Gian trá điểm thi: 'Trọng bệnh' của ngành giáo dục hay 'vấn nạn' của quốc gia, dân tộc?

(CLO) Vụ gian lận điểm thi THPT quốc gia 2018 ở các tỉnh miền núi phía Bắc tới nay đã phần nào được làm rõ. Tuy vậy, khi danh tính những phụ huynh "chạy" và thí sinh "hưởng" còn ẩn khuất, đã tiếp tục găm vào dư luận nỗi đau xót, hoài nghi về sự thỏa hiệp với dối trá, với những "kẻ cắp giấc mơ"...

Bài liên quan

Gần 20 người bị khởi tố sau kỳ thi THPT quốc gia 2018

Giáo dục Việt Nam: Đại phẫu hay đập đi xây lại?

Thêm một nữ sinh bị hành hạ, làm nhục: Ông ở đâu, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ?

Dư luận xã hội đó đây còn bao dung đáng quý, nhưng chúng ta có biết rằng gian lận thi cử là biểu hiện của sự hủ bại cả về văn hóa và lương tri, là con đường ngắn và ghê gớm nhất tàn phá niềm tin xã hội, đe dọa tương lai quốc gia, dân tộc?

1. Cơn “địa chấn” gian lận điểm thi THPT tại Hòa Bình, Hà Giang và Sơn La được cho là khởi phát từ mạng xã hội, khi thầy giáo Vũ Khắc Ngọc dẫn danh sách 11 thí sinh điểm cao nhất nước trên Facebook và nhận lại những phản hồi tiêu cực, thậm chí là sự mỉa mai của học sinh đối với bạn mình - những "ngôi sao bảng điểm".

Thầy giáo Ngọc sau đó kể rằng đã nhận được hàng trăm tin nhắn bày tỏ sự chán nản, bế tắc, tuyệt vọng của nhiều học sinh vốn rất giỏi nhưng lại không đạt kết quả thi như ý vì đề quá khó. Thậm chí có những bạn đã nghĩ quẩn. Anh cũng cho biết nhiều bạn trẻ tâm sự rằng phải hy sinh 3, 4 năm thanh xuân vì giấc mơ Công an, Quân đội. Các bạn có lẽ cũng không biết, không ngờ rằng, ước mơ của mình bị đánh cắp một cách tàn nhẫn bởi những gian lận xảy ra ở đâu đó.

Gian trá trong thi cử đã

Gian trá trong thi cử đã "đánh cắp" giấc mơ của nhiều người học giỏi - Ảnh minh họa: TNO

Mẹ một thí sinh trường chuyên của Hà Giang nói với báo chí rằng, khi cầm kết quả trong tay, con chị đã khóc nức nở, đã đóng cửa phòng, không thiết ăn uống vì suy sụp. Cháu không biết tìm công lý ở đâu nên mạnh dạn nhắn tin cho thầy Ngọc để chia sẻ. “Không ngờ, dòng tin nhắn trên Facebook lúc nửa đêm ấy đã được các thầy cô để ý. Họ bắt đầu phân tích bất thường về phổ điểm…”, phụ huynh này kể.

Báo chí cũng rất nhanh chóng nắm bắt những thông tin trên mạng xã hội (ngay chiều 11/7/2018), nhận ra những khuất tất khi khi liên lạc với các thủ khoa, giáo viên,... nên nghi vấn gian lận điểm đã được đăng tải ào ạt.

Sau đó, Bộ GD&ĐT và công an vào cuộc, những dối trá tồi tệ lần lượt lộ sáng.

2. Sau bao giọt nước mắt uất nghẹn rơi xuống, kết quả điều tra cũng đã được công bố, lột trần một sự thật đau xót: Có tổng cộng 222 thí sinh được nâng điểm; Người được nâng cao nhất là 29,95 điểm; Tất cả các thí sinh được nâng điểm đều theo học tại những trường đại học danh tiếng;...

Nhưng rồi, dù có danh sách vi phạm, các cơ quan liên quan lại xử lý tản mát, mù mờ, mạnh ai nấy "trả về địa phương", "xóa tên". Lác đác có thí sinh tự xin… nghỉ học. Diễn tiến ấy càng găm sâu nỗi chán nản: Chỉ là "phần nổi của tảng băng"!

Trên báo chí, mạng xã hội, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và người dân cho rằng, hành vi “chạy” điểm của phụ huynh cần phải được xử lý, kể cả ở mức hình sự, đồng thời cần phải công khai danh tính các cá nhân vi phạm.

Học sinh khóc nghẹn vì đề khó và vì có gian trá trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2018 - Ảnh minh họa.

Học sinh khóc nghẹn vì đề khó và vì có gian trá trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2018 - Ảnh minh họa.

Theo ông Lê Trường Tùng, Chủ tịch HĐQT Đại học FPT, khi đã có người “bán” thì đương nhiên sẽ có một vế nữa là người mua. Vì thế, chỉ khi có danh sách những “người mua” này thì bức tranh về gian lận thi cử vừa qua mới trở nên đầy đủ!

Nguyên ĐBQH Lê Như Tiến thì cho rằng, người ở “phần chìm” trong vụ việc chính là những phụ huynh hoặc có tiền, hoặc có quyền và dùng tiền và quyền để “chạy” điểm cho con em. “Tôi đề nghị cơ quan điều tra công khai danh tính phụ huynh chạy điểm, coi họ là đối tượng khởi tố vụ án hình sự chứ không chỉ dừng lại ở việc khởi tố người trực tiếp sửa điểm. Chính họ là ngòi nổ sinh ra gian lận thi cử nên cần phải coi họ là đối tượng khởi tố vụ án hình sự”, ông Tiến nhấn mạnh.

Về hệ lụy, theo ông Lê Trường Tùng, khi niềm tin đã bị lung lay thì người ta dễ nảy sinh những nghi kỵ tiếp theo. Rồi đây, người ta sẽ nghi ngờ tiêu cực cũng xảy ra ở những kỳ thi trước 2018. Và liệu kỳ thi 2019 có đảm bảo không gian lận?...

Yêu cầu công khai danh tính của phụ huynh đã trở nên cấp bách. Còn với học sinh, có nhiều nguy cơ cần đặt xuống nâng lên.

Nhưng trong thời đại 4.0, chưa ai đủ tỉnh táo để nhận ra rằng: Rất khó che dấu sự thật; Nếu thực sự tài năng, bản lĩnh, con em các quan chức, cán bộ, đại gia được nâng điểm sẽ dễ dàng vượt qua, thậm chí trưởng thành, rắn rỏi hơn sau vấp váp.

3. Để không có thêm những Hoà Bình, Hà Giang, Sơn La ở kỳ thi THPT quốc gia 2019 và sau đó, thì căn cốt vẫn là làm sao giúp người trẻ học thật, thi thật, được định hướng con đường học tập và làm việc sau này, dựa trên trước nhất là đam mê và năng lực thực sự.

Nhưng ta đều biết, chương trình, cách dạy và học của nền giáo dục hiện tại vẫn rõ nét là học để… đi thi. Thực tế ấy đã đã đẩy cả giáo viên, học sinh và phụ huynh vào thế phải sống chung với học vẹt, học tủ, thậm chí thờ ơ với dối trá.

Và khi cái "cốt" của giáo dục (học cách tự học, học làm người) bị lép vế so với thái độ học thực dụng (vị bằng cấp), đã khiến đất nước hôm nay dù lắm tiến sĩ, giáo sư, nhưng thưa vắng dần một đội ngũ với tri thức và nhân cách đáng kính, có năng lực dẫn dắt xã hội.

Cải cách thi THPT “2 trong 1” có tạo nên tình trạng “nửa dơi nửa chuột”? - Ảnh minh họa: Zing.vn

Cải cách thi THPT “2 trong 1” có tạo nên tình trạng “nửa dơi nửa chuột”? - Ảnh minh họa: Zing.vn

Về vai trò của Bộ GD&ĐT, thay vì tập trung lo vĩ mô, quản lý, giám sát, lại biến mình thành Ban Giám hiệu của mọi trường học. Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết từng cảnh báo chuyện cải cách thi THPT “2 trong 1” rằng: Gộp 2 kỳ thi sẽ tạo nên tình trạng “nửa dơi nửa chuột”. Khi Bộ ra đề dễ, điểm 10 ngập tràn, phá sản mục tiêu phân hóa. Bộ ra đề khó thì điểm 0 la liệt. Scandal sửa điểm là một u nhọt bị... "lộ”.

Từ đó, đã có ý kiến cho rằng Bộ nên trao quyền tổ chức thi tốt nghiệp THPT cho địa phương, giao kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ cho các trường. Khi các trường ĐH-CĐ được tự quyết, chuyện dạy và học ở cấp học dưới cũng phải thay đổi theo, hướng vào thực tiễn; người học sẽ có cơ hội học để biết, để làm, để chung sống, để khẳng định mình.

Quay lại vụ việc gian trá điểm thi, chúng ta dễ chủ quan rằng ngành giáo dục lại có thêm một "trọng bệnh". Nhưng thử nhìn xa hơn, "chạy" điểm khi người trẻ chập chững vào đời có phải là khởi nguồn cho một xã hội ngổn ngang "chạy" việc, "chạy" chức, "chạy" dự án, "chạy" tội,… hôm nay?

Và những kẻ "chạy" điểm, dù vô tình hay hữu ý cũng sẽ đẩy dân tộc vào một tương lai u ám, nếu đất nước được "cầm trịch" bởi một lớp người đi lên nhờ sự hủ bại văn hóa, thiếu hụt lương tri, tự trọng.

Kiên Giang

Xem thêm

Niềm tin của người dân - thước đo hiệu quả cải cách hành chính

Niềm tin của người dân - thước đo hiệu quả cải cách hành chính

(NB&CL) Mọi cải cách hành chính cuối cùng đều hướng tới mục tiêu củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Nhà nước. Công nghệ có thể rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, trí tuệ nhân tạo hỗ trợ ra quyết định, dữ liệu giúp bộ máy vận hành hiệu quả hơn, nhưng nền quản trị hiện đại chỉ thực sự thành công khi người dân cảm thấy được tôn trọng, lắng nghe và phục vụ. 

Kiến tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại

Kiến tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại

(NB&CL) Một nền quản trị quốc gia hiện đại không thể được tạo nên chỉ bằng một bộ máy tinh gọn hơn hay những nền tảng công nghệ mới. Nó đòi hỏi một nền tảng thể chế đủ khả năng mở đường cho phát triển, một bộ máy đủ năng lực biến chính sách thành kết quả và một hạ tầng dữ liệu đủ sức thay đổi phương thức ra quyết định. 

Từ mùa Thu 1945 đến khát vọng Việt Nam 2045

Từ mùa Thu 1945 đến khát vọng Việt Nam 2045

(NB&CL) Tám mươi mốt năm sau mùa Thu 1945, lịch sử đã đi qua biết bao biến động, nhưng có những giá trị càng qua thời gian càng trở nên bền vững. Đó là khát vọng độc lập, ý chí tự quyết vận mệnh dân tộc, tinh thần tự lực tự cường và niềm tin rằng một đất nước, dù từng ở trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, vẫn có thể tự mình đứng dậy, lựa chọn con đường đi tới và làm nên tương lai.

Từ Nhà nước của Nhân dân đến nền quản trị quốc gia hiện đại

Từ Nhà nước của Nhân dân đến nền quản trị quốc gia hiện đại

(NB&CL) Ngày 2/9/1945, giữa Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân đồng bào và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đó không chỉ là một văn kiện khai sinh một quốc gia độc lập sau nhiều thập niên mất nước, mà còn mở ra một nền tảng chính trị - pháp lý mới cho Nhà nước Việt Nam hiện đại, nơi quyền lực không còn thuộc về một thiểu số cai trị, mà thuộc về Nhân dân; Nhà nước được lập nên để gánh vác việc chung, bảo đảm quyền sống, quyền tự do và hạnh phúc của con người.

Nghị quyết số 18-NQ/TW: Xây dựng xã hội kỷ cương từ ý thức tự thân

Nghị quyết số 18-NQ/TW: Xây dựng xã hội kỷ cương từ ý thức tự thân

(NB&CL) Kỷ cương của một xã hội không thể chỉ được giữ bằng quy định và giám sát. Khi con người biết tự điều chỉnh hành vi, tôn trọng pháp luật và nghĩ đến trách nhiệm với cộng đồng, kỷ cương mới trở thành một phần của đời sống. Từ yêu cầu xây dựng “trật tự tự thân” trong Nghị quyết số 18-NQ/TW, có thể nhìn thấy một mục tiêu sâu xa hơn: Xây dựng một xã hội mà những điều đúng không cần lúc nào cũng phải có người nhắc mới được thực hiện.

40 năm thu hút FDI: Đã đến lúc định vị giai đoạn mới!

40 năm thu hút FDI: Đã đến lúc định vị giai đoạn mới!

(NB&CL) Sau 40 năm mở cửa, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, xuất khẩu, việc làm và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, mục tiêu cũng thay đổi. Điều chúng ta hướng tới không còn là thu hút nhiều vốn hơn, mà là thu hút những dòng vốn có khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp Việt Nam và góp phần xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập sâu rộng. 

Nghị quyết 23: Mở rộng không gian cống hiến, nối dài sức mạnh Việt Nam

Nghị quyết 23: Mở rộng không gian cống hiến, nối dài sức mạnh Việt Nam

(NB&CL) Một quốc gia mạnh không chỉ bởi những nguồn lực trong lãnh thổ, mà còn bởi khả năng kết nối và phát huy những tiềm lực đang hiện diện bên ngoài. Trong thế giới mà tri thức, công nghệ, vốn và nhân lực chất lượng cao vận động xuyên biên giới, đường biên địa lý không thể đồng nghĩa với giới hạn của sức mạnh quốc gia.

Loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bứt tốc, kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bứt tốc, kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số

(NB&CL) Chặng đường nửa cuối năm được dự báo vẫn đầy thách thức. Do vậy, để đạt được mục tiêu tăng trưởng cả năm, nền kinh tế phải tháo gỡ được hàng loạt nút thắt nội tại: từ kiểm soát lạm phát, khơi thông điểm nghẽn giải ngân đầu tư công, đến việc duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý và phục hồi kênh dẫn vốn trung - dài hạn...

Nghị quyết 20 và cuộc chuyển đổi lớn trong tư duy phát triển Việt Nam

Nghị quyết 20 và cuộc chuyển đổi lớn trong tư duy phát triển Việt Nam

(NB&CL) Việt Nam có biển từ hàng nghìn năm trước. Nhưng có lẽ chưa bao giờ trong lịch sử hiện đại, biển lại được đặt vào vị trí trung tâm của tư duy phát triển như lúc này. Điều thay đổi không nằm ở chiều dài hơn ba nghìn cây số bờ biển hay diện tích vùng đặc quyền kinh tế, mà ở cách chúng ta nhìn về biển. Đó cũng là điểm nhấn lớn nhất của Nghị quyết số 20-NQ/TW: Lần đầu tiên biển không còn được đặt trong tư duy phát triển biển, mà được đặt trong tư duy phát triển quốc gia.

Vận hành thị trường carbon: Đòn bẩy tăng tốc kinh tế xanh

Vận hành thị trường carbon: Đòn bẩy tăng tốc kinh tế xanh

(NB&CL) Phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn là một trong những định hướng lớn được Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Nghị quyết XIV của Đảng) xác định nhằm tạo động lực cho mô hình tăng trưởng mới. Trong bối cảnh Việt Nam (VN) đang xây dựng và từng bước vận hành thị trường carbon, yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm phát thải mà còn phải chuyển đổi căn bản tư duy phát triển, coi môi trường là một nguồn lực kinh tế. 

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Thiết kế năng lực thực thi cho một giai đoạn phát triển mới

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Thiết kế năng lực thực thi cho một giai đoạn phát triển mới

(NB&CL) Việt Nam không thiếu chủ trương đúng, cũng không thiếu quyết tâm chính trị. Điều quyết định thành công của một giai đoạn phát triển mới nằm ở khả năng biến những chủ trương ấy thành hành động hiệu quả, để mỗi quyết sách không chỉ dừng lại trên văn bản mà tạo ra những thay đổi có thể cảm nhận trong đời sống. Từ góc nhìn đó, Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV không chỉ bàn về những nhiệm vụ trước mắt, mà còn cho thấy một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy quản trị: đưa năng lực thực thi trở thành nền tảng để hiện thực hóa khát vọng phát triển mà Đại hội XIV đã xác lập.

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Không để sự hy sinh nào bị lãng quên

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Không để sự hy sinh nào bị lãng quên

(NB&CL) Có những cuộc hành trình được đo bằng số ki-lô-mét đã đi, có những công trình được ghi dấu bằng những con số đầu tư hay tốc độ tăng trưởng. Nhưng cũng có những hành trình không thể đo bằng những thước đo thông thường, bởi đích đến của nó không chỉ là một địa điểm, mà là sự trở về của ký ức, của lòng biết ơn và của lương tri. “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là một hành trình như thế.

Cốt lõi trong bảo vệ bản sắc dân tộc số

Cốt lõi trong bảo vệ bản sắc dân tộc số

(NB&CL) Trong hàng nghìn năm giữ nước của dân tộc Việt Nam, văn hóa luôn là cội rễ và là “vũ khí mềm” đặc biệt để bảo vệ sự tồn tại của dân tộc trước các thế lực xâm lăng. Khi chiến tranh không còn là tiếng súng, mà là cuộc chiến về thông tin, giá trị và biểu tượng, thì văn hóa trở thành tuyến phòng thủ chiến lược. Không gian mạng – một thực thể phi vật lý nhưng có sức ảnh hưởng sâu rộng – đang trở thành mặt trận mới của cuộc đấu tranh giữ nước bằng văn hóa. Trong môi trường đó, việc bảo vệ chủ quyền văn hóa trở nên cấp thiết không kém gì bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Chủ quyền văn hóa trên không gian mạng chính là quyền làm chủ thông tin, giá trị, bản sắc và tâm hồn dân tộc trước làn sóng toàn cầu hóa mạnh mẽ.

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

(NB&CL) Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều được đánh dấu bằng những quyết sách mang tính mở đường. Có những quyết sách làm thay đổi cách tổ chức nền kinh tế, có những quyết sách tạo nên bước ngoặt về thể chế và phương thức quản trị. Nhưng cũng có những quyết sách không khởi đầu bằng những công trình quy mô lớn hay mục tiêu tăng trưởng cao, mà bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: sau tất cả những đổi thay, người dân sẽ sống tốt hơn như thế nào?

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

(CLO) Một đoạn video chưa đầy một phút. Một dòng trạng thái được chia sẻ hàng nghìn lần. Chỉ sau vài giờ, một con người có thể bị quy kết, bị tẩy chay và bị kết án bởi hàng vạn bình luận, ngay cả khi cơ quan có thẩm quyền còn chưa bắt đầu xác minh sự việc.

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

(CLO) Mỗi mùa thi tốt nghiệp trung học phổ thông đều mang theo biết bao kỳ vọng của học sinh, gia đình và toàn xã hội. Sau mười hai năm đèn sách, kỳ thi không chỉ khép lại một chặng đường học tập mà còn mở ra cánh cửa của tương lai. Đó có thể là giảng đường đại học, trường nghề hay hành trình lập nghiệp của mỗi người.

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

(NB&CL) Ngày 2/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1189/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới; đồng thời tạo nền tảng tinh thần vững chắc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

(NB&CL) Suốt nhiều năm, “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn” gần như đã trở thành một nhận định quen thuộc mỗi khi bàn về những lực cản đối với phát triển. Thế nhưng, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6 và Hội nghị trực tuyến với các địa phương đầu tháng 7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một nhận định khác, ngắn gọn nhưng giàu sức gợi: “Hiện nay, vấn đề cốt tử, cốt lõi là triển khai thực thi. Giai đoạn này, thể chế không còn là điểm nghẽn của điểm nghẽn nữa. Thực thi nhiệm vụ, tổ chức triển khai đang là điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Cỡ chữ bài viết: