VinFuture - Giấc mơ đổi mới sáng tạo của người Việt

1. Ngay từ mùa giải đầu tiên, năm 2021, VinFuture đã thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của cộng đồng các nhà khoa học thế giới với hơn 1.200 đăng ký đến từ 654 trường đại học hàng đầu, 51 viện nghiên cứu nổi tiếng, 42 viện hàn lâm khoa học quốc gia uy tín toàn cầu. VinFuture mùa đầu cũng ghi nhận sự tham gia của 60 quốc gia ở 6 châu lục, trong đó số lượng dự án đến từ Bắc Mỹ và EU chiếm một tỷ trọng lớn, 52,6%.

Các nhà khoa học nữ cũng có sự góp mặt ấn tượng với tỷ lệ 34,3% trong tổng số ứng viên. Nhiều người trong số họ đã từng nhận được các giải thưởng cao quý như Giải thưởng Nobel,  Breakthrough, Tang Prize, Japan Prize... Các thành viên của Hội đồng Giải thưởng và Hội đồng Sơ khảo VinFuture là các nhà khoa học và các nhà lãnh đạo uy tín của các tổ chức giáo dục nghiên cứu, các tập đoàn công nghệ - công nghiệp hàng đầu trên thế giới, với những thành tựu được ghi nhận toàn cầu.

Giải thưởng đã tiếp nhận 599 dự án tranh giải, trong đó, có gần 100 dự án đến từ các nhà khoa học nằm trong top 2% các nhà khoa học được trích dẫn nhiều nhất thế giới. 599 dự án được các Hội đồng đánh giá có chất lượng cao, vượt trội về tính khoa học, tiên phong về công nghệ, hứa hẹn  mang lại tác động tích cực cho hàng triệu, thậm chí hàng tỷ người trên thế giới.

Quy tụ được những nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới, những dự án có chất lượng cao, vượt trội về tính khoa học, tiên phong về công nghệ… điều đó cũng đồng nghĩa với việc ngay từ mùa giải đầu tiên VinFuture đã thành công.

Và năm nay, sang mùa thứ hai, VinFuture mùa 2 đã có sự vượt trội cả về số lượng và chất lượng. Đã có 970 hồ sơ đề cử, đến từ hơn 70 quốc gia trên khắp 6 châu lục gửi về, tăng gần gấp 2 lần mùa giải đầu tiên. Về chất lượng, tỷ lệ đối tác đề cử là các tác giả thuộc nhóm 2% các nhà nghiên cứu hàng đầu được trích dẫn nhiều nhất trên thế giới cũng đã tăng hơn gấp đôi so với năm 2021. Bên cạnh đó, một trong những điểm khác biệt nổi bật của VinFuture là tác động lan toả toàn cầu và truyền cảm hứng tới cộng đồng khoa học ở khắp nơi trên thế giới.

“Đặc biệt, tỷ lệ đối tác đề cử đến từ châu Phi lên đến 12,4%, tăng hơn 6 lần so với năm 2021, không chỉ cho thấy nguồn cảm hứng mạnh mẽ từ Giải thưởng khoa học công nghệ toàn cầu do người Việt Nam khởi xướng, mà còn mang tới cho chúng ta niềm hy vọng lớn lao về những công trình khoa học hữu ích với cuộc sống của hàng triệu người ở các quốc gia đang phát triển, hướng tới một thế giới phát triển công bằng hơn được khởi tạo từ khoa học và công nghệ”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Trong đêm trao giải 20/12 vừa qua, thay mặt những chủ nhân giải thưởng mới, Giáo sư Sir David Neil Payne - nhà khoa học người Anh chia sẻ: “VinFuture 2022 là một giải thưởng tuyệt vời. Vượt qua mục đích vinh danh các phát minh khoa học công nghệ, giải thưởng còn là một cầu nối giữa các trí tuệ kiệt xuất để cùng nhau tạo ra những đột phá có ý nghĩa và thay đổi cuộc sống của hàng trăm triệu người trên toàn thế giới”. “Tôi tin là bất kỳ nhà khoa học nào cũng lấy làm hãnh diện vì được nhận giải thưởng VinFuture. Trên thế giới có rất nhiều giải thưởng khoa học danh giá khác, nhưng những giải thưởng ấy chỉ xét chọn thuần túy về khoa học, chỉ VinFuture là đặt ra tiêu chí phụng sự nhân loại lên hàng đầu”, GS Jennifer Tour Chayes - Trưởng khoa Thông tin (ĐH California, Berkeley), tham gia Hội đồng Giải thưởng VinFuture nhận xét.

Có được sự công nhận ấy của một tài năng như Giáo sư Sir David Neil Payne cũng như nhiều người làm khoa học - vốn nổi tiếng kỹ tính và không dễ gửi gắm danh tiếng cũng như những “đứa con” sáng tạo của họ - thực là điều không dễ dàng, nhưng mới chỉ qua 2 mùa, VinFuture dường như đã làm được.

2. Nhưng sâu xa hơn, có lẽ, với những sáng lập nên Quỹ VinFuture, điều lớn nhất mà họ muốn hướng đến, đó không chỉ là việc giải thưởng “là sợi dây bền chặt gắn bó các nhà khoa học Việt Nam và thế giới, là nhịp cầu để các nhà nghiên cứu, phát minh trên toàn cầu hiện thực hoá những khát vọng khoa học lớn lao để phụng sự nhân loại”, mà như lời Chủ tịch Quốc hội, còn là mong muốn, “Từ VinFuture, các nhà khoa học thế giới đã hiểu hơn về một Việt Nam đang mạnh mẽ vươn ra quốc tế”.

Trong một Việt Nam đang vươn lên mạnh mẽ, sẽ không chỉ trên địa hạt chính, trị, kinh tế mà còn mà một Việt Nam ngày mạnh về đổi mới, sáng tạo về công nghệ. Còn nhớ, trong buổi lễ trao giải VinFuture mùa 1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã khẳng định: Tại Việt Nam, phát triển khoa học công nghệ được xác định là quốc sách hàng đầu, là một đột phá chiến lược để phát triển kinh tế - xã hội. Phát triển nhanh và bền vững dựa chủ yếu vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nhà nước đang đẩy mạnh thiết kế cơ chế, chính sách nhằm cụ thể hóa đường lối của Đảng, thúc đẩy huy động nguồn lực đổi mới sáng tạo để doanh nghiệp, xã hội và nhân dân vào cuộc, đưa khoa học công nghệ thực sự trở thành mục tiêu, động lực quan trọng, góp phần phát triển đất nước hùng cường và thịnh vượng; xác định mỗi người dân là chủ thể, là người thực hiện và thụ hưởng chính sách đổi mới sáng tạo. Đồng thời, việc thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo còn là chủ trương lớn để thể hiện trách nhiệm của Việt Nam với cộng đồng quốc tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay.

Và bầu khí sáng tạo, đổi mới ấy sẽ càng có cơ hội được thổi bùng hơn nhờ những giải thưởng như VinFuture. “Việt Nam có 17 dự án được đề cử tham gia xét thưởng. Sự mạnh dạn này rất đáng khích lệ”, TS. Phạm Chi Lan từng bình luận về những hạng mục dự án tham gia đề cử VinFutur mùa 1. Đặc biệt, theo bà Phạm Chi Lan, đây là sự kiện thu hút được nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới ở các lĩnh vực khác nhau đến Việt Nam, tham gia các hoạt động khoa học có ý nghĩa, tạo nên cơ hội tuyệt vời, giúp các nhà khoa học trong nước có cơ hội được lĩnh hội trực tiếp kiến thức, thông tin về các hướng nghiên cứu mới, từ những nhà khoa học kiệt xuất đương thời.

Tại sự kiện trao giải khoa học - công nghệ VinFuture, tối 20/12, nữ ca sĩ nổi tiếng người Mỹ Christina Aguilera  đã chào mừng sự kiện bằng nhiều ca khúc, trong có ca khúc “A Million Dreams - Hàng triệu giấc mơ”. Có lẽ không vô cớ Christina Aguilera lựa chọn ca khúc ấy. Chúng ta ai cũng có những mơ ước của riêng mình, hãy kiên trì theo đuổi và hiện thực hoá ước mơ bằng tất cả tấm lòng của chúng ta. Ước mơ chiếm lĩnh khoa học công nghệ, chiếm lĩnh những đỉnh cao mới của người Việt có lẽ cũng không nằm ngoài tâm thế ấy.

Nguyễn Hà