Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt hành chính – từ ba cấp (tỉnh, huyện, xã) xuống còn hai cấp – mà còn là khởi đầu của một kỷ nguyên quản trị mới, tinh gọn hơn, hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân tốt hơn.
Việc chính thức vận hành chính quyền hai cấp là kết quả trực tiếp từ Nghị quyết 37-NQ/TW năm 2019, Kết luận 48-KL/TW năm 2023 và đặc biệt là Nghị quyết 18-NQ/TW về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.
Đằng sau những Nghị quyết, Kết luận là một khối lượng khổng lồ công việc như sắp xếp địa giới hành chính, kiện toàn tổ chức, nhân sự, thiết lập cơ chế vận hành mới… nhưng tựu trung lại là khát vọng xây dựng một chính quyền gần dân, liêm chính, hành động và đổi mới.
Không chỉ tinh giản cấp trung gian, cải cách này còn hướng tới phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp chính quyền, giao quyền cho cơ sở, gắn với trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Mỗi xã, phường, mỗi tỉnh, thành phố không còn đơn thuần là “cấp hành chính” mà là một “đơn vị hành động”, gần dân hơn, nắm sát địa bàn hơn và có điều kiện giải quyết hiệu quả những vấn đề của người dân, doanh nghiệp.
Đây cũng chính là tinh thần của “chính quyền kiến tạo, phục vụ” mà Đảng và Chính phủ nhiều lần nhấn mạnh.
Tư tưởng xuyên suốt của Đảng trong công cuộc này là "lấy người dân làm trung tâm", là xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Trong bài viết mới đây, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: "Đột phá thể chế, pháp luật để đất nước vươn mình" - chính là khâu then chốt để khơi thông mọi nguồn lực phát triển. Chính quyền hai cấp sẽ tạo điều kiện cho việc rút ngắn tầng nấc trung gian, tăng tính tự chủ, trách nhiệm và linh hoạt của các đơn vị cấp cơ sở, nơi trực tiếp gắn bó với người dân, doanh nghiệp.
Việc hợp nhất, sắp xếp lại địa giới hành chính và chính quyền địa phương gắn liền với yêu cầu thực hành tiết kiệm, tránh lãng phí nguồn lực, hạn chế trùng lặp chức năng, nhiệm vụ. Tổng Bí thư Tô Lâm đã đánh giá: tiết kiệm không chỉ là vấn đề tài chính mà còn là cách tổ chức, cách tư duy trong sử dụng bộ máy nhà nước. Việc tinh giản cấp huyện ở những nơi đủ điều kiện không chỉ tiết kiệm chi ngân sách mà còn giúp nâng cao năng lực điều hành, tạo ra một hệ thống chính quyền mạnh mẽ, linh hoạt hơn.
Quan trọng hơn cả, cuộc cải cách này không làm suy yếu sự thống nhất toàn vẹn của quốc gia, mà ngược lại, càng khẳng định tư tưởng: "Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một". Tổ chức lại bộ máy để phát triển chứ không phải để chia cắt. Chính quyền hai cấp vận hành trong sự thống nhất lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của Chính phủ, và là nền tảng để phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững, nhất là ở các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi cần một thiết chế linh hoạt, hiệu quả và gần dân.
Sự kiện chính thức vận hành chính quyền hai cấp hôm nay còn là biểu hiện sinh động cho tinh thần "Sức mạnh của đoàn kết", như Tổng Bí thư đã khẳng định: từ Trung ương đến địa phương, từ lãnh đạo đến người dân, cùng nhau đồng thuận, đồng hành, vượt qua những vướng mắc, thách thức trong suốt quá trình chuẩn bị và triển khai. Đó là sức mạnh mềm nhưng kiên định, của một hệ thống chính trị đặt lợi ích của nhân dân lên hàng đầu.
Bước ngoặt lịch sử này sẽ tiếp tục mở đường cho những đột phá tiếp theo trong cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị quốc gia. Chính quyền hai cấp sẽ không chỉ là mô hình tổ chức, mà là một cam kết đổi mới vì nhân dân, vì một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và hùng cường.
Dẫu vậy, để chính quyền hai cấp vận hành hiệu quả, rất cần sự giám sát thường xuyên, sự phản hồi trung thực từ người dân, và trên hết là tinh thần phụng sự trong từng cán bộ công chức. Đó cũng là lúc mỗi người dân, mỗi cộng đồng trở thành một phần của hành trình xây dựng Nhà nước liêm chính, phục vụ, như mục tiêu Đảng đã đặt ra.
Một vận hội mới đã mở. Khi bộ máy được sắp xếp tinh gọn, khi chính quyền gần dân hơn, khi tiếng nói của người dân được lắng nghe và giải quyết nhanh chóng hơn, thì đó là lúc lòng dân được yên, nước nhà thêm mạnh.
