Nhưng cũng chính thực tiễn ấy đặt ra những bài toán không thể giải quyết chỉ bằng quyết tâm của cơ sở. Từ hạ tầng số, chất lượng nhân lực đến cơ chế phối hợp giữa các cấp, mỗi "điểm nghẽn" đều cần một lời giải ở tầm quản trị. Hội nghị sơ kết một năm vận hành mô hình vì thế không chỉ là dịp nhìn lại kết quả, mà còn là nơi tỉnh Phú Thọ đưa ra những cam kết và giải pháp để nối liền mạch vận hành từ cấp tỉnh đến cơ sở.
Lời tri ân và sự ghi nhận "tuyến đầu"
Nếu nhìn từ góc độ của người dân, sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Phú Thọ, điều dễ nhận thấy nhất là những thủ tục hành chính được giải quyết nhanh hơn, thuận tiện hơn. Phía sau mỗi bộ hồ sơ được trả đúng hẹn là nhiều câu chuyện ít khi xuất hiện trên các bảng thống kê.
Đó là những buổi sáng cán bộ xã mở máy tính từ rất sớm để kiểm tra hệ thống trước giờ tiếp công dân. Là những bữa cơm trưa vội khi dãy ghế ở bộ phận Một cửa vẫn còn người chờ đăng ký khai sinh, chứng thực hay xác nhận hồ sơ đất đai. Là những buổi chiều đã hết giờ hành chính nhưng ánh đèn trong phòng làm việc vẫn còn sáng vì dữ liệu trên hệ thống chưa đồng bộ, hồ sơ điện tử vẫn cần được rà soát trước khi chuyển sang bước xử lý tiếp theo.
Những hình ảnh ấy chúng tôi đã bắt gặp ở Võ Miếu, Minh Đài, Thanh Thủy hay Tân Sơn... Không ồn ào, không được nhắc đến nhiều, nhưng chính sự bền bỉ ấy đã góp phần làm nên sự đổi thay mà người dân cảm nhận rõ nhất sau một năm thực hiện mô hình mới.
Đây cũng là kết quả của phương châm xuyên suốt của tỉnh trong vận hành mô hình là "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Những vấn đề thuộc thẩm quyền sẽ được giải quyết ngay tại cơ sở, hạn chế tối đa việc xin ý kiến nhiều cấp, rút ngắn thời gian xử lý công việc và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Với việc Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã được triển khai đồng bộ, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt xấp xỉ 99,98%, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt trên 90%, trong khi đó việc triển khai hiệu quả cơ chế “luồng xanh” nhằm rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính giúp người dân và doanh nghiệp, nhà đầu tư được giải quyết thông thoáng, đồng thuận.
Vì thế, phát biểu tại Hội nghị sơ kết một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương đã dành sự ghi nhận đặc biệt đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở cơ sở. Người đứng đầu Đảng bộ tỉnh đánh giá cao tinh thần chủ động đổi mới tư duy, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và sự tận tụy của những người đang trực tiếp gánh vác khối lượng công việc ngày càng lớn ở tuyến đầu.
Sự ghi nhận ấy không chỉ mang ý nghĩa động viên. Quan trọng hơn, nó cho thấy một cách tiếp cận trong lãnh đạo, điều hành: muốn bộ máy vận hành hiệu quả thì trước hết phải thấu hiểu những người trực tiếp vận hành bộ máy. Khi những nỗ lực thầm lặng của cán bộ cơ sở được nhìn nhận đúng mức, sự đồng hành giữa cấp tỉnh và cấp xã không còn dừng lại ở những mệnh lệnh hành chính, mà được xây dựng trên nền tảng của sự sẻ chia trách nhiệm, của niềm tin và quyết tâm cùng hướng tới một mục tiêu chung - phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.
Từ "quản lý" sang "quản trị": Một bước ngoặt tư duy
Những gì đang diễn ra ở các xã Thanh Thủy, Minh Đài, Võ Miếu hay Tân Sơn cho thấy, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không đơn thuần là thay đổi sơ đồ tổ chức hay cắt giảm một tầng nấc trung gian. Đằng sau sự thay đổi về bộ máy là một yêu cầu lớn hơn: thay đổi cách tư duy và cách vận hành của cả hệ thống.
Tại Hội nghị sơ kết một năm thực hiện mô hình, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương đã chỉ rõ bản chất của sự chuyển đổi ấy. Lãnh đạo tỉnh khẳng định, đây là cơ hội để chuyển mạnh từ tư duy "quản lý" sang "quản trị", từ điều hành hành chính đơn thuần sang kiến tạo và phục vụ.
Nếu trước đây, vai trò của chính quyền thường được nhìn nhận qua việc ban hành mệnh lệnh và tổ chức thực thi, thì trong mô hình mới, yêu cầu đặt ra là chính quyền phải chủ động đồng hành cùng cơ sở, lắng nghe nhiều hơn, tháo gỡ nhiều hơn và tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp được phục vụ tốt hơn.
Nói cách khác, hiệu quả của bộ máy không chỉ được đo bằng số lượng văn bản được ban hành, mà còn bằng chất lượng giải quyết công việc và mức độ hài lòng của người dân.
Đó cũng chính là tinh thần mà tỉnh Phú Thọ đã cụ thể hóa bằng Quy chế văn hóa công sở với những nguyên tắc "4 xin, 4 luôn". Những lời chào, lời cảm ơn hay nụ cười của cán bộ nơi bộ phận Một cửa không đơn thuần là sự thay đổi trong cách ứng xử, mà phản ánh một bước chuyển sâu hơn trong tư duy quản trị, lấy người dân làm trung tâm của hoạt động công vụ.
Việc sắp xếp, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vì thế được tỉnh xác định không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức bộ máy, mà còn hướng tới xây dựng một nền hành chính hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, gần dân và phục vụ Nhân dân tốt hơn.
Khi tư duy quản trị được thấm nhuần từ cấp tỉnh đến cơ sở, mỗi quyết sách ban hành sẽ không dừng lại ở mệnh lệnh hành chính, mà tiếp tục được nối dài bằng trách nhiệm, sự đồng hành và những hành động cụ thể trong thực tiễn.
Khơi thông "điểm nghẽn": Lấy con người làm trọng tâm
Trong thời gian đến các cơ sở trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, chúng tôi bắt gặp không ít cán bộ xã lặng lẽ ở lại sau giờ làm để hoàn tất từng bộ hồ sơ điện tử, kiên nhẫn hướng dẫn người dân từng thao tác trên cổng dịch vụ công hay miệt mài tự học để theo kịp yêu cầu chuyển đổi số. Tại Hội nghị sơ kết một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những câu chuyện ấy đã được nhìn nhận như một phần của thực tiễn cần được tháo gỡ bằng những quyết sách ở tầm tỉnh.
Bởi vì, tinh thần trách nhiệm và sự tận tụy của đội ngũ cán bộ cơ sở là điều kiện cần, nhưng không thể là lời giải cho mọi khó khăn. Một mô hình quản trị hiện đại chỉ có thể vận hành hiệu quả khi người trực tiếp thực thi được trao đủ năng lực, đủ công cụ và đủ điều kiện để hoàn thành nhiệm vụ.
Xuất phát từ yêu cầu đó, tỉnh Phú Thọ đã xác định năm 2026 là "Năm nâng cao chất lượng đội ngũ cơ sở". Đây không chỉ là một chủ đề công tác, mà còn là thông điệp cho thấy con người tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm của tiến trình cải cách. Sau khi bộ máy đã được sắp xếp, nhiệm vụ tiếp theo là nâng cao chất lượng đội ngũ để bộ máy ấy vận hành ngày càng hiệu quả.
Theo định hướng của Tỉnh ủy Phú Thọ, thời gian tới sẽ tập trung chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, bố trí đúng người, đúng việc, đồng thời đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu để cán bộ cơ sở đủ năng lực đáp ứng yêu cầu mới.
Đáng chú ý, tỉnh sẽ nghiên cứu cơ chế thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao về công tác tại cơ sở - nơi đang gánh vác ngày càng nhiều nhiệm vụ sau khi thực hiện phân cấp, phân quyền.
Song song với đó, cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số và tăng cường liên thông dữ liệu sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, không chỉ để nâng cao chất lượng phục vụ người dân mà còn từng bước giảm bớt những công việc thủ công, tạo điều kiện để cán bộ dành nhiều thời gian hơn cho những nhiệm vụ mang tính chuyên môn và hỗ trợ trực tiếp người dân.
Một điểm nhấn khác được Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ đặc biệt lưu ý là tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của người đứng đầu. Khi quyền hạn được trao đi cùng cơ chế kiểm tra, giám sát và điều kiện thực thi phù hợp, cấp xã sẽ không chỉ là nơi tiếp nhận nhiệm vụ, mà thực sự trở thành chủ thể giải quyết công việc, chủ động xử lý những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.
Đó cũng chính là cách để những áp lực mà đội ngũ cán bộ xã đang gánh vác từng bước được chuyển hóa thành động lực đổi mới; để mỗi quyết sách từ cấp tỉnh không chỉ dừng lại ở văn bản chỉ đạo, mà tiếp tục được nối dài bằng nguồn lực, cơ chế và sự đồng hành thiết thực. Khi những "điểm nghẽn" được tháo gỡ từ gốc, điều được giải phóng không chỉ là khối lượng công việc của cán bộ cơ sở, mà còn là năng lực phục vụ và chất lượng quản trị của cả bộ máy hành chính..
Đồng bộ các "mắt xích" để bứt phá toàn diện
Một bộ máy hành chính chỉ thực sự vận hành hiệu quả khi mọi "mắt xích" cùng chuyển động nhịp nhàng. Sau khi những nền móng đầu tiên của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã được định hình, điều Phú Thọ hướng tới không còn là giải quyết từng vấn đề riêng lẻ, mà là tạo nên sự đồng bộ trong toàn bộ hệ thống, từ điều hành, quản trị đến phát triển kinh tế - xã hội.
Tinh thần ấy được thể hiện rõ trong chỉ đạo của Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ khi yêu cầu các cấp, các ngành tập trung triển khai hiệu quả Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, coi đây là trục phát triển xuyên suốt để khai thác tốt hơn các tiềm năng, lợi thế của địa phương.
Một nền hành chính tinh gọn, vận hành hiệu quả không chỉ để giải quyết thủ tục cho người dân nhanh hơn, mà còn phải trở thành động lực cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng đời sống của Nhân dân. Kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy cho thấy mức độ tinh gọn rõ rệt.
Cụ thể ở cấp tỉnh, sau hợp nhất, số cơ quan chuyên môn giảm từ 91 xuống còn 26 cơ quan. Tại cấp xã, thời điểm hợp nhất có 148 đảng ủy xã, phường với 444 ban chuyên môn và 31 trung tâm chính trị là đơn vị sự nghiệp công lập. Sau sắp xếp, 18 đơn vị công lập thuộc UBND tỉnh được tổ chức lại còn 13 đơn vị, giảm 27,8%. Tại các sở, ban, ngành, 294 đơn vị sự nghiệp được sắp xếp còn 250 đơn vị, giảm 14,9%. Đặc biệt, thực hiện các chủ trương tinh gọn bộ máy theo chỉ đạo Trung ương, toàn tỉnh đã giảm 489 đầu mối đơn vị sự nghiệp công lập, đạt tỷ lệ 17,4%. Trong đó, lĩnh vực y tế giảm 347 đơn vị, giáo dục giảm 99 đơn vị, nông nghiệp giảm 29 đơn vị.
Song hành với tinh gọn bộ máy hành chính, những tồn tại kéo dài nhiều năm như các dự án chậm tiến độ, công trình dở dang, quỹ nhà đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy cũng được đặt vào lộ trình xử lý dứt điểm. Đây không chỉ là yêu cầu về quản lý tài sản công, mà còn là bước đi cần thiết để giải phóng nguồn lực, tạo không gian phát triển mới cho địa phương.
Ở một khía cạnh khác, tiến trình tinh gọn bộ máy vẫn đang được tiếp tục với yêu cầu khẩn trương rà soát, xây dựng phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố theo đúng lộ trình. Tuy nhiên, điều đáng chú ý trong chỉ đạo của tỉnh không chỉ là yêu cầu về tiến độ, mà còn là cách thức thực hiện. Mọi phương án đều phải được lấy ý kiến rộng rãi của Nhân dân, đồng thời quan tâm giải quyết đầy đủ chế độ, chính sách đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã để bảo đảm sự đồng thuận và ổn định tư tưởng.
Đó cũng là cách Phú Thọ lựa chọn để thực hiện cải cách, không chỉ sắp xếp bộ máy theo những con số, mà đặt con người vào trung tâm của quá trình đổi mới. Bởi một cuộc cải cách chỉ thực sự thành công khi mỗi "mắt xích" trong hệ thống đều vận hành thông suốt, từ tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ đến niềm tin và sự đồng thuận của Nhân dân.
Cùng với những nhiệm vụ trên, công tác xây dựng Đảng, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tiếp tục được xác định là nền tảng để bảo đảm bộ máy sau sắp xếp không chỉ tinh gọn hơn mà còn trong sạch hơn, vững mạnh hơn và hoạt động hiệu quả hơn.
Lời kết: Khi nhịp cầu đã được nối
Việc Ban Tổ chức Tỉnh ủy và Đảng ủy UBND tỉnh Phú Thọ khẩn trương hoàn thiện báo cáo gửi Trung ương sau Hội nghị sơ kết không đơn thuần là một yêu cầu về quy trình hành chính. Đó còn là minh chứng cho tinh thần cầu thị, dám nhìn thẳng vào thực tiễn để đánh giá đúng những kết quả đã đạt được, nhận diện đầy đủ những khó khăn còn tồn tại và tiếp tục hoàn thiện mô hình mới bằng chính những bài học rút ra từ thực tiễn.
Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương đã thẳng thắn nhìn nhận: "Kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu, thời gian tới vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức". Sự thẳng thắn ấy không làm giảm đi giá trị của những kết quả đã đạt được, mà ngược lại cho thấy quyết tâm của tỉnh trong việc không bằng lòng với những thành công bước đầu, không để bộ máy mới chỉ dừng ở việc "vận hành được", mà phải hướng tới mục tiêu vận hành ngày càng hiệu lực, hiệu quả và chuyên nghiệp hơn.
Khép lại hành trình một năm nhìn lại, điều đọng lại không chỉ là những con số hay những báo cáo sơ kết. Đó là hình ảnh những cán bộ xã lặng lẽ làm việc sau giờ hành chính để kịp trả hồ sơ cho người dân; là nụ cười của người dân Thanh Thủy, Minh Đài, Tân Sơn hay Võ Miếu... khi nhiều thủ tục được giải quyết ngay tại cơ sở; là những cái bắt tay giữa lãnh đạo tỉnh với đội ngũ cán bộ tuyến đầu như một lời khẳng định rằng mọi nỗ lực đều được ghi nhận và đồng hành.
Một năm qua, từ những "chỉ lệnh" của cấp tỉnh đến những hành động cụ thể ở cơ sở, từ sự chuyển đổi trong tư duy quản lý sang tư duy quản trị đến những giải pháp tiếp tục tháo gỡ các "điểm nghẽn", từng nhịp cầu giữa tỉnh và xã đã được nối dài bằng trách nhiệm, bằng sự đổi mới và bằng quyết tâm phụng sự Nhân dân.
Có thể phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm, vẫn còn những thử thách cần vượt qua. Nhưng điều quan trọng là cỗ máy mới đã bắt đầu vận hành với cùng một nhịp đập. Và khi cấp tỉnh luôn lắng nghe, cấp xã luôn chủ động, người dân luôn đồng hành, thì mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sẽ không chỉ là một cuộc sắp xếp về tổ chức bộ máy, mà sẽ trở thành nền tảng cho một nền hành chính hiện đại, kiến tạo, gần dân và phục vụ Nhân dân tốt hơn.
Đó cũng là ý nghĩa lớn nhất của hành trình "nối nhịp" cấp tỉnh với cơ sở sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở Phú Thọ - hành trình mà mỗi quyết sách được ban hành ở cấp tỉnh đều đang từng ngày được chuyển hóa thành những đổi thay cụ thể trong đời sống của người dân trên quê hương Đất Tổ.
