiện trường điểm cứu hộ đưa người bị ngập ra ngoài. Chị dự tính lội nước từ dốc cầu Ngọc Hội vào các khu dân cư bị ngập. Tuy nhiên, vừa lội được 50m thì nước đã ngập đến hông. Việc nước ngập sâu là điều nữ phóng viên ấy đã lường trước, nhưng không ngờ, nước sâu lại còn xiết, khiến chị mất thăng bằng, may có người bên đường đi cùng kịp vịn tay vào để không bị ngã. “Tôi cho rằng bản thân cũng có kinh nghiệm với môi trường tác nghiệp ở các thời điểm thiên tai ở Khánh Hòa, nhưng với hiện trường tác nghiệp trận lụt lịch sử ở Khánh Hòa lần này tôi cũng bất lực, mực nước quá sâu, việc theo đoàn cứu hộ là không khả quan, bởi một khi đã leo lên tàu cứu hộ, đồng nghĩa là sẽ làm mất một lần đưa người dân trong vùng ngập được cứu đưa ra ngoài. Giữa những hình ảnh thực tế hiện trường và sự sống chết của người dân, người làm báo như chúng tôi luôn ưu tiên cứu sống con người”, chị Sáu chia sẻ.
Quan sát địa hình, giữ an toàn cho mình
Chị Phan Sáu kể, khó khăn lớn nhất khi tác nghiệp trong lũ chính là chuyện “đồ nghề”. Mưa dầm liên tục, chỉ cần đưa máy ảnh, máy quay hay thậm chí điện thoại ra là gần như chắc chắn sẽ bị ướt. Phóng viên TTXVN phải tác nghiệp đủ 3 loại hình: ảnh, tin viết và clip nên mỗi người luôn phải tự mang theo đầy đủ thiết bị và tự mình xử lý tất cả. Dù đã cố gắng bảo hộ tối đa, việc máy móc bị tạt nước, bị ẩm gần như không thể tránh, khiến nhiều hình ảnh ghi tại hiện trường bị nhòe, giảm chất lượng. Khi trực tiếp vào các khu vực bị ngập sâu, việc tiếp cận nhà dân cũng trở nên khó khăn vì nước lên nhanh, dòng chảy mạnh, nguy cơ bị cuốn trôi rất cao. “Ướt người thì mình còn chịu được, chứ máy móc mà dính nước là chết máy”, chị cười nói.
Phỏng vấn nhân vật cũng phải ứng biến theo hoàn cảnh. “Không đòi hỏi chỉn chu có mic, logo như ngày thường”, chị nói. Chỉ cần một mic cài áo và chiếc điện thoại. Người trả lời vừa nói vừa gạt nước mưa. Còn chị, một tay che ô cho máy, một tay cầm điện thoại quay. Dù gặp nhiều khó khăn, nhưng tinh thần sẻ chia trong lũ nên người dân rất hỗ trợ phóng viên tác nghiệp. “Thời điểm lũ lụt, người dân thương người như thể thương thân, chỉ cần bạn hỏi, bất kể nhân vật nào cũng trả lời”, chị Sáu nói.
Có lúc đang phỏng vấn lãnh đạo, lãnh đạo nhận cuộc gọi, chị cũng nhanh chóng ghi lại để bổ sung vào bản tin, vì đó là khoảnh khắc phản ánh đúng nhịp độ chỉ đạo khi mưa lũ đang diễn biến căng thẳng. Khi cần dẫn hiện trường mà không có đồng nghiệp đi cùng, chị nhờ người dân hoặc các phóng viên báo khác giữ máy giúp. Mỗi đoạn dẫn phải thử lại vài lần để lời dẫn trôi chảy. Tác nghiệp giữa lũ còn đối diện thêm một khó khăn lớn: Không có sóng điện thoại. Thậm chí không thể trông chờ internet. Vì vậy, các phóng viên thường trú phải chia nhau trực thông tin. Ai đi hiện trường thì gửi dữ liệu về. Ai ở cơ quan thì xử lý, cập nhật cho các Ban: Trong nước, Kinh tế, Ảnh, Trung tâm Nội dung số.
Trong thời điểm thiên tai, tin giả xuất hiện dày đặc, nhất là các thông tin liên quan đến hồ đập hoặc số lượng thiệt hại. Chị kể rằng mỗi ngày đều phải kiểm chứng nhiều lần để phát đi thông tin phản bác. “Chúng tôi hiểu rằng, ở mỗi thời điểm sẽ có các thông tin khác nhau, nên câu đầu tiên trong các bản tin của chúng tôi sẽ luôn là “theo báo cáo nhanh”, “theo báo cáo ban đầu”, “thống kê sơ bộ”, “thống kê ban đầu”… Đó là cách chúng tôi luôn đảm bảo thông tin của mình không bị sai lệch, bất nhất trước sau”, chị Sáu nói.
Chị Sáu cho rằng báo chí có vai trò đặc biệt trong thiên tai: vừa cập nhật nhanh, vừa phản bác tin giả, vừa giúp người dân hiểu đúng tình hình và những việc cần làm. Chị không chọn cách đưa thông tin bi lụy, cũng không coi thiên tai là bản hùng ca, mục tiêu là phản ánh trung thực, nhân văn và có định hướng. Trong lúc bám trụ hiện trường, chị luôn báo trước vị trí mình sẽ đi để đảm bảo an toàn. Gia đình chị ở Huế, nơi lũ lụt hàng năm, cũng thường xuyên gọi điện nhắc chị cẩn thận. “Tác nghiệp nơi nguy hiểm, cần quan sát địa hình, giữ an toàn cho mình. Bản thân an toàn thì mới tác nghiệp hiệu quả”, chị Sáu nhấn mạnh.
Với gần 10 năm công tác tại Khánh Hòa, đợt tác nghiệp lũ lịch sử lần này sẽ luôn là những ký ức nghề nghiệp khó quên của chị Sáu - nơi mà từng bước chân giữa dòng nước xiết là một minh chứng cho trách nhiệm và sự dấn thân của người làm báo.
