Lại chuyện đặt tên phố, tên làng!

(CLO) Một đôi vợ chồng trẻ chuẩn bị sinh con đầu lòng, nghĩ nát óc cả dăm bảy tháng để đặt tên cô con gái rượu sắp ra đời.

Tìm sự ủng hộ và đồng thuận, cô cậu đưa ra dăm ba tên gọi đã chuẩn bị trước để hỏi gia đình bên nội, bên ngoại. Cả nội và ngoại cho ý kiến chung chung:

 -  Con của chúng mày thì chúng mày cứ đặt tên, miễn sao đừng phạm húy tên các cụ cố, tránh khi nóng giận mà chửi mắng con thì chửi luôn cả tổ tiên, dòng tộc(!)

lai chuyen dat ten pho ten lang hinh 1

Rốt cuộc, khi cô con gái đầu lòng chào đời, cái tên ghép được lựa chọn: Nguyễn Cao Hoàng Hoài Mỹ Ái Linh. Lúc đến chính quyền làm thủ tục khai sinh, người có trách nhiệm đã góp ý, anh chị cân nhắc lại, tên dài quá - nhiều ký tự sẽ rất rắc rối khi thực hiện số hóa. Để ngoài tai sự góp ý chân thành, cặp đôi nọ vẫn để tên con y chang: “Con tôi thì tôi lo, cứ vậy đi”. Được biết, sau này cặp đôi này đã buộc phải thay đổi cho phù hợp với cuộc sống số.

Mấy tuần lễ gần đây, trên mạng xã hội lại dậy sóng việc đặt tên phố, tên làng, tên huyện và các thị trấn, thị xã cứ như mổ trâu mổ bò tế lễ. Xin nêu hai ví dụ tươi roi rói, chuyện đang diễn ra trong tháng 4 của năm 2024.

Chuyện thứ nhất, được phân tích lý giải trong chuyên mục Diễn đàn của một tờ báo chính trị xã hội có uy tín, tác giả bài viết cũng là nhà nhà báo, nhà nghiên cứu xã hội tên tuổi. Rằng, UBND huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa có văn bản thông báo cho bà con cô bác tên gọi mới của các đơn vị hành chính sau khi sáp nhập, nâng cấp các xã, theo đó các tên phường xã mới đều mang tên mới, có những cái tên lạ hoắc không kết nối gì về văn hóa, lịch sử, truyền thống của vùng đất văn hóa Diên Khánh lâu đời, gắn với thành cổ Diên Khánh đã tồn tại gần 250 năm nay.

Chuyện thứ hai, UBND huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An có văn bản gửi cấp trên về việc sáp nhập các xã, hình thành các xã mới, mang tên khai sinh mới. Tên làng xã chủ yếu là tên ghép cơ học khô cứng, cũng lạ hoắc luôn. Vì dụ, xã Quỳnh Đôi sáp nhập với xã Quỳnh Hậu, mang tên mới nghe trái tai, rất kỳ: Hậu Đôi hoặc Đôi Hậu, phương án cuối cùng để trình lên tỉnh là Đôi Hậu. Nghe nói, bên phía xã cũ Quỳnh Hậu, các cụ bô lão đòi tên mới phải có chữ Hậu, bởi Quỳnh Hậu cũng là vùng đất địa linh nhân kiệt.

Thế là mạng xã hội rần rần dậy sóng. Dân Quỳnh Đôi tại chỗ và đang làm ăn xa khắp mọi miền phản đối nặng lời, rằng Quỳnh Đôi là làng xã khoa bảng, quê hương bà chúa thơ nôm Hồ Xuân Hương, không thể xóa tên, không thể gọi là Đôi Hậu! Người làng Quỳnh dẫn câu ca xưa: “Bắc Hà Hành Thiện/Hoan Diễn Quỳnh Đôi”, để khẳng định “Quỳnh Đôi vẫn mãi mãi là Quỳnh Đôi(!) Nhà báo, nhà văn Hồ Ngọc Quang, một công dân của Quỳnh Đôi nay viết trên trang cá nhân dòng chữ to đậm: “Nếu như được đề nghị thì chúng tôi xin cấp trên công nhận Quỳnh Đôi là xã đặc thù – Xã đặc thù không phải nhập”.

Y chang chuyện vài năm trước đã có ý kiến đâu đó nêu việc quy hoạch, sáp nhập quận Hoàn Kiếm của Thủ đô Hà Nội, để quận này sẽ thay đổi tên gọi. Ý kiến ấy lập tức bị dự luận phê phán, không đồng tình, rằng Hoàn Kiếm chính là Hồ Gươm, Hồ Lục Thủy của Hà Nội – gắn với truyền thuyết vua Lê Lợi trả lại Gươm thần cho Rùa thần. Hồ Hoàn Kiếm gắn với cụm di tích văn hóa - lịch sử linh thiêng của Thủ đô và cả nước, là quận đặc thù – xin hãy giữ nguyên trạng (!)

Thế đấy! Việc đặt tên con, lớn hơn và hệ trọng hơn là đặt “tên phố, tên làng”, chớ nên coi là chuyện nhỏ. Đó là chuyện đại sự, cơ bản và lâu dài của các làng xã, của cư dân một vùng đất, vùng quê. Mỗi tên phố, tên làng đâu phải là sự gán ghép cơ học thuần túy. Công việc hệ trọng ấy cần thuận lòng dân, cần sự đóng góp ý kiến rộng rãi của báo chí – truyền thông và dư luận xã hội. Và cấp có thẩm quyền hết sức cầu thị, lắng nghe dân, các chuyên gia xã hội - văn hóa - lịch sử - địa lý.

Có ai đó đã đề xuất, việc đặt tên phố tên làng, nếu được nên tổ chức một cuộc thi tuyển rộng rãi. Tên phố tên làng phải là những mỹ từ phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành, đáp ứng được nguyện vọng, tình cảm của đa số cán bộ, nhân dân địa phương, giữ gìn và phát huy được giá trị di sản, giá trị tinh thần, bản sắc văn hóa Việt Nam, nét đẹp văn hóa vùng miền./.

Tháng 4/2024
Quốc Toàn

Xem thêm

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

(CLO) Trong nhiều thập niên qua, người lao động Việt Nam từng đối mặt với không ít biến động của nền kinh tế. Nhưng có lẽ chưa bao giờ câu chuyện tương lai nghề nghiệp lại được đặt ra rõ ràng như hôm nay, khi trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi cách con người làm việc và tạo ra giá trị. Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm kỳ đại hội.

 Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

(NB&CL) Hà Nội một lần nữa đưa kế hoạch thu phí phương tiện giao thông vào nội đô với lộ trình bắt đầu từ Vành đai 1 vào năm 2028 với kỳ vọng “công cụ kinh tế” sẽ giúp điều tiết giao thông và thúc đẩy người dân chuyển sang phương tiện công cộng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc nghiên cứu thu phí phương tiện vào nội đô cần được đánh giá toàn diện cả ở góc độ giao thông, kinh tế lẫn tác động xã hội.

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

(NB&CL) Một năm trước, mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương chính thức đi vào vận hành sau cuộc sắp xếp quy mô lớn nhất trong nhiều thập niên. Hàng loạt đơn vị hành chính được tổ chức lại, nhiều cơ quan được hợp nhất, hàng nghìn đầu mối được tinh gọn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước.

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

(CLO) Chưa bao giờ internet và mạng xã hội có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống con người như hiện nay. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai cũng có thể học tập, giải trí, kết nối bạn bè và tiếp cận kho tri thức toàn cầu. Không gian mạng đã mở ra nhiều cơ hội phát triển trong thời đại số.

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

(NB&CL) Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 sẽ chính thức được phân phối trên toàn quốc theo lộ trình của Bộ Công Thương. Việc các doanh nghiệp xăng dầu đồng loạt chuyển sang kinh doanh xăng sinh học E10 cho thấy, quá trình chuyển đổi năng lượng xanh ở Việt Nam đang từng bước thích ứng với xu hướng phát triển bền vững, giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Nếu phát triển tốt nhiên liệu sinh học, Việt Nam không chỉ có thêm một giải pháp giảm phát thải mà còn mở ra dư địa cho nông nghiệp nguyên liệu, công nghiệp chế biến và xu hướng kinh tế tuần hoàn.

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

(NB&CL) Xăng E10 sẽ chính thức được triển khai trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026 theo đúng lộ trình được Chính phủ hoạch định từ hơn một thập niên trước. Nhưng điều khiến dư luận tranh luận những ngày qua không chỉ là một loại nhiên liệu mới, mà là cách một chủ trương đúng được đưa vào đời sống. Bởi kinh nghiệm cho thấy, một chính sách có thể được chuẩn bị rất kỹ trên giấy tờ, nhưng chỉ thực sự thành công khi người dân hiểu, tin và sẵn sàng đồng hành cùng nó.

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

(CLO) Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa đang được đặt ra như một bước phát triển mới trong tư duy quản trị ở cơ sở. Theo PGS.TS Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, đây là thời điểm “chín muồi” để đưa những giá trị của chủ nghĩa xã hội đi vào đời sống bằng những thay đổi cụ thể mà người dân có thể nhìn thấy, cảm nhận được mỗi ngày.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

(NB&CL) Hàng loạt vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan bị khởi tố hình sự đánh dấu bước chuyển mạnh trong câu chuyện bản quyền tại Việt Nam. Động thái của Bộ Công an được xem là cú đánh trực diện vào tư duy “xài chùa” vốn tồn tại dai dẳng trong môi trường giải trí và nội dung số.

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

(CLO) Tháng Năm lại về. Những con đường bắt đầu nhiều hơn sắc đỏ của cờ hoa. Những bài hát về Bác lại vang lên từ các ô cửa nhỏ, từ loa phát thanh trong mỗi khu dân phố, từ những chương trình truyền hình buổi tối. Có điều, năm nay, cảm xúc về ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh dường như đến theo một cách khác.

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

(CLO) Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”. Đó không chỉ là lời hiệu triệu cách mạng, mà còn là kết tinh sâu sắc tư tưởng chính trị, triết lý nhân văn và tầm nhìn chiến lược của Người về sức mạnh của dân tộc Việt Nam.

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

(CLO) Thông tin ca sĩ Miu Lê bị Công an Thành phố Hải Phòng khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” thêm một lần nữa đặt ra những suy ngẫm về trách nhiệm xã hội của người nổi tiếng. Dù vụ việc vẫn đang trong quá trình điều tra và chờ kết luận chính thức từ cơ quan chức năng, song việc một nghệ sĩ nổi tiếng vướng vòng lao lý cũng đủ gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sống lệch chuẩn, về ý thức thượng tôn pháp luật của một bộ phận nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, giải trí hiện nay.

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

(CLO) Dung dịch nhỏ mắt, hay thứ người ta vẫn quen gọi đơn giản là “thuốc nhỏ mắt” vốn từ lâu được mặc nhiên xem là sản phẩm có thể đưa thẳng vào đôi mắt, nơi nhạy cảm và mong manh nhất của cơ thể. Nhưng khi một lô thuốc bị thu hồi vì không đạt chỉ tiêu độ trong, câu chuyện không còn chỉ là lỗi kỹ thuật của nhà sản xuất, mà là lời cảnh báo rằng, không phải thứ gì mang tên thuốc nhỏ mắt cũng có thể yên tâm nhỏ vào mắt.

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

(NB&CL) Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQ) có lẽ là một trong những kỳ Đại hội đặc biệt nhất nhiều năm trở lại đây. Không chỉ vì diễn ra vào thời điểm đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với hàng loạt thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, mô hình quản trị và yêu cầu tăng trưởng, mà còn bởi chính Đại hội này cho thấy một sự thay đổi khá rõ trong cách Mặt trận nhìn về vai trò của mình.

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

(CLO) “Lại thêm một nghệ sĩ dính ma túy”. Có lẽ đó là câu xuất hiện nhiều nhất trên mạng xã hội sau thông tin ca sĩ Miu Lê (tên thật là Lê Ánh Nhật) bị bắt để điều tra hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Điều lạ là vụ việc ồn ào thật, tranh cãi cũng dữ dội thật, nhưng cảm giác sốc thì dường như không còn bao nhiêu.

Định hướng cho thế hệ trẻ

Định hướng cho thế hệ trẻ

(CLO) Mỗi mùa hoa phượng nở cùng với cái nóng oi ả đầu hè cũng là lúc nhiều gia đình bước vào những tháng ngày thấp thỏm, lo âu vì các kỳ thi lớp 10, thi tốt nghiệp trung học phổ thông và kỳ tuyển sinh đại học. Cái nóng ngoài trời dường như càng thêm ngột ngạt bởi không khí thi cử. Từ trong các lớp học đến những bữa cơm gia đình, câu chuyện điểm số, trường lớp, đỗ hay trượt luôn hiện diện như một áp lực vô hình bao trùm lên cả học sinh lẫn cha mẹ.

Sân bay Dubai. Ảnh: DXB

Khi yêu cầu “gần dân, sát dân” trở thành thước đo đổi mới

(NB&CL) Từ ngày 11 đến 13/5/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI sẽ chính thức diễn ra với sự tham dự của hơn 1.300 đại biểu, đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo, kiều bào và các tổ chức thành viên trong và ngoài nước.

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

(CLO) Có những đứa trẻ chưa kịp hiểu thế nào là cuộc đời đã sớm học cách sợ hãi người lớn. Có những đứa trẻ chưa thuộc hết bảng chữ cái nhưng đã quen với tiếng quát tháo, tiếng đồ vật ném xuống nền nhà, tiếng chân người lớn đi về phía mình trong tâm trạng bất an. Và có những đứa trẻ, như cháu bé 4 tuổi ở phường Phú Diễn vừa qua, đã rời khỏi thế giới này ngay trong chính gia đình – nơi lẽ ra phải là chỗ bình yên nhất.

Cỡ chữ bài viết: