Lại chuyện đặt tên phố, tên làng!

(CLO) Một đôi vợ chồng trẻ chuẩn bị sinh con đầu lòng, nghĩ nát óc cả dăm bảy tháng để đặt tên cô con gái rượu sắp ra đời.

Tìm sự ủng hộ và đồng thuận, cô cậu đưa ra dăm ba tên gọi đã chuẩn bị trước để hỏi gia đình bên nội, bên ngoại. Cả nội và ngoại cho ý kiến chung chung:

 -  Con của chúng mày thì chúng mày cứ đặt tên, miễn sao đừng phạm húy tên các cụ cố, tránh khi nóng giận mà chửi mắng con thì chửi luôn cả tổ tiên, dòng tộc(!)

lai chuyen dat ten pho ten lang hinh 1

Rốt cuộc, khi cô con gái đầu lòng chào đời, cái tên ghép được lựa chọn: Nguyễn Cao Hoàng Hoài Mỹ Ái Linh. Lúc đến chính quyền làm thủ tục khai sinh, người có trách nhiệm đã góp ý, anh chị cân nhắc lại, tên dài quá - nhiều ký tự sẽ rất rắc rối khi thực hiện số hóa. Để ngoài tai sự góp ý chân thành, cặp đôi nọ vẫn để tên con y chang: “Con tôi thì tôi lo, cứ vậy đi”. Được biết, sau này cặp đôi này đã buộc phải thay đổi cho phù hợp với cuộc sống số.

Mấy tuần lễ gần đây, trên mạng xã hội lại dậy sóng việc đặt tên phố, tên làng, tên huyện và các thị trấn, thị xã cứ như mổ trâu mổ bò tế lễ. Xin nêu hai ví dụ tươi roi rói, chuyện đang diễn ra trong tháng 4 của năm 2024.

Chuyện thứ nhất, được phân tích lý giải trong chuyên mục Diễn đàn của một tờ báo chính trị xã hội có uy tín, tác giả bài viết cũng là nhà nhà báo, nhà nghiên cứu xã hội tên tuổi. Rằng, UBND huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa có văn bản thông báo cho bà con cô bác tên gọi mới của các đơn vị hành chính sau khi sáp nhập, nâng cấp các xã, theo đó các tên phường xã mới đều mang tên mới, có những cái tên lạ hoắc không kết nối gì về văn hóa, lịch sử, truyền thống của vùng đất văn hóa Diên Khánh lâu đời, gắn với thành cổ Diên Khánh đã tồn tại gần 250 năm nay.

Chuyện thứ hai, UBND huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An có văn bản gửi cấp trên về việc sáp nhập các xã, hình thành các xã mới, mang tên khai sinh mới. Tên làng xã chủ yếu là tên ghép cơ học khô cứng, cũng lạ hoắc luôn. Vì dụ, xã Quỳnh Đôi sáp nhập với xã Quỳnh Hậu, mang tên mới nghe trái tai, rất kỳ: Hậu Đôi hoặc Đôi Hậu, phương án cuối cùng để trình lên tỉnh là Đôi Hậu. Nghe nói, bên phía xã cũ Quỳnh Hậu, các cụ bô lão đòi tên mới phải có chữ Hậu, bởi Quỳnh Hậu cũng là vùng đất địa linh nhân kiệt.

Thế là mạng xã hội rần rần dậy sóng. Dân Quỳnh Đôi tại chỗ và đang làm ăn xa khắp mọi miền phản đối nặng lời, rằng Quỳnh Đôi là làng xã khoa bảng, quê hương bà chúa thơ nôm Hồ Xuân Hương, không thể xóa tên, không thể gọi là Đôi Hậu! Người làng Quỳnh dẫn câu ca xưa: “Bắc Hà Hành Thiện/Hoan Diễn Quỳnh Đôi”, để khẳng định “Quỳnh Đôi vẫn mãi mãi là Quỳnh Đôi(!) Nhà báo, nhà văn Hồ Ngọc Quang, một công dân của Quỳnh Đôi nay viết trên trang cá nhân dòng chữ to đậm: “Nếu như được đề nghị thì chúng tôi xin cấp trên công nhận Quỳnh Đôi là xã đặc thù – Xã đặc thù không phải nhập”.

Y chang chuyện vài năm trước đã có ý kiến đâu đó nêu việc quy hoạch, sáp nhập quận Hoàn Kiếm của Thủ đô Hà Nội, để quận này sẽ thay đổi tên gọi. Ý kiến ấy lập tức bị dự luận phê phán, không đồng tình, rằng Hoàn Kiếm chính là Hồ Gươm, Hồ Lục Thủy của Hà Nội – gắn với truyền thuyết vua Lê Lợi trả lại Gươm thần cho Rùa thần. Hồ Hoàn Kiếm gắn với cụm di tích văn hóa - lịch sử linh thiêng của Thủ đô và cả nước, là quận đặc thù – xin hãy giữ nguyên trạng (!)

Thế đấy! Việc đặt tên con, lớn hơn và hệ trọng hơn là đặt “tên phố, tên làng”, chớ nên coi là chuyện nhỏ. Đó là chuyện đại sự, cơ bản và lâu dài của các làng xã, của cư dân một vùng đất, vùng quê. Mỗi tên phố, tên làng đâu phải là sự gán ghép cơ học thuần túy. Công việc hệ trọng ấy cần thuận lòng dân, cần sự đóng góp ý kiến rộng rãi của báo chí – truyền thông và dư luận xã hội. Và cấp có thẩm quyền hết sức cầu thị, lắng nghe dân, các chuyên gia xã hội - văn hóa - lịch sử - địa lý.

Có ai đó đã đề xuất, việc đặt tên phố tên làng, nếu được nên tổ chức một cuộc thi tuyển rộng rãi. Tên phố tên làng phải là những mỹ từ phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành, đáp ứng được nguyện vọng, tình cảm của đa số cán bộ, nhân dân địa phương, giữ gìn và phát huy được giá trị di sản, giá trị tinh thần, bản sắc văn hóa Việt Nam, nét đẹp văn hóa vùng miền./.

Tháng 4/2024
Quốc Toàn

Xem thêm

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

(NB&CL) Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều được đánh dấu bằng những quyết sách mang tính mở đường. Có những quyết sách làm thay đổi cách tổ chức nền kinh tế, có những quyết sách tạo nên bước ngoặt về thể chế và phương thức quản trị. Nhưng cũng có những quyết sách không khởi đầu bằng những công trình quy mô lớn hay mục tiêu tăng trưởng cao, mà bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: sau tất cả những đổi thay, người dân sẽ sống tốt hơn như thế nào?

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

(CLO) Một đoạn video chưa đầy một phút. Một dòng trạng thái được chia sẻ hàng nghìn lần. Chỉ sau vài giờ, một con người có thể bị quy kết, bị tẩy chay và bị kết án bởi hàng vạn bình luận, ngay cả khi cơ quan có thẩm quyền còn chưa bắt đầu xác minh sự việc.

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

(CLO) Mỗi mùa thi tốt nghiệp trung học phổ thông đều mang theo biết bao kỳ vọng của học sinh, gia đình và toàn xã hội. Sau mười hai năm đèn sách, kỳ thi không chỉ khép lại một chặng đường học tập mà còn mở ra cánh cửa của tương lai. Đó có thể là giảng đường đại học, trường nghề hay hành trình lập nghiệp của mỗi người.

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

(NB&CL) Ngày 2/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1189/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới; đồng thời tạo nền tảng tinh thần vững chắc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

(NB&CL) Suốt nhiều năm, “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn” gần như đã trở thành một nhận định quen thuộc mỗi khi bàn về những lực cản đối với phát triển. Thế nhưng, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6 và Hội nghị trực tuyến với các địa phương đầu tháng 7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một nhận định khác, ngắn gọn nhưng giàu sức gợi: “Hiện nay, vấn đề cốt tử, cốt lõi là triển khai thực thi. Giai đoạn này, thể chế không còn là điểm nghẽn của điểm nghẽn nữa. Thực thi nhiệm vụ, tổ chức triển khai đang là điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

(CLO) Mỗi thế hệ đều có một thời điểm phải trả lời câu hỏi: mình sẽ lớn lên như thế nào trong bước chuyển của đất nước. Với tuổi trẻ hôm nay, câu hỏi ấy đến sớm hơn và cũng cụ thể hơn. Khi Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới với những cơ hội rộng mở nhưng áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, điều được chờ đợi ở người trẻ không chỉ là khát vọng hay nhiệt huyết, mà còn là năng lực thích ứng, tinh thần học tập không ngừng và bản lĩnh để tạo ra giá trị thật. Lớn cùng nhịp bước của đất nước, vì thế, không còn là một lời cổ vũ, mà đang trở thành một yêu cầu của thời đại.

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

(CLO) Một năm trước, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước, cùng với quyết tâm tinh gọn tổ chức bộ máy là hàng loạt băn khoăn về những tác động trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc nhiều cán bộ, công chức, viên chức xin nghỉ hưu trước tuổi hoặc thôi việc đã trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của dư luận. Có người coi đây là kết quả tất yếu của quá trình sàng lọc đội ngũ, cũng có người lo ngại bộ máy sẽ thiếu hụt những cán bộ có năng lực, kinh nghiệm đúng vào thời điểm chính quyền cơ sở được giao nhiều quyền hạn và trách nhiệm hơn.

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

(CLO) Vòng xoáy công nghệ có lẽ chẳng bao giờ có điểm dừng. Báo chí bây giờ và trong tương lai vẫn sẽ từng ngày đối mặt với áp lực buộc mình đổi mới. Nhưng dù có ở nền tảng công nghệ nào, dù kỹ thuật làm báo có phát triển đến đâu, thì có những giá trị cốt lõi của báo chí cũng không thể mất và không được phép mất. Như một chiếc la bàn, Báo chí cách mạng có thể định hướng dư luận, góp phần gìn giữ sự ổn định xã hội và vun đắp niềm tin vào sự thật. Mạng xã hội có thể là “mạch máu” kết nối thông tin, nhưng Báo chí cách mạng chính là “trái tim” giữ nhịp đập lý trí và trách nhiệm trong đời sống truyền thông hiện đại, để luôn là một người đến sau có trách nhiệm!

Giữ chủ quyền trên không gian mạng: Từ tư duy đến hành động

Giữ chủ quyền trên không gian mạng: Từ tư duy đến hành động

(NB&CL) Từ cảnh báo về nguy cơ mất an toàn dữ liệu đến yêu cầu xây dựng “thế trận an ninh mạng chủ động, toàn diện”, Chỉ thị số 57-CT/TW đã đặt ra một định hướng chiến lược rõ ràng cho bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian số. Nhưng để biến định hướng ấy thành năng lực phòng thủ thực chất vẫn là bài toán lớn, đòi hỏi sự đồng bộ về công nghệ, nhân lực, thể chế pháp lý và khả năng tự chủ dữ liệu trong bối cảnh các nguy cơ an ninh mạng ngày càng phức tạp và khó lường.

Cần những “lá chắn phòng thủ” mới

Cần những “lá chắn phòng thủ” mới

(NB&CL) Một đường điện bị tê liệt có thể làm cả thành phố tối đèn. Một tuyến giao thông đứt gãy có thể khiến nền kinh tế chao đảo. Nhưng trong thời đại số, chỉ một cuộc tấn công mạng vào trung tâm dữ liệu, hệ thống ngân hàng hay nền tảng điều hành quốc gia cũng có thể tạo ra những xáo trộn không kém một cuộc khủng hoảng ngoài đời thực. Không gian mạng giờ đây đã trở thành phần lãnh thổ đặc biệt, gắn trực tiếp với chủ quyền quốc gia, năng lực quản trị và niềm tin xã hội.

Sàn giao dịch hàng hóa Việt Nam: Cơ hội định giá lại nông sản Việt Nam

Sàn giao dịch hàng hóa Việt Nam: Cơ hội định giá lại nông sản Việt Nam

(NB&CL) Trong nhiều năm qua, Việt Nam đứng trong nhóm xuất khẩu nông sản lớn nhất thế giới về sản lượng, nhưng giá trị thu về vẫn chưa tương xứng. Phần lớn các mặt hàng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, gạo… vẫn phụ thuộc vào giá niêm yết trên sàn quốc tế, khiến doanh nghiệp và nông dân trong nước luôn ở thế bị động. Chuyên gia nhận định: Việt Nam dẫn đầu thế giới nhiều mặt hàng nông sản nhưng thiếu sàn giao dịch thực thụ, gây lãng phí nguồn lực và đánh mất quyền định đoạt giá bán.

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Từ đối thoại khu vực đến dấu ấn một Việt Nam chủ động kiến tạo

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Từ đối thoại khu vực đến dấu ấn một Việt Nam chủ động kiến tạo

(NB&CL) Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 được tổ chức tại Hà Nội (từ ngày 9-10/6/2026) vào đúng thời điểm khu vực đang đứng trước những yêu cầu mới về tự cường, đổi mới và thích ứng với các biến động toàn cầu. Trong dòng chảy đó, AFF không chỉ là một sự kiện đối ngoại quan trọng của ASEAN mà còn cho thấy vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong việc khởi xướng, duy trì và làm sâu sắc thêm các không gian đối thoại khu vực.

Việc tử tế - Bông hoa đẹp của thi đua yêu nước

Việc tử tế - Bông hoa đẹp của thi đua yêu nước

(CLO) Nhân dịp kỷ niệm 78 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11/6/1948 - 11/6/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp mặt 100 điển hình tiên tiến trong Chương trình “Việc tử tế” của Đài Truyền hình Việt Nam. Đây không chỉ là hoạt động tôn vinh những con người bình dị mà cao quý, mà còn là dịp để xã hội nhìn lại, trân trọng và lan tỏa những giá trị nhân văn tốt đẹp đang hiện hữu trong đời sống hằng ngày.

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

(CLO) Trong nhiều thập niên qua, người lao động Việt Nam từng đối mặt với không ít biến động của nền kinh tế. Nhưng có lẽ chưa bao giờ câu chuyện tương lai nghề nghiệp lại được đặt ra rõ ràng như hôm nay, khi trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi cách con người làm việc và tạo ra giá trị. Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm kỳ đại hội.

 Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

(NB&CL) Hà Nội một lần nữa đưa kế hoạch thu phí phương tiện giao thông vào nội đô với lộ trình bắt đầu từ Vành đai 1 vào năm 2028 với kỳ vọng “công cụ kinh tế” sẽ giúp điều tiết giao thông và thúc đẩy người dân chuyển sang phương tiện công cộng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc nghiên cứu thu phí phương tiện vào nội đô cần được đánh giá toàn diện cả ở góc độ giao thông, kinh tế lẫn tác động xã hội.

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

(NB&CL) Một năm trước, mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương chính thức đi vào vận hành sau cuộc sắp xếp quy mô lớn nhất trong nhiều thập niên. Hàng loạt đơn vị hành chính được tổ chức lại, nhiều cơ quan được hợp nhất, hàng nghìn đầu mối được tinh gọn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước.

Cỡ chữ bài viết: