Bảo vệ dữ liệu cá nhân: Không thể “mất bò mới lo làm chuồng”!

(NB&CL) Dữ liệu cá nhân đã và đang được mua bán, giao dịch như rau trên internet, dẫn tới nguy cơ người dùng bị làm phiền, quấy rối, tấn công mạng, thậm chí khủng bố. Và nguy cơ ấy ngày càng lớn hơn trong thời đại công nghệ phát triển vũ bão hiện nay, không thể để “mất bò mới lo làm chuồng”.

1. Vào tháng 1/2012, Cục An ninh Thông tin truyền thông (Bộ Công an) đã phát hiện 3 người sử dụng trái phép thông tin của các cá nhân, tổ chức vào mục đích kinh doanh, có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.

Qua điều tra, cơ quan công an đã tìm ra Dương Hồng Lễ - chủ trang web www.danhsachkhachhang.com. Ông Lễ khai mua thông tin khách hàng từ Hứa Văn Tuấn (chủ www.datavip24h.com) và Lê Minh Trung (chủ www.timkhachhang.com).

Facebook thừa nhận đã nghe những cuộc gọi, ghi âm của người dùng để cải thiện hệ thống AI.

Facebook thừa nhận đã nghe những cuộc gọi, ghi âm của người dùng để cải thiện hệ thống AI.

Ông Tuấn khai nhận đã thu thập được danh sách 600 khách hàng mua bất động sản (có số điện thoại, mã căn hộ, giá bán) trong thời gian làm cho Công ty chứng khoán Phú Gia, trao đổi với một số người khác và có được hơn 100 danh sách như: Danh sách giám đốc tại Bình Dương, 30.000 thuê bao Mobifone trả sau tại TP.HCM; 65.000 thuê bao Viettel trả sau tại Hà Nội,…

Một cán bộ điều tra của Bộ Công an khi đó nhận định, mua bán thông tin, dữ liệu cá nhân là một trong những loại hình tội phạm mới. Đối tượng phạm tội chưa nhận thức được hành vi của mình mang lại mối nguy hiểm cho xã hội.

Tới nay, tình trạng mua bán thông tin cá nhân trên mạng internet không những chưa bị dẹp bỏ mà còn diễn ra hết sức công khai và rầm rộ. Chỉ cần gõ từ khóa “mua thông tin cá nhân” lên google, lập tức có ngay hàng loạt trang điện tử hoặc tài khoản Facebook rao bán đủ loại “data” cá nhân như tên tuổi, số điện thoại, ngành nghề, chức vụ và thậm chí cả thu nhập hay số dư tài khoản. Những dữ liệu này được phân loại để bên mua chọn lựa, từ “danh sách doanh nhân VIP”, “danh sách cư dân”, “danh sách phụ huynh thu nhập cao”,… đến “người gửi tiền tiết kiệm ở ngân hàng trên 200 triệu đồng”.

Tất cả mọi người, ở mọi giới, mọi độ tuổi, mọi tầng lớp xã hội, nhẹ thì bị làm phiền, nặng thì không còn an toàn nữa, khi mọi dữ liệu cá nhân đều bị phơi bày, mua bán, đổi chác.

Những dẫn chứng nêu trên vẫn đơn giản là dữ liệu thu thập tương đối cơ bản. Tháng 3/2018, thông tin Công ty Cambridge Analytica (Anh) thu thập thông tin người dùng Facebook để phục vụ cuộc tranh cử tổng thống Mỹ năm 2016, đã thực sự gây chấn động. Nó cho thấy không chỉ là các thông tin “cứng”, mà thậm chí xu hướng hành vi của người dùng internet cũng có thể bị nắm bắt, sử dụng, lợi dụng…

Mới đây, dữ liệu của 419 triệu người dùng Facebook lại bị rò rỉ, lớn hơn nhiều so với vụ Cambridge Analytica. Theo Tech Crunch, bất kỳ ai cũng có thể truy cập dữ liệu của hơn 133 triệu người dùng Mỹ, 18 triệu người dùng Anh và 50 triệu người dùng Việt Nam mà không cần bất kỳ mật khẩu nào.

Và đó mới chỉ là Google, Facebook. Và đó là chưa nói tới vấn đề khả năng “định vị vị trí” người dùng và những hệ lụy khó đoán lường.

Không còn bí mật cá nhân, đời tư, con người sẽ không khác những con robot. Ảnh minh họa.

Không còn bí mật cá nhân, đời tư, con người sẽ không khác những con robot. Ảnh minh họa.

2. Tháng 12/2019, New York Times lại đã có một bài phân tích về chủ đề dữ liệu vị trí (location tracking data) do các công ty tư nhân thu thập từ các ứng dụng di động (app) và đưa ra cảnh báo rủi ro đời tư.

Căn cứ phân tích của New York Times là một tập dữ liệu 50 tỷ vị trí được thu thập trong 2 năm, của 12 triệu điện thoại thông minh tại một số thành phố lớn tại Mỹ, được cung cấp ẩn danh bởi một nhân viên công ty thiết kế app. Từ tập dữ liệu này, New York Times đã kết hợp với vài thông tin công khai để bóc tách ra được toàn bộ hành trình của một số cá nhân, với độ chính xác cao. Những nhật ký di chuyển này cho thấy toàn cảnh đời sống xã hội và đời sống riêng tư của cá nhân, bao gồm: giao du với ai? vợ/chồng vào khách sạn nào vào giờ trưa hay không? nhân viên có đến văn phòng đối thủ cạnh tranh hay không?...

Và không chỉ ở Mỹ mới có các đơn vị có quyền/khả năng thu thập, phân tích dữ liệu cá nhân, mà tất cả các quốc gia đều có. Ở Việt Nam, tháng 8/2019 tại TP.HCM, đoàn công tác của TP.HCM đã có cuộc gặp gỡ Công ty Gojek (Indonesia) và Go-Viet. Gojek là đối tác hỗ trợ kỹ thuật cho Go-Viet, một ứng dụng đặt xe có tiếng tại Việt Nam, cùng với Grab. Lãnh đạo Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM cho hay, hiện Go-Viet quản lý dữ liệu về lộ trình đi lại của người sử dụng dịch vụ. Nếu Go-Viet có thể chia sẻ một phần dữ liệu này thì Sở có thể tìm hiểu, đánh giá được quy luật đi lại của người dân, phục vụ công tác quy hoạch, quản lý. Một đại diện của GoJek group cho biết sẵn sàng làm việc với các cơ quan chức năng của TP.HCM để tìm hiểu nhu cầu cụ thể.

Có thể thấy việc doanh nghiệp hợp tác, hỗ trợ các cơ quan quản lý về quy hoạch, giao thông,… là rất đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, câu hỏi cần đặt ra là: Các doanh nghiệp cung cấp ứng dụng gọi xe, giao hàng (như Go-Viet, Grab,…) có cần phải được sự đồng ý của người dùng khi chia sẻ thông tin cá nhân? Dữ liệu người dùng được sử dụng vào những việc cụ thể như thế nào, vì lợi ích đa số hay thiểu số?,...

Việt Nam như đã nói, hiện còn thiếu, yếu chế tài về thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân, nhưng trên thế giới thì đã có. Theo chuyên gia Nguyễn Hồng Hải Đăng (Đại học Melbourne, Úc), người dân các quốc gia châu Âu đã và đang được bảo vệ bởi Luật Bảo vệ Dữ liệu châu Âu (GDPR, nền tảng của nó ra đời từ 1995). Đáng chú ý, hai khái niệm bản lề của GDPR là dữ liệu cá nhân và dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Trong đó, “dữ liệu nhạy cảm” là bất kỳ dữ liệu nào tiết lộ chủng tộc hoặc sắc tộc, tư tưởng chính trị, đức tin, tình trạng sinh dục, xu hướng tính dục,… Việc xử lý và phân tích các dữ liệu này hoàn toàn bị cấm. Một số ngoại lệ phải có sự đồng thuận của chủ thể dữ liệu.

Nhưng trong bối cảnh internet của vạn vật (internet of things), các nhà làm luật phương Tây cũng bị các hãng công nghệ bỏ lại, dù đã có rất rất nhiều các quy định để xử phạt (Google, Facebook từng bị phạt hàng tỷ USD). Và Việt Nam thì tay trắng.

Có nghĩa, chúng ta bên cạnh việc áp dụng các luật, các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư cho công dân đã có trên thế giới (châu Âu, Mỹ, hay Trung Quốc), cần phải sớm thiết lập mô hình bảo vệ quyền riêng tư cho công dân, để xử phạt khi cần thiết, và nhất là không để hàng chục triệu người Việt trở thành “mồi ngon” cho kẻ xấu, kẻ ác.

Linh Giang

Xem thêm

Chỉ thị số 10-CT/TW: Để lý tưởng, đạo đức trở thành hành động

Chỉ thị số 10-CT/TW: Để lý tưởng, đạo đức trở thành hành động

(NB&CL) Trong thời đại người trẻ có thể tiếp cận tri thức chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại, nhưng cũng dễ bị cuốn vào những luồng thông tin sai lệch và cách ứng xử lệch chuẩn, giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống đòi hỏi những cách làm thiết thực hơn. Làm sao để những giá trị được dạy trong nhà trường trở thành bản lĩnh và trách nhiệm trong cuộc sống? Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 20/7/2026 của Ban Bí thư về tăng cường giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân trong hệ thống giáo dục quốc dân đặt ra yêu cầu cấp thiết ấy.

Kỳ 4: Trách nhiệm của "người mở cửa"

Kỳ 4: Trách nhiệm của "người mở cửa"

(CLO) Đòi hỏi người tài phải cam kết đầu ra, phải có sản phẩm đột phá nhưng bộ máy giao việc lại đứng ngoài vòng phán xét, đó là căn bệnh vô cảm của cơ chế đánh giá một chiều. Khi một công trình nghìn tỷ đắp chiếu hay một nhà khoa học dứt áo ra đi, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy được định lượng bằng thước đo nào? Các quyết sách lịch sử của Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV đã tuyên chiến với sự né tránh: Trách nhiệm phải được truy xuất sòng phẳng ở cả hai đầu. Trọng dụng nhân tài không còn là việc chiêu mộ thuần túy mà chính là bản lĩnh chính trị và danh dự của người cầm quyền.

Kỳ 3: Đất dụng võ mới là đất lành

Kỳ 3: Đất dụng võ mới là đất lành

(CLO) Đãi ngộ tài chính vượt khung có thể tạo ra sức hút ban đầu nhưng không bao giờ giữ chân được người tài nếu họ thiếu một mảnh đất thực chiến để vẫy vùng sáng tạo. Hàng chục ngàn công chức, trí thức rời khu vực công cùng những đề án nghìn tỷ đắp chiếu đã để lại bài học đau xót: Với người thực tài, “đất lành” không nằm ở lời hứa đãi ngộ hay chiếc ghế an phận mà nằm ở bài toán xứng tầm, hạ tầng đồng bộ và cơ chế bảo vệ rủi ro. Đột phá của Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV chính là việc xác lập “văn hóa trọng dụng” thành một trụ cột độc lập; mở đường cho thể chế dung dưỡng đổi mới sáng tạo, biến môi trường làm việc thực chất thành bệ phóng để nhân tài ở lại cống hiến dài lâu.

Xây dựng văn hóa trong Đảng - Để chuẩn mực trở thành sức mạnh từ bên trong

Xây dựng văn hóa trong Đảng - Để chuẩn mực trở thành sức mạnh từ bên trong

(CLO) Văn hóa trong Đảng không chỉ thể hiện qua đạo đức, tác phong của mỗi cán bộ, đảng viên, mà còn được nhận ra từ cách tổ chức lãnh đạo, cách người có chức vụ sử dụng quyền hạn và cách công việc được giải quyết vì lợi ích chung. Quy định số 19-QĐ/TW đặt yêu cầu xây dựng văn hóa trong Đảng gắn với lý tưởng phát triển đất nước, chuẩn mực đạo đức cách mạng, văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ và tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Điều quan trọng là những yêu cầu ấy phải bước ra khỏi văn bản, trở thành cách nghĩ, cách làm và những chuyển biến người dân có thể cảm nhận trong cuộc sống.

Kỳ 2: Trọng dụng nhân tài: “Tùy tài mà dùng người”

Kỳ 2: Trọng dụng nhân tài: “Tùy tài mà dùng người”

(CLO) Đem chuyên gia đầu ngành đặt vào chiếc ghế hành chính sự vụ, bắt nhà khoa học phải đối thoại bằng ngôn ngữ của tờ trình và quy trình duyệt chi, đó là bi kịch lớn nhất của sự lãng phí chất xám. Khi nấc thang danh vọng trong hệ thống công suốt nhiều năm chỉ có một lối rẽ duy nhất là đường quan lộ, tài năng tất yếu bị mài mòn giữa những cuộc họp hành vụn vặt. Nghị quyết số 30-NQ/TW và Kết luận số 105-KL/TW đã dũng cảm khai thông nhận thức luận: Trọng dụng người tài không đồng nhất với bổ nhiệm chức vụ quản lý; thiết lập “hai làn đường” phát triển song hành và cơ chế khoán việc trao quyền chính là lời giải cho sự thăng hoa của trí tuệ.

Kỳ 1: Gần 80 năm một trăn trở: “Nghe không đến, thấy không khắp”

Kỳ 1: Gần 80 năm một trăn trở: “Nghe không đến, thấy không khắp”

(CLO) Rầm rộ trải thảm đỏ đón người tài nhưng lại lúng túng khi xếp chỗ làm việc; chi đậm ngân sách cho những gói đãi ngộ ban đầu nhưng buông lỏng hoàn toàn khâu tạo dựng môi trường để họ dấn thân dài hạn. Nghịch lý “trọng mời, nhẹ dùng” suốt nhiều năm qua đã biến không ít đề án nhân tài thành những bản báo cáo số lượng hình thức, tô hồng thành tích nhiệm kỳ. 

Đổi mới cách bảo vệ công trình quan trọng về an ninh quốc gia

Hôm nay, Quốc hội thảo luận tại tổ về Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi)

(CLO) Hôm nay (25/10), Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI tiếp tục bước sang tuần làm việc thứ 2 với nhiều dự án luật quan trọng. Trong đó, Quốc hội thảo luận ở tổ về Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Luật An ninh dữ liệu, Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. 

Trọng dụng hiệu quả để chuyển hóa nhân tài thành nguồn lực phát triển

Trọng dụng hiệu quả để chuyển hóa nhân tài thành nguồn lực phát triển

(NB&CL) Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh, nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia. Phát triển, thu hút và trọng dụng nhân tài phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, lấy lợi ích quốc gia, dân tộc và yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ chiến lược làm định hướng cao nhất. Từ tinh thần ấy, Kết luận số 105-KL/TW ngày 15/10/2026 của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững được ban hành, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tư duy của Đảng về nguồn lực con người.

Quy định số 224-QĐ/TW: Làm kinh tế bằng năng lực, không bằng quyền lực

Quy định số 224-QĐ/TW: Làm kinh tế bằng năng lực, không bằng quyền lực

(NB&CL) Một người đảng viên có thể trở thành doanh nhân giỏi, tạo ra sản phẩm có ích, giải quyết việc làm cho người lao động và đóng góp cho ngân sách. Nhưng nếu lợi thế kinh doanh đến từ chức vụ đang nắm giữ, thông tin có được nhờ công vụ hay khả năng chi phối những quyết định quản lý, câu chuyện đã vượt khỏi phạm vi làm giàu thông thường. Khi ấy, điều cần được xem xét không chỉ là khoản lợi nhuận thu về, mà còn là nguồn gốc của lợi thế tạo nên khoản lợi nhuận đó.

Bạo lực học đường: Ai đang làm mỏng đi quyền uy của thầy cô?

Bạo lực học đường: Ai đang làm mỏng đi quyền uy của thầy cô?

(CLO) Vụ nam sinh hành hung cô giáo ngay trên bục giảng tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, Hà Nội, được phản ánh trong hai ngày qua, một lần nữa khiến dư luận bàng hoàng, đồng thời gợi lên câu hỏi không thể né tránh: Vì sao những hành vi xúc phạm, thậm chí bạo lực với thầy cô vẫn xảy ra trong môi trường giáo dục? Đổ hết lỗi cho học sinh là chưa đủ; nhưng nếu chỉ yêu cầu giáo viên phải thấu hiểu, bao dung và đổi mới, chúng ta cũng cần tự hỏi đã làm gì để bảo vệ người đang đứng trên bục giảng.

Phụ nữ Việt Nam: Từ người "giữ lửa" trong gia đình đến người "kiến tạo" trong xã hội

Phụ nữ Việt Nam: Từ người "giữ lửa" trong gia đình đến người "kiến tạo" trong xã hội

(CLO) Bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, phụ nữ Việt Nam không còn chỉ đóng vai trò là hậu phương vững chắc. Vượt qua những định kiến giới cũ kỹ, phụ nữ Việt Nam ngày nay đang tạo nên những bước chuyển mình ngoạn mục từ người "giữ lửa" trong gia đình đến người "kiến tạo" xã hội. Bằng trí tuệ, sự nhạy bén và khát vọng cống hiến mạnh mẽ, những người phụ nữ thời đại mới đang tự tin bước ra thế giới, khẳng định vị thế chủ thể trên mọi lĩnh vực chủ chốt từ chính trị, kinh tế số cho đến ngoại ngữ và khoa học công nghệ.

Phụ nữ Việt Nam phát huy bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

Phụ nữ Việt Nam phát huy bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

(CLO) Từ những nữ doanh nhân chèo lái tập đoàn nghìn tỷ trong nền kinh tế số, các nhà khoa học nữ sở hữu công trình tầm cỡ quốc tế, cho đến những nữ chiến sĩ mũ nồi xanh kiên cường tại các phái bộ Liên Hợp Quốc... phụ nữ Việt Nam hôm nay đang viết nên một định nghĩa mới về bản lĩnh. Không còn bị trói buộc bởi những định kiến cũ kỹ, họ chủ động làm chủ công nghệ, đón đầu xu thế và tỏa sáng rực rỡ trong kỷ nguyên mới, trở thành động lực thúc đẩy hành trình vươn mình mạnh mẽ của toàn dân tộc.

Kỳ vọng xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo đồng bộ

Kỳ vọng xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo đồng bộ

(NB&CL) Bộ VHTTDL vừa ra mắt “Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam” và công bố 17 sáng kiến phát triển ngành năm 2026. Mạng lưới được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối các nguồn lực, chia sẻ cơ hội hợp tác và thúc đẩy những sáng kiến mới, góp phần đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển kinh tế. Hiệu quả của mô hình sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa các định hướng thành chương trình hợp tác cụ thể, đưa ý tưởng thành sản phẩm có giá trị và tạo chỗ đứng trên thị trường trong nước, quốc tế.

Việc đã rõ phải làm ngay

Việc đã rõ phải làm ngay

(NB&CL) Việc đã xác định rõ thì phải bắt tay thực hiện, vướng mắc phải được tháo gỡ, trách nhiệm phải được xác định đến cùng. Từ Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, 3 chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với quá trình tổ chức thực hiện các quyết sách: không để công việc chậm trễ vì né tránh, đùn đẩy, không để những vấn đề đã có hướng giải quyết tiếp tục ách tắc, mà phải tạo chuyển biến thực chất trong từng nhiệm vụ, từng lĩnh vực, để người dân và doanh nghiệp sớm nhận thấy kết quả.

Sau cuộc trở về là một lời hứa

Sau cuộc trở về là một lời hứa

(CLO) 731 liệt sĩ được đưa về nơi an nghỉ sau gần 60 năm. Nhưng sự tri ân không thể khép lại cùng một lễ truy điệu. Điều phải ở lại là lời hứa của những người đang sống: không quên quá khứ và xây dựng một đất nước xứng đáng với sự hy sinh ấy.

Hà Nội đang học cách đi nhanh bằng một cách nghĩ khác

Hà Nội đang học cách đi nhanh bằng một cách nghĩ khác

(NB&CL) Có một Hà Nội rất dễ nhận ra qua những câu chuyện hàng ngày, như tắc đường, mưa xuống là lo ngập, những dự án kéo dài, trường học quá tải... Nhưng nếu chỉ nhìn Thủ đô từ những điều ấy, sẽ khó thấy một chuyển động đang diễn ra khá rõ trong thời gian gần đây: Hà Nội đang thay đổi cách nghĩ về con đường phát triển của chính mình.

Đằng sau sự bùng nổ của các hội nhóm trên mạng xã hội: Ranh giới pháp lý cần được phân định!

Đằng sau sự bùng nổ của các hội nhóm trên mạng xã hội: Ranh giới pháp lý cần được phân định!

(NB&CL) Sự xuất hiện của những hội nhóm mang tên như “Hội những người từng đi tù”, “Hội những người vỡ nợ muốn làm liều” hay gần đây là “Con ghét bố mẹ” đang thu hút sự quan tâm lớn trên mạng xã hội. Đặc biệt, hội nhóm “Con ghét bố mẹ” đã thu hút sự quan tâm khi có hàng trăm nghìn thành viên. Nhiều bài viết chia sẻ những mâu thuẫn, tổn thương trong quan hệ giữa con cái và cha mẹ.

Quy định 220-QĐ/TW: Khi người dám làm được trao cơ hội để cống hiến

Quy định 220-QĐ/TW: Khi người dám làm được trao cơ hội để cống hiến

(NB&CL) Khi nhiều vấn đề mới không thể giải quyết bằng những cách làm cũ, người cán bộ không chỉ cần năng lực và ý tưởng, mà còn cần một môi trường đủ tin cậy để dám quyết định, dám chịu trách nhiệm và được đánh giá công bằng. Quy định 220-QĐ/TW vì thế không chỉ đặt ra cơ chế bảo vệ người dám làm, mà còn gợi mở một yêu cầu lớn hơn, phải biết phát hiện, giao việc, trao quyền và sử dụng đúng những người có năng lực để họ thực sự tạo ra giá trị.

17 Chủ tịch xã ở Quảng Ngãi và câu chuyện 'có mặt' với trách nhiệm

17 Chủ tịch xã ở Quảng Ngãi và câu chuyện 'có mặt' với trách nhiệm

(CLO) Một cuộc họp có thể chỉ kéo dài vài giờ. Nhưng cách một cán bộ tham dự, lắng nghe và xử lý công việc sau đó lại có thể nói nhiều điều về trách nhiệm công vụ. Câu chuyện 17 Chủ tịch UBND xã ở Quảng Ngãi bị phê bình vì không nghiêm túc trong việc tham dự một hội nghị vì thế đáng để nhìn rộng hơn: Có mặt trong một cuộc họp liệu đã đồng nghĩa với có mặt trong công việc?

Cỡ chữ bài viết: