Nhìn thẳng vào những “điểm nghẽn” của bộ máy
Kết luận số 226-KL/TW ra đời vào một thời điểm có ý nghĩa then chốt đối với tiến trình phát triển của đất nước. Khi yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững đặt ra ngày càng gay gắt; khi nhiều chủ trương lớn về cải cách thể chế, tinh gọn tổ chức bộ máy đang được triển khai đồng bộ; thì lề lối làm việc của hệ thống chính trị trở thành yếu tố quyết định hiệu quả của mọi chủ trương, chính sách.
Thực tiễn cho thấy, bên cạnh những chuyển biến tích cực, ở một số nơi, một số khâu, lề lối làm việc vẫn chậm đổi mới. Quan liêu, hình thức không chỉ biểu hiện ở việc hội họp nhiều, văn bản dày, mà còn thể hiện ở tâm lý né tránh trách nhiệm, làm việc cầm chừng, nặng quy trình nhưng nhẹ kết quả. Những biểu hiện ấy không chỉ làm chậm nhịp vận hành của bộ máy, gây lãng phí nguồn lực xã hội, mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến người dân, doanh nghiệp, làm suy giảm hiệu quả quản trị quốc gia, xói mòn niềm tin, tạo ra khoảng cách giữa chủ trương đúng đắn và kết quả thực hiện trên thực tế.
Trước thực trạng đó, Kết luận 226 thẳng thắn nhìn nhận những điểm còn hạn chế, thiếu sót. Ban Bí thư không dừng lại ở việc nêu hiện tượng, mà còn chỉ rõ nguyên nhân và đưa ra những yêu cầu rất cụ thể đối với từng cấp, từng ngành, từng cán bộ, đảng viên, trong đó tập trung vào ba nội dung trọng tâm vốn đang tiêu tốn nhiều thời gian, nguồn lực của bộ máy: Ban hành văn bản hành chính; tổ chức hội nghị, cuộc họp; và đổi mới phương thức làm việc gắn với chuyển đổi số.
Theo Kết luận, hằng năm các cơ quan, tổ chức, địa phương phải tinh giản tối thiểu 15% số lượng văn bản hành chính so với năm trước. Đây là chỉ tiêu cụ thể, cho thấy quyết tâm khắc phục tình trạng “lạm phát” văn bản, ban hành nhiều nhưng chưa thật sự cần thiết, thậm chí gây chồng chéo, khó thực hiện.
Trong công tác tổ chức hội nghị, Ban Bí thư tiếp tục “đánh trúng” một biểu hiện hình thức tồn tại kéo dài. Kết luận 226 yêu cầu mỗi năm tinh giản tối thiểu 10% số lượng hội nghị; trong đó, hội nghị trực tiếp không quá 40%, hội nghị trực tuyến chiếm ít nhất 60%. Đáng chú ý, thời lượng phát biểu cũng được quy định rõ ràng: phát biểu chỉ đạo khai mạc không quá 10 phút, kết luận hội nghị không quá 50 phút, tham luận không quá 10 phút. Những quy định này nhằm khắc phục tình trạng hội họp kéo dài, nặng về báo cáo, ít thảo luận thực chất.
Cùng với việc chấn chỉnh văn bản và hội nghị, Kết luận 226 đặt ra yêu cầu rõ ràng về đổi mới phương thức làm việc thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Việc xử lý thủ tục hành chính, số hóa văn bản đạt từ 95% trở lên, và 100% văn bản, báo cáo, thông tin trao đổi giữa các cấp thực hiện qua môi trường mạng, không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là yêu cầu thay đổi căn bản cách thức vận hành của bộ máy. Làm việc trên môi trường số giúp rút ngắn quy trình, tăng tính minh bạch, giảm trung gian, hạn chế can thiệp chủ quan; đồng thời tạo điều kiện để nâng cao trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu. Đây chính là nền tảng để xây dựng một nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ tốt hơn yêu cầu phát triển và đời sống người dân.
Dễ nhận thấy, Kết luận 226 của Ban Bí thư mang ý nghĩa như một sự nhắc nhở nghiêm khắc nhưng cần thiết: nếu không chấn chỉnh lề lối làm việc, không cắt bỏ bệnh quan liêu, hình thức, thì mọi nỗ lực cải cách thể chế, tinh gọn bộ máy hay thúc đẩy phát triển đều khó đạt được mục tiêu mong muốn.
Từ chấn chỉnh lề lối đến nâng cao năng lực lãnh đạo
Đặt Kết luận 226-KL/TW trong tổng thể các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng thời gian qua có thể thấy rõ một mạch chỉ đạo xuyên suốt, nhất quán và ngày càng rõ nét: Mọi cải cách về tổ chức, thể chế và phương thức lãnh đạo đều hướng tới nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân.
Từ chủ trương tinh gọn bộ máy, đổi mới mô hình chính quyền địa phương, đến yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong hoạt động của hệ thống chính trị, Đảng không chỉ đặt mục tiêu “sắp xếp lại” bộ máy, mà quan trọng hơn là làm cho bộ máy đó hoạt động tốt hơn, nhanh hơn, minh bạch hơn và gần dân hơn. Trong mạch tư duy ấy, Kết luận 226 có thể xem là một bước cụ thể hóa quan trọng, tập trung vào lề lối và phương pháp làm việc – yếu tố quyết định để các chủ trương đúng đi vào cuộc sống.
Những yêu cầu về tinh giản văn bản, giảm hội nghị, rút ngắn thời gian phát biểu, đẩy mạnh làm việc trên môi trường số không đơn thuần nhằm “siết kỷ luật” nội bộ. Sâu xa hơn, đó là để giải phóng thời gian, trí tuệ và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cho những công việc gắn trực tiếp với đời sống người dân và hoạt động của doanh nghiệp. Một bộ máy ít giấy tờ hơn, ít họp hành hình thức hơn sẽ có thêm dư địa để lắng nghe dân, giải quyết công việc của dân một cách kịp thời, hiệu quả.
Một điểm đáng chú ý khác của Kết luận số 226-KL/TW là thời điểm ban hành. Văn bản được ký vào những ngày cuối năm, khi toàn hệ thống chính trị đang tổng kết công tác năm, chuẩn bị kế hoạch cho năm mới và từng bước hướng tới những mục tiêu của nhiệm kỳ tiếp theo. Việc Ban Bí thư lựa chọn thời điểm này để chấn chỉnh lề lối làm việc không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật về quản lý, mà còn thể hiện thông điệp chính trị rất rõ ràng.
Đó là thông điệp về sự chuẩn bị nghiêm túc, từ sớm, từ xa cho nhiệm kỳ mới, trong đó yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị được đặt ra ngay từ những việc nền tảng nhất. Kết luận 226 cho thấy Đảng không chờ đến khi bước vào nhiệm kỳ mới mới bắt đầu siết kỷ luật, chấn chỉnh bộ máy, mà chủ động “chỉnh đốn từ đầu”, tạo nền nếp làm việc mới, kỷ cương mới ngay trước ngưỡng cửa của giai đoạn phát triển tiếp theo.
Kết luận số 226-KL/TW vì thế không chỉ dừng lại ở việc yêu cầu chấn chỉnh lề lối làm việc hay khắc phục những biểu hiện quan liêu, hình thức đã được chỉ ra. Quan trọng hơn, Kết luận thể hiện một quyết tâm chính trị rõ ràng của Đảng trong việc chuẩn bị nền tảng cho nhiệm kỳ mới: Xây dựng một hệ thống chính trị vận hành kỷ cương hơn, hiệu quả hơn, thực chất hơn, bắt đầu từ chính phương thức lãnh đạo, điều hành và tổ chức thực hiện công việc hằng ngày. Ở đó, mỗi cán bộ, công chức phải tự soi lại cách làm việc của mình, tự hỏi công việc mình làm đã thực sự phục vụ người dân hay chưa. Mỗi cấp ủy, mỗi người đứng đầu phải coi hiệu quả phục vụ nhân dân là thước đo quan trọng nhất.
Bước vào nhiệm kỳ mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là “làm đúng”, mà là “làm đến nơi, đến chốn”, “nói đi đôi với làm”, chủ trương phải được chuyển hóa thành kết quả cụ thể trong đời sống xã hội. Kết luận 226 có thể xem là một “mệnh lệnh hành động”, cũng chính là lời cam kết mạnh mẽ rằng mọi cải cách trong tổ chức và lề lối làm việc, suy cho cùng, đều phải hướng về nhân dân, vì nhân dân, lấy niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân làm thước đo cao nhất cho hiệu quả lãnh đạo của Đảng.
Đặt Kết luận 226-KL/TW trong tổng thể các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng thời gian qua có thể thấy rõ một mạch chỉ đạo xuyên suốt, nhất quán và ngày càng rõ nét: Mọi cải cách về tổ chức, thể chế và phương thức lãnh đạo đều hướng tới nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân.
