Bảo vệ dữ liệu cá nhân: Không thể “mất bò mới lo làm chuồng”!

(NB&CL) Dữ liệu cá nhân đã và đang được mua bán, giao dịch như rau trên internet, dẫn tới nguy cơ người dùng bị làm phiền, quấy rối, tấn công mạng, thậm chí khủng bố. Và nguy cơ ấy ngày càng lớn hơn trong thời đại công nghệ phát triển vũ bão hiện nay, không thể để “mất bò mới lo làm chuồng”.

1. Vào tháng 1/2012, Cục An ninh Thông tin truyền thông (Bộ Công an) đã phát hiện 3 người sử dụng trái phép thông tin của các cá nhân, tổ chức vào mục đích kinh doanh, có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.

Qua điều tra, cơ quan công an đã tìm ra Dương Hồng Lễ - chủ trang web www.danhsachkhachhang.com. Ông Lễ khai mua thông tin khách hàng từ Hứa Văn Tuấn (chủ www.datavip24h.com) và Lê Minh Trung (chủ www.timkhachhang.com).

Facebook thừa nhận đã nghe những cuộc gọi, ghi âm của người dùng để cải thiện hệ thống AI.

Facebook thừa nhận đã nghe những cuộc gọi, ghi âm của người dùng để cải thiện hệ thống AI.

Ông Tuấn khai nhận đã thu thập được danh sách 600 khách hàng mua bất động sản (có số điện thoại, mã căn hộ, giá bán) trong thời gian làm cho Công ty chứng khoán Phú Gia, trao đổi với một số người khác và có được hơn 100 danh sách như: Danh sách giám đốc tại Bình Dương, 30.000 thuê bao Mobifone trả sau tại TP.HCM; 65.000 thuê bao Viettel trả sau tại Hà Nội,…

Một cán bộ điều tra của Bộ Công an khi đó nhận định, mua bán thông tin, dữ liệu cá nhân là một trong những loại hình tội phạm mới. Đối tượng phạm tội chưa nhận thức được hành vi của mình mang lại mối nguy hiểm cho xã hội.

Tới nay, tình trạng mua bán thông tin cá nhân trên mạng internet không những chưa bị dẹp bỏ mà còn diễn ra hết sức công khai và rầm rộ. Chỉ cần gõ từ khóa “mua thông tin cá nhân” lên google, lập tức có ngay hàng loạt trang điện tử hoặc tài khoản Facebook rao bán đủ loại “data” cá nhân như tên tuổi, số điện thoại, ngành nghề, chức vụ và thậm chí cả thu nhập hay số dư tài khoản. Những dữ liệu này được phân loại để bên mua chọn lựa, từ “danh sách doanh nhân VIP”, “danh sách cư dân”, “danh sách phụ huynh thu nhập cao”,… đến “người gửi tiền tiết kiệm ở ngân hàng trên 200 triệu đồng”.

Tất cả mọi người, ở mọi giới, mọi độ tuổi, mọi tầng lớp xã hội, nhẹ thì bị làm phiền, nặng thì không còn an toàn nữa, khi mọi dữ liệu cá nhân đều bị phơi bày, mua bán, đổi chác.

Những dẫn chứng nêu trên vẫn đơn giản là dữ liệu thu thập tương đối cơ bản. Tháng 3/2018, thông tin Công ty Cambridge Analytica (Anh) thu thập thông tin người dùng Facebook để phục vụ cuộc tranh cử tổng thống Mỹ năm 2016, đã thực sự gây chấn động. Nó cho thấy không chỉ là các thông tin “cứng”, mà thậm chí xu hướng hành vi của người dùng internet cũng có thể bị nắm bắt, sử dụng, lợi dụng…

Mới đây, dữ liệu của 419 triệu người dùng Facebook lại bị rò rỉ, lớn hơn nhiều so với vụ Cambridge Analytica. Theo Tech Crunch, bất kỳ ai cũng có thể truy cập dữ liệu của hơn 133 triệu người dùng Mỹ, 18 triệu người dùng Anh và 50 triệu người dùng Việt Nam mà không cần bất kỳ mật khẩu nào.

Và đó mới chỉ là Google, Facebook. Và đó là chưa nói tới vấn đề khả năng “định vị vị trí” người dùng và những hệ lụy khó đoán lường.

Không còn bí mật cá nhân, đời tư, con người sẽ không khác những con robot. Ảnh minh họa.

Không còn bí mật cá nhân, đời tư, con người sẽ không khác những con robot. Ảnh minh họa.

2. Tháng 12/2019, New York Times lại đã có một bài phân tích về chủ đề dữ liệu vị trí (location tracking data) do các công ty tư nhân thu thập từ các ứng dụng di động (app) và đưa ra cảnh báo rủi ro đời tư.

Căn cứ phân tích của New York Times là một tập dữ liệu 50 tỷ vị trí được thu thập trong 2 năm, của 12 triệu điện thoại thông minh tại một số thành phố lớn tại Mỹ, được cung cấp ẩn danh bởi một nhân viên công ty thiết kế app. Từ tập dữ liệu này, New York Times đã kết hợp với vài thông tin công khai để bóc tách ra được toàn bộ hành trình của một số cá nhân, với độ chính xác cao. Những nhật ký di chuyển này cho thấy toàn cảnh đời sống xã hội và đời sống riêng tư của cá nhân, bao gồm: giao du với ai? vợ/chồng vào khách sạn nào vào giờ trưa hay không? nhân viên có đến văn phòng đối thủ cạnh tranh hay không?...

Và không chỉ ở Mỹ mới có các đơn vị có quyền/khả năng thu thập, phân tích dữ liệu cá nhân, mà tất cả các quốc gia đều có. Ở Việt Nam, tháng 8/2019 tại TP.HCM, đoàn công tác của TP.HCM đã có cuộc gặp gỡ Công ty Gojek (Indonesia) và Go-Viet. Gojek là đối tác hỗ trợ kỹ thuật cho Go-Viet, một ứng dụng đặt xe có tiếng tại Việt Nam, cùng với Grab. Lãnh đạo Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM cho hay, hiện Go-Viet quản lý dữ liệu về lộ trình đi lại của người sử dụng dịch vụ. Nếu Go-Viet có thể chia sẻ một phần dữ liệu này thì Sở có thể tìm hiểu, đánh giá được quy luật đi lại của người dân, phục vụ công tác quy hoạch, quản lý. Một đại diện của GoJek group cho biết sẵn sàng làm việc với các cơ quan chức năng của TP.HCM để tìm hiểu nhu cầu cụ thể.

Có thể thấy việc doanh nghiệp hợp tác, hỗ trợ các cơ quan quản lý về quy hoạch, giao thông,… là rất đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, câu hỏi cần đặt ra là: Các doanh nghiệp cung cấp ứng dụng gọi xe, giao hàng (như Go-Viet, Grab,…) có cần phải được sự đồng ý của người dùng khi chia sẻ thông tin cá nhân? Dữ liệu người dùng được sử dụng vào những việc cụ thể như thế nào, vì lợi ích đa số hay thiểu số?,...

Việt Nam như đã nói, hiện còn thiếu, yếu chế tài về thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân, nhưng trên thế giới thì đã có. Theo chuyên gia Nguyễn Hồng Hải Đăng (Đại học Melbourne, Úc), người dân các quốc gia châu Âu đã và đang được bảo vệ bởi Luật Bảo vệ Dữ liệu châu Âu (GDPR, nền tảng của nó ra đời từ 1995). Đáng chú ý, hai khái niệm bản lề của GDPR là dữ liệu cá nhân và dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Trong đó, “dữ liệu nhạy cảm” là bất kỳ dữ liệu nào tiết lộ chủng tộc hoặc sắc tộc, tư tưởng chính trị, đức tin, tình trạng sinh dục, xu hướng tính dục,… Việc xử lý và phân tích các dữ liệu này hoàn toàn bị cấm. Một số ngoại lệ phải có sự đồng thuận của chủ thể dữ liệu.

Nhưng trong bối cảnh internet của vạn vật (internet of things), các nhà làm luật phương Tây cũng bị các hãng công nghệ bỏ lại, dù đã có rất rất nhiều các quy định để xử phạt (Google, Facebook từng bị phạt hàng tỷ USD). Và Việt Nam thì tay trắng.

Có nghĩa, chúng ta bên cạnh việc áp dụng các luật, các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư cho công dân đã có trên thế giới (châu Âu, Mỹ, hay Trung Quốc), cần phải sớm thiết lập mô hình bảo vệ quyền riêng tư cho công dân, để xử phạt khi cần thiết, và nhất là không để hàng chục triệu người Việt trở thành “mồi ngon” cho kẻ xấu, kẻ ác.

Linh Giang

Xem thêm

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

(CLO) Trong nhiều thập niên qua, người lao động Việt Nam từng đối mặt với không ít biến động của nền kinh tế. Nhưng có lẽ chưa bao giờ câu chuyện tương lai nghề nghiệp lại được đặt ra rõ ràng như hôm nay, khi trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi cách con người làm việc và tạo ra giá trị. Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm kỳ đại hội.

 Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

(NB&CL) Hà Nội một lần nữa đưa kế hoạch thu phí phương tiện giao thông vào nội đô với lộ trình bắt đầu từ Vành đai 1 vào năm 2028 với kỳ vọng “công cụ kinh tế” sẽ giúp điều tiết giao thông và thúc đẩy người dân chuyển sang phương tiện công cộng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc nghiên cứu thu phí phương tiện vào nội đô cần được đánh giá toàn diện cả ở góc độ giao thông, kinh tế lẫn tác động xã hội.

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

(NB&CL) Một năm trước, mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương chính thức đi vào vận hành sau cuộc sắp xếp quy mô lớn nhất trong nhiều thập niên. Hàng loạt đơn vị hành chính được tổ chức lại, nhiều cơ quan được hợp nhất, hàng nghìn đầu mối được tinh gọn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước.

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

(CLO) Chưa bao giờ internet và mạng xã hội có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống con người như hiện nay. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai cũng có thể học tập, giải trí, kết nối bạn bè và tiếp cận kho tri thức toàn cầu. Không gian mạng đã mở ra nhiều cơ hội phát triển trong thời đại số.

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

(NB&CL) Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 sẽ chính thức được phân phối trên toàn quốc theo lộ trình của Bộ Công Thương. Việc các doanh nghiệp xăng dầu đồng loạt chuyển sang kinh doanh xăng sinh học E10 cho thấy, quá trình chuyển đổi năng lượng xanh ở Việt Nam đang từng bước thích ứng với xu hướng phát triển bền vững, giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Nếu phát triển tốt nhiên liệu sinh học, Việt Nam không chỉ có thêm một giải pháp giảm phát thải mà còn mở ra dư địa cho nông nghiệp nguyên liệu, công nghiệp chế biến và xu hướng kinh tế tuần hoàn.

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

(NB&CL) Xăng E10 sẽ chính thức được triển khai trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026 theo đúng lộ trình được Chính phủ hoạch định từ hơn một thập niên trước. Nhưng điều khiến dư luận tranh luận những ngày qua không chỉ là một loại nhiên liệu mới, mà là cách một chủ trương đúng được đưa vào đời sống. Bởi kinh nghiệm cho thấy, một chính sách có thể được chuẩn bị rất kỹ trên giấy tờ, nhưng chỉ thực sự thành công khi người dân hiểu, tin và sẵn sàng đồng hành cùng nó.

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

(CLO) Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa đang được đặt ra như một bước phát triển mới trong tư duy quản trị ở cơ sở. Theo PGS.TS Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, đây là thời điểm “chín muồi” để đưa những giá trị của chủ nghĩa xã hội đi vào đời sống bằng những thay đổi cụ thể mà người dân có thể nhìn thấy, cảm nhận được mỗi ngày.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

(NB&CL) Hàng loạt vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan bị khởi tố hình sự đánh dấu bước chuyển mạnh trong câu chuyện bản quyền tại Việt Nam. Động thái của Bộ Công an được xem là cú đánh trực diện vào tư duy “xài chùa” vốn tồn tại dai dẳng trong môi trường giải trí và nội dung số.

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

(CLO) Tháng Năm lại về. Những con đường bắt đầu nhiều hơn sắc đỏ của cờ hoa. Những bài hát về Bác lại vang lên từ các ô cửa nhỏ, từ loa phát thanh trong mỗi khu dân phố, từ những chương trình truyền hình buổi tối. Có điều, năm nay, cảm xúc về ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh dường như đến theo một cách khác.

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

(CLO) Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”. Đó không chỉ là lời hiệu triệu cách mạng, mà còn là kết tinh sâu sắc tư tưởng chính trị, triết lý nhân văn và tầm nhìn chiến lược của Người về sức mạnh của dân tộc Việt Nam.

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

(CLO) Thông tin ca sĩ Miu Lê bị Công an Thành phố Hải Phòng khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” thêm một lần nữa đặt ra những suy ngẫm về trách nhiệm xã hội của người nổi tiếng. Dù vụ việc vẫn đang trong quá trình điều tra và chờ kết luận chính thức từ cơ quan chức năng, song việc một nghệ sĩ nổi tiếng vướng vòng lao lý cũng đủ gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sống lệch chuẩn, về ý thức thượng tôn pháp luật của một bộ phận nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, giải trí hiện nay.

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

(CLO) Dung dịch nhỏ mắt, hay thứ người ta vẫn quen gọi đơn giản là “thuốc nhỏ mắt” vốn từ lâu được mặc nhiên xem là sản phẩm có thể đưa thẳng vào đôi mắt, nơi nhạy cảm và mong manh nhất của cơ thể. Nhưng khi một lô thuốc bị thu hồi vì không đạt chỉ tiêu độ trong, câu chuyện không còn chỉ là lỗi kỹ thuật của nhà sản xuất, mà là lời cảnh báo rằng, không phải thứ gì mang tên thuốc nhỏ mắt cũng có thể yên tâm nhỏ vào mắt.

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

(NB&CL) Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQ) có lẽ là một trong những kỳ Đại hội đặc biệt nhất nhiều năm trở lại đây. Không chỉ vì diễn ra vào thời điểm đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với hàng loạt thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, mô hình quản trị và yêu cầu tăng trưởng, mà còn bởi chính Đại hội này cho thấy một sự thay đổi khá rõ trong cách Mặt trận nhìn về vai trò của mình.

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

(CLO) “Lại thêm một nghệ sĩ dính ma túy”. Có lẽ đó là câu xuất hiện nhiều nhất trên mạng xã hội sau thông tin ca sĩ Miu Lê (tên thật là Lê Ánh Nhật) bị bắt để điều tra hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Điều lạ là vụ việc ồn ào thật, tranh cãi cũng dữ dội thật, nhưng cảm giác sốc thì dường như không còn bao nhiêu.

Định hướng cho thế hệ trẻ

Định hướng cho thế hệ trẻ

(CLO) Mỗi mùa hoa phượng nở cùng với cái nóng oi ả đầu hè cũng là lúc nhiều gia đình bước vào những tháng ngày thấp thỏm, lo âu vì các kỳ thi lớp 10, thi tốt nghiệp trung học phổ thông và kỳ tuyển sinh đại học. Cái nóng ngoài trời dường như càng thêm ngột ngạt bởi không khí thi cử. Từ trong các lớp học đến những bữa cơm gia đình, câu chuyện điểm số, trường lớp, đỗ hay trượt luôn hiện diện như một áp lực vô hình bao trùm lên cả học sinh lẫn cha mẹ.

Sân bay Dubai. Ảnh: DXB

Khi yêu cầu “gần dân, sát dân” trở thành thước đo đổi mới

(NB&CL) Từ ngày 11 đến 13/5/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI sẽ chính thức diễn ra với sự tham dự của hơn 1.300 đại biểu, đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo, kiều bào và các tổ chức thành viên trong và ngoài nước.

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

(CLO) Có những đứa trẻ chưa kịp hiểu thế nào là cuộc đời đã sớm học cách sợ hãi người lớn. Có những đứa trẻ chưa thuộc hết bảng chữ cái nhưng đã quen với tiếng quát tháo, tiếng đồ vật ném xuống nền nhà, tiếng chân người lớn đi về phía mình trong tâm trạng bất an. Và có những đứa trẻ, như cháu bé 4 tuổi ở phường Phú Diễn vừa qua, đã rời khỏi thế giới này ngay trong chính gia đình – nơi lẽ ra phải là chỗ bình yên nhất.

Cỡ chữ bài viết: