Trăm năm nghề báo - Của tin gọi một chút này làm ghi

(CLO) Một trăm năm là quãng thời gian đủ dài để một nghề trở thành một sứ mệnh. Nghề báo trong suốt thế kỷ qua đã lặng lẽ đồng hành cùng những đổi thay lớn lao của đất nước. Có vinh quang và cũng không ít nhọc nhằn, nhưng nghề báo chưa bao giờ phải đối mặt với thử thách như hiện tại.
Trăm năm nghề báo - còn ai đứng gác giữa ngã ba thông tin?
Nghề báo đang phải đối mặt với thử thách chưa từng có

Giữa vô vàn cú click vô cảm, giữa những dòng tin được tạo ra trong vài giây bởi máy móc, người làm báo vẫn gắng gìn giữ phần hồn của nghề, bằng chữ nghĩa tử tế, bằng niềm tin vào điều đúng đắn, dù đôi khi chẳng còn mấy ai đợi đọc.

Không ai hình dung được sẽ có ngày, nhà báo - người được xã hội tôn vinh là "chiến sĩ xung kích trên mặt trận tư tưởng" - lại phải vất vả đến vậy để giữ từng con chữ không bị cuốn trôi trong dòng thác lũ tin giả, clip giật gân, bình luận câu view và những cú “lướt” lạnh lùng của độc giả.

Không ai tưởng tượng được rằng, trong thời đại mà người người có thể viết, nhà nhà có thể phát tin và trí tuệ nhân tạo thì "gõ vài dòng đã ra cả bài báo", người làm báo thật lại có khi bị xem là... chậm chạp, rườm rà, lỗi thời.

Nghề báo không chết. Nhưng nghề báo đang mỏi.

Tôi từng gặp một phóng viên lão thành, tóc bạc sương, vẫn kiên nhẫn ôm máy ảnh lăn lê trên sân cỏ miền Trung cháy nắng để ghi lại khoảnh khắc của một trận bóng đá trẻ. “Nếu tôi không đứng ở đây, ai sẽ kể lại đúng sự thật cho độc giả?”, ông cười, như thể chẳng có cái nóng bỏng rát nào cả.

Tôi cũng từng biết có biên tập viên ở một tòa soạn báo tỉnh nhỏ, cả đời chỉ sửa bài cho người khác. Hơn 25 năm làm nghề, anh chưa từng lên sóng truyền hình, không có tài khoản Facebook, bài nào cũng không ký tên, nhưng bao nhiêu phóng viên trẻ từng “qua tay” anh sửa đều dần trưởng thành. “Tôi không viết hay, nhưng tôi biết một bài viết tử tế trông như thế nào”, anh nói.

Ngược lại, cũng có những đồng nghiệp trẻ, từng cháy bỏng đam mê, sau vài năm làm báo với đồng lương còm cõi, bài vở bị cắt xén, công việc chẳng đủ nuôi thân, đã rẽ sang hướng khác. Họ ra đi, thỉnh thoảng quay lại, đọc báo như một thói quen cũ kỹ.

Vài năm gần đây, ở không ít tòa soạn, có những ca trực sáng không còn ai “trẻ”, những buổi họp chuyên môn vắng dần tiếng tranh luận về nghề. Bài viết ngày càng ngắn, dường như chỉ để vừa màn hình điện thoại. Tít bài thì càng ngày càng phải “bắt mắt”, phải “thuật toán hóa” để chạy theo những cú nhấp chuột. Trong guồng quay ấy, dễ nhận thấy thứ mất mát lớn nhất là sự trau chuốt trong từng câu chữ, gọt từng ý, nắn từng tít, là cảm xúc vỡ òa khi bài viết chạm tới trái tim người đọc.

Nghề báo chưa từng là một nghề dễ dàng. Nhưng chưa bao giờ nó bấp bênh đến thế. Những cú siết chi tiêu khiến tờ báo nào cũng phải “co lại”. Đội ngũ giảm. Trang in ít đi. Mảng điều tra, phóng sự đặc sắc, thứ từng làm nên “hồn cốt” của báo chí cách mạng, giờ thưa vắng. Mạng xã hội thì “ngồi xổm” lên quy tắc kiểm chứng. Chat GPT có thể viết trôi chảy hơn một sinh viên năm cuối báo chí. Và đôi khi, chỉ với vài dòng tiêu đề sốc, một người vô danh có thể khiến công luận nghiêng ngả, trong khi bài viết chỉn chu của nhà báo bị nhấn chìm trong im lặng.

Vậy mà, vẫn có những người âm thầm gắn bó. Một chị phóng viên ở vùng cao kể: “Đường lầy, xe hỏng, ngâm nước mấy tiếng nhưng mình vẫn phải lên cho được bản hôm ấy. Vì chỉ có hôm đó dân mới họp, không đi là mất chuyện”. Một anh biên tập viên giấu tên thủ thỉ: “Nhiều đêm sửa bài đến khuya, mắt đỏ ngầu, vợ con ngủ hết, nhưng cảm giác gọt một cái tít thật hay vẫn sướng lắm!”.

Có lẽ, chính những con người ấy, ít ỏi, nhưng bền bỉ, đang giữ lại phần hồn của báo chí thật. Họ vẫn tin, dù chỉ còn một người đọc, cũng phải viết như đang viết cho triệu người. Họ vẫn nghĩ, nếu không còn ai đứng gác ở ngã ba thông tin, nơi thật, giả, đúng, sai lẫn lộn, thì ai sẽ trả lại sự công bằng cho sự thật?

Một trăm năm - nghề báo đã đi qua chiến tranh, đổi mới, thời @ và giờ là kỷ nguyên AI. Mỗi bước tiến của xã hội đều in dấu giày của báo chí. Vấn đề không phải là “giữ” nghề báo cho riêng ai, mà là làm thế nào để xã hội tiếp tục cần nghề báo như một chỗ dựa thông tin đáng tin cậy, như một người bạn thẳng thắn, tử tế và lương thiện.

Nghề báo, suy cho cùng, không chỉ là chuyện viết, mà là chuyện biết dấn thân, biết phục vụ, biết hy sinh, vì nhân dân, vì độc giả mà hướng tới.

Có thể giờ đây, nhà báo không còn được tung hô như xưa. Nhưng điều đó không quan trọng bằng việc: khi cần một tiếng nói công bằng, một ánh sáng soi vào chỗ tối, một lời giải thích trung thực giữa hỗn loạn tin tức, người dân vẫn tìm đến báo chí.

Có thể bây giờ báo chí không còn rực rỡ, nhưng như hạt mầm nằm im trong đất, nó chờ ngày nảy nở, khi người ta lại cần những lời tử tế, những sự thật được kể bằng lòng trung thực. Và khi ấy, nghề báo sẽ trở về, như chính nó, lặng lẽ mà bền bỉ, khiêm nhường nhưng không thể thay thế.

Viết, dù không ai đọc, vẫn là cách để giữ lại sự thật. Làm báo, dù không được tung hô, vẫn là cách để giữ gìn phẩm giá. Và có lẽ, chính điều đó sẽ cứu nghề báo khỏi bị lãng quên.

Như lời Kiều năm nào: “Của tin gọi một chút này làm ghi” – chút tin gửi vào chữ nghĩa, chút niềm tin trao cho nghề, có thể nhỏ nhoi, nhưng chính là điều giữ cho ngọn lửa nghề báo không tắt suốt trăm năm qua, và sẽ còn cháy tiếp, dù lặng lẽ, trong những người viết tử tế.

Xem thêm

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

(CLO) Trong nhiều thập niên qua, người lao động Việt Nam từng đối mặt với không ít biến động của nền kinh tế. Nhưng có lẽ chưa bao giờ câu chuyện tương lai nghề nghiệp lại được đặt ra rõ ràng như hôm nay, khi trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi cách con người làm việc và tạo ra giá trị. Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm kỳ đại hội.

 Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

(NB&CL) Hà Nội một lần nữa đưa kế hoạch thu phí phương tiện giao thông vào nội đô với lộ trình bắt đầu từ Vành đai 1 vào năm 2028 với kỳ vọng “công cụ kinh tế” sẽ giúp điều tiết giao thông và thúc đẩy người dân chuyển sang phương tiện công cộng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc nghiên cứu thu phí phương tiện vào nội đô cần được đánh giá toàn diện cả ở góc độ giao thông, kinh tế lẫn tác động xã hội.

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

(NB&CL) Một năm trước, mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương chính thức đi vào vận hành sau cuộc sắp xếp quy mô lớn nhất trong nhiều thập niên. Hàng loạt đơn vị hành chính được tổ chức lại, nhiều cơ quan được hợp nhất, hàng nghìn đầu mối được tinh gọn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước.

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

(CLO) Chưa bao giờ internet và mạng xã hội có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống con người như hiện nay. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai cũng có thể học tập, giải trí, kết nối bạn bè và tiếp cận kho tri thức toàn cầu. Không gian mạng đã mở ra nhiều cơ hội phát triển trong thời đại số.

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

(NB&CL) Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 sẽ chính thức được phân phối trên toàn quốc theo lộ trình của Bộ Công Thương. Việc các doanh nghiệp xăng dầu đồng loạt chuyển sang kinh doanh xăng sinh học E10 cho thấy, quá trình chuyển đổi năng lượng xanh ở Việt Nam đang từng bước thích ứng với xu hướng phát triển bền vững, giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Nếu phát triển tốt nhiên liệu sinh học, Việt Nam không chỉ có thêm một giải pháp giảm phát thải mà còn mở ra dư địa cho nông nghiệp nguyên liệu, công nghiệp chế biến và xu hướng kinh tế tuần hoàn.

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

(NB&CL) Xăng E10 sẽ chính thức được triển khai trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026 theo đúng lộ trình được Chính phủ hoạch định từ hơn một thập niên trước. Nhưng điều khiến dư luận tranh luận những ngày qua không chỉ là một loại nhiên liệu mới, mà là cách một chủ trương đúng được đưa vào đời sống. Bởi kinh nghiệm cho thấy, một chính sách có thể được chuẩn bị rất kỹ trên giấy tờ, nhưng chỉ thực sự thành công khi người dân hiểu, tin và sẵn sàng đồng hành cùng nó.

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

(CLO) Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa đang được đặt ra như một bước phát triển mới trong tư duy quản trị ở cơ sở. Theo PGS.TS Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, đây là thời điểm “chín muồi” để đưa những giá trị của chủ nghĩa xã hội đi vào đời sống bằng những thay đổi cụ thể mà người dân có thể nhìn thấy, cảm nhận được mỗi ngày.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

(NB&CL) Hàng loạt vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan bị khởi tố hình sự đánh dấu bước chuyển mạnh trong câu chuyện bản quyền tại Việt Nam. Động thái của Bộ Công an được xem là cú đánh trực diện vào tư duy “xài chùa” vốn tồn tại dai dẳng trong môi trường giải trí và nội dung số.

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

(CLO) Tháng Năm lại về. Những con đường bắt đầu nhiều hơn sắc đỏ của cờ hoa. Những bài hát về Bác lại vang lên từ các ô cửa nhỏ, từ loa phát thanh trong mỗi khu dân phố, từ những chương trình truyền hình buổi tối. Có điều, năm nay, cảm xúc về ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh dường như đến theo một cách khác.

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

(CLO) Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”. Đó không chỉ là lời hiệu triệu cách mạng, mà còn là kết tinh sâu sắc tư tưởng chính trị, triết lý nhân văn và tầm nhìn chiến lược của Người về sức mạnh của dân tộc Việt Nam.

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

(CLO) Thông tin ca sĩ Miu Lê bị Công an Thành phố Hải Phòng khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” thêm một lần nữa đặt ra những suy ngẫm về trách nhiệm xã hội của người nổi tiếng. Dù vụ việc vẫn đang trong quá trình điều tra và chờ kết luận chính thức từ cơ quan chức năng, song việc một nghệ sĩ nổi tiếng vướng vòng lao lý cũng đủ gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sống lệch chuẩn, về ý thức thượng tôn pháp luật của một bộ phận nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, giải trí hiện nay.

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

(CLO) Dung dịch nhỏ mắt, hay thứ người ta vẫn quen gọi đơn giản là “thuốc nhỏ mắt” vốn từ lâu được mặc nhiên xem là sản phẩm có thể đưa thẳng vào đôi mắt, nơi nhạy cảm và mong manh nhất của cơ thể. Nhưng khi một lô thuốc bị thu hồi vì không đạt chỉ tiêu độ trong, câu chuyện không còn chỉ là lỗi kỹ thuật của nhà sản xuất, mà là lời cảnh báo rằng, không phải thứ gì mang tên thuốc nhỏ mắt cũng có thể yên tâm nhỏ vào mắt.

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

(NB&CL) Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQ) có lẽ là một trong những kỳ Đại hội đặc biệt nhất nhiều năm trở lại đây. Không chỉ vì diễn ra vào thời điểm đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với hàng loạt thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, mô hình quản trị và yêu cầu tăng trưởng, mà còn bởi chính Đại hội này cho thấy một sự thay đổi khá rõ trong cách Mặt trận nhìn về vai trò của mình.

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

(CLO) “Lại thêm một nghệ sĩ dính ma túy”. Có lẽ đó là câu xuất hiện nhiều nhất trên mạng xã hội sau thông tin ca sĩ Miu Lê (tên thật là Lê Ánh Nhật) bị bắt để điều tra hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Điều lạ là vụ việc ồn ào thật, tranh cãi cũng dữ dội thật, nhưng cảm giác sốc thì dường như không còn bao nhiêu.

Định hướng cho thế hệ trẻ

Định hướng cho thế hệ trẻ

(CLO) Mỗi mùa hoa phượng nở cùng với cái nóng oi ả đầu hè cũng là lúc nhiều gia đình bước vào những tháng ngày thấp thỏm, lo âu vì các kỳ thi lớp 10, thi tốt nghiệp trung học phổ thông và kỳ tuyển sinh đại học. Cái nóng ngoài trời dường như càng thêm ngột ngạt bởi không khí thi cử. Từ trong các lớp học đến những bữa cơm gia đình, câu chuyện điểm số, trường lớp, đỗ hay trượt luôn hiện diện như một áp lực vô hình bao trùm lên cả học sinh lẫn cha mẹ.

Sân bay Dubai. Ảnh: DXB

Khi yêu cầu “gần dân, sát dân” trở thành thước đo đổi mới

(NB&CL) Từ ngày 11 đến 13/5/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI sẽ chính thức diễn ra với sự tham dự của hơn 1.300 đại biểu, đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo, kiều bào và các tổ chức thành viên trong và ngoài nước.

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

(CLO) Có những đứa trẻ chưa kịp hiểu thế nào là cuộc đời đã sớm học cách sợ hãi người lớn. Có những đứa trẻ chưa thuộc hết bảng chữ cái nhưng đã quen với tiếng quát tháo, tiếng đồ vật ném xuống nền nhà, tiếng chân người lớn đi về phía mình trong tâm trạng bất an. Và có những đứa trẻ, như cháu bé 4 tuổi ở phường Phú Diễn vừa qua, đã rời khỏi thế giới này ngay trong chính gia đình – nơi lẽ ra phải là chỗ bình yên nhất.

Cỡ chữ bài viết: