Opera cho Thủ Thiêm - văn minh nào cho Thành phố?

(NB&CL) Một học giả từng nói, có ba nền tảng cho sự hiển vinh đất nước, là pháp luật, đạo đức và thi ca. Ta, trong một đại án, đã hoan hỉ khi công lý được thực thi. Thời đạo đức xuống dốc, sự tử tế bình dị thôi đã khiến ta nghẹn ngào, cổ vũ… Nhưng khi “đầu tàu” TP.HCM muốn xây một nhà hát opera, mơ bước lên tầm cao của nghệ thuật nhân loại, vì đâu ta quay lưng?

1. Ai đã xem “Hà Nội trong mắt ai” của đạo diễn Trần Văn Thủy, sẽ dễ ấn tượng với nhận xét “Hà Nội như một cái làng lớn”; các di tích đa phần thấp bé và chẳng mấy hấp dẫn về nghệ thuật và kiến trúc. Ta vẫn thương, vẫn nhớ, bởi bề sâu, bề dày của văn hóa Hà Nội ngàn năm. Cũng bởi, ai sinh ra cũng đều có một vùng đất để hướng về.

Sài Gòn ngoài 300 tuổi, hút hồn người nhờ những công trình kiến trúc Pháp thâm trầm, cổ kính. Nhưng Sài Gòn - TP.HCM non nửa thế kỷ qua, vẫn chưa tự xây được những công trình có tầm vóc đáng kể về kiến trúc, nghệ thuật. Thậm chí, thành phố còn làm hao hụt đi những di sản, nứt vỡ không gian xưa, cho thấy tầm nhìn hạn hẹp trong quy hoạch, phát triển đô thị, mà có lẽ chỉ lịch sử mới chỉ ra ai phải chịu trách nhiệm.

Về dự án nhà hát giao hưởng 1.700 chỗ, sẽ hết 1.508 tỷ đồng sẵn từ tiền bán khu đất 23 Lê Duẩn, Phó Chủ tịch UBND Lê Thanh Liêm đã cho rằng: Nhà hát góp phần nâng cao trình độ hưởng thụ văn hóa của người dân; là công trình mang tính biểu tượng, điểm nhấn về kiến trúc, nghệ thuật,…

Còn Chủ tịch HĐND TP.HCM Nguyễn Thị Quyết Tâm, bà nói thêm rằng đây là dự án có tầm vóc thế kỷ, được người dân thành phố chờ đợi từ lâu… Nguyên ĐBQH Trần Du Lịch, khi được hỏi, đã nói: Bây giờ ta không quyết định làm thì đợi đến thế hệ nào mới làm được?

Một nhà hát nếu mang “tầm vóc thế kỷ” chắc chắn sẽ là quà quý cho con cháu mai sau. Nhưng lãnh đạo thành phố và các đại biểu chớ quên rằng, cha anh ở thời điểm sau 1975 thiếu thốn trăm bề, cũng để lại cho chúng ta hai nhà hát Hòa Bình và Bến Thành. Qua thời gian, dù xuống cấp, dù không còn đủ chuẩn tổ chức biểu diễn tầm quốc tế…, nhưng vị trí của hai nhà hát vô cùng đắc địa.

Thành phố có tính tới việc nâng cấp, nâng tầm, hay mặc chúng lay lắt?

Mô hình ban đầu của nhà hát opera tại Thủ Thiêm. 

2. Niềm tin, đó có vẻ là thứ mà TP.HCM đã để cho hao hụt, kết quả của chuỗi thiếu sót trong quản lý nhà nước chưa thể cứu vãn. Nhiều người dân phản ứng với việc xây nhà hát, cũng bởi không ít đại dự án trăm tỷ, ngàn tỷ nơi đây từng có tì vết.

Vừa qua, Phó trưởng Đoàn ĐBQH TP.HCM Phan Nguyễn Như Khuê, bên cạnh việc ủng hộ dự án nhà hát opera, lại đề xuất thêm rằng cần có nhà hát cải lương, bởi TP.HCM và khu vực phía Nam là “thánh địa” của bộ môn này.

Bà Nguyễn Thị Quyết Tâm thì tiếp lời: Người dân thành phố và khu vực ĐBSCL rất yêu cải lương, và rằng: Nhà hát Trần Hữu Trang là bài học của HĐND thành phố, thông qua chủ trương nhưng giám sát không tốt, xây dựng rồi lại không đáp ứng được yêu cầu thực tiễn…

Vậy là, một nhà hát có nền móng từ rạp Hưng Ðạo xưa, mới khai trương 3 năm, vốn huy động 132 tỷ giờ thành “không đáp ứng được yêu cầu thực tiễn”? Xót xa hơn, nguy cơ bị phế bỏ trong tương lai của dự án lại chỉ là “bài học” cho HĐND và Sở VH&TT TP.HCM? Không cá nhân, tập thể nào phải bị đưa ra chịu trách nhiệm thực sự, nghiêm túc cho thiệt hại trên?

Nhắc tới Sở VH&TT TP.HCM, GĐ Sở Huỳnh Thanh Nhân mới đây cũng nói sẽ mời các nhà kiến trúc tham gia vào hội đồng thi tuyển quốc tế, để thiết kế, xây dựng nhà hát tại Thủ Thiêm đảm bảo đạt chuẩn quốc tế.

Những từ “sẽ”, “chuẩn quốc tế” của “tư lệnh” ngành Văn hóa - Thể thao gây hoài nghi, bởi chính dự án Trung tâm TDTT Phan Đình Phùng tổng mức đầu tư gần 2.000 tỷ (đổi đất tại 257 Trần Hưng Đạo và một số đất khác) Sở này quản lý còn tậm tịt, để các VĐV, người dân đã thiếu càng thêm thiếu nơi tập luyện, thi đấu thể thao, thưởng thức nghệ thuật…

Từ đó, dư luận băn khoăn: Sở VH-TT có đủ tâm, tầm để làm “nhạc trưởng” dự án nhà hát Opera tốn kém và gây tranh cãi này trong tương lai?

3. Đúng là như ý ông Trần Du Lịch, làm những thứ thuộc về giá trị văn hóa, giá trị tâm hồn, thật khó đặng đừng. Chẳng đặng đừng, người Ấn mới có lăng Taj Mahal nơi tình yêu bất diệt; người Úc có Opera Sydney tráng lệ; người Bhutan làm nên tu viện Paro Taktsang trên vách núi hùng vĩ,…

Thêm nữa, khi đánh giá sự văn minh, phát triển xã hội, thế giới sẽ nhìn vào các bảo tàng, nhà hát, hay chùa chiền, chứ ít xem trọng mấy cao ốc như nêm cối, đen kịt, xám xịt, lạc lõng với không gian Sài Gòn vốn dĩ phải hài hòa cũ - mới, xưa - nay.

Nhưng nguồn lực đâu để xây dựng thay cho thế hệ mai sau?

TP.HCM có vẻ vẫn chưa bước ra khỏi “vết xe đổ”, khi phát triển đô thị còn dựa nhiều vào đất. Mà hiện tại, mỗi thửa đất nội đô sau bán/đổi, sẽ không mọc lên công viên, thư viện, thay vào đó sẽ là cao ốc, tiếp tục khiến kẹt xe, ngập nước ô nhiễm thêm trầm trọng.

Về nhà hát opera, chúng ta phải thừa nhận rằng, xây dựng một không gian phục vụ thẩm mỹ âm nhạc hàn lâm của công chúng và giao lưu quốc tế, là hợp thời đại.

Nhưng liệu công trình ấy có đủ tầm vóc để thành biểu tượng?

Cần nhớ, nhà hát opera, ngoài yêu cầu khắt khe về sự tinh tế, đẳng cấp trong thiết kế, thi công, loại hình âm nhạc trong nhà hát ấy còn đặc biệt kén khán giả.

TP.HCM và cả nước, theo quan sát, không dồi dào tín đồ âm nhạc hàn lâm. Nếu chúng ta không mau chóng phổ biến, bắt đầu từ trường học như nhiều quốc gia phát triển (thay vì các gia đình tự trang bị cho con em), thì âm nhạc hàn lâm vẫn chỉ dành cho một nhóm người, nhà hát giao hưởng nếu ra đời cũng dễ gặp viễn cảnh tối đèn, như nhà hát Ba Nón Lá ở Bạc Liêu vướng phải.

Thế nên, xây nhà hát opera nhưng chưa đo đếm nhu cầu công chúng, chuẩn bị nền tảng để âm nhạc hàn lâm phát triển, thì TP.HCM đang xây nhà từ nóc.

Xây nhà hát và gọi nó là “tầm vóc thế kỷ”, giữa lúc nhân dân đương đánh vật với kẹt xe, ngập nước, ô nhiễm sớm chiều, TP.HCM có tự đẩy mình xa khát vọng văn minh, nghĩa tình, nhân ái?

Kiên Giang

Xem thêm

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

(CLO) Trong nhiều thập niên qua, người lao động Việt Nam từng đối mặt với không ít biến động của nền kinh tế. Nhưng có lẽ chưa bao giờ câu chuyện tương lai nghề nghiệp lại được đặt ra rõ ràng như hôm nay, khi trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi cách con người làm việc và tạo ra giá trị. Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm kỳ đại hội.

 Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

(NB&CL) Hà Nội một lần nữa đưa kế hoạch thu phí phương tiện giao thông vào nội đô với lộ trình bắt đầu từ Vành đai 1 vào năm 2028 với kỳ vọng “công cụ kinh tế” sẽ giúp điều tiết giao thông và thúc đẩy người dân chuyển sang phương tiện công cộng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc nghiên cứu thu phí phương tiện vào nội đô cần được đánh giá toàn diện cả ở góc độ giao thông, kinh tế lẫn tác động xã hội.

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

(NB&CL) Một năm trước, mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương chính thức đi vào vận hành sau cuộc sắp xếp quy mô lớn nhất trong nhiều thập niên. Hàng loạt đơn vị hành chính được tổ chức lại, nhiều cơ quan được hợp nhất, hàng nghìn đầu mối được tinh gọn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước.

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

(CLO) Chưa bao giờ internet và mạng xã hội có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống con người như hiện nay. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai cũng có thể học tập, giải trí, kết nối bạn bè và tiếp cận kho tri thức toàn cầu. Không gian mạng đã mở ra nhiều cơ hội phát triển trong thời đại số.

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

(NB&CL) Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 sẽ chính thức được phân phối trên toàn quốc theo lộ trình của Bộ Công Thương. Việc các doanh nghiệp xăng dầu đồng loạt chuyển sang kinh doanh xăng sinh học E10 cho thấy, quá trình chuyển đổi năng lượng xanh ở Việt Nam đang từng bước thích ứng với xu hướng phát triển bền vững, giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Nếu phát triển tốt nhiên liệu sinh học, Việt Nam không chỉ có thêm một giải pháp giảm phát thải mà còn mở ra dư địa cho nông nghiệp nguyên liệu, công nghiệp chế biến và xu hướng kinh tế tuần hoàn.

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

(NB&CL) Xăng E10 sẽ chính thức được triển khai trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026 theo đúng lộ trình được Chính phủ hoạch định từ hơn một thập niên trước. Nhưng điều khiến dư luận tranh luận những ngày qua không chỉ là một loại nhiên liệu mới, mà là cách một chủ trương đúng được đưa vào đời sống. Bởi kinh nghiệm cho thấy, một chính sách có thể được chuẩn bị rất kỹ trên giấy tờ, nhưng chỉ thực sự thành công khi người dân hiểu, tin và sẵn sàng đồng hành cùng nó.

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

(CLO) Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa đang được đặt ra như một bước phát triển mới trong tư duy quản trị ở cơ sở. Theo PGS.TS Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, đây là thời điểm “chín muồi” để đưa những giá trị của chủ nghĩa xã hội đi vào đời sống bằng những thay đổi cụ thể mà người dân có thể nhìn thấy, cảm nhận được mỗi ngày.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

(NB&CL) Hàng loạt vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan bị khởi tố hình sự đánh dấu bước chuyển mạnh trong câu chuyện bản quyền tại Việt Nam. Động thái của Bộ Công an được xem là cú đánh trực diện vào tư duy “xài chùa” vốn tồn tại dai dẳng trong môi trường giải trí và nội dung số.

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

(CLO) Tháng Năm lại về. Những con đường bắt đầu nhiều hơn sắc đỏ của cờ hoa. Những bài hát về Bác lại vang lên từ các ô cửa nhỏ, từ loa phát thanh trong mỗi khu dân phố, từ những chương trình truyền hình buổi tối. Có điều, năm nay, cảm xúc về ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh dường như đến theo một cách khác.

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

(CLO) Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”. Đó không chỉ là lời hiệu triệu cách mạng, mà còn là kết tinh sâu sắc tư tưởng chính trị, triết lý nhân văn và tầm nhìn chiến lược của Người về sức mạnh của dân tộc Việt Nam.

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

(CLO) Thông tin ca sĩ Miu Lê bị Công an Thành phố Hải Phòng khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” thêm một lần nữa đặt ra những suy ngẫm về trách nhiệm xã hội của người nổi tiếng. Dù vụ việc vẫn đang trong quá trình điều tra và chờ kết luận chính thức từ cơ quan chức năng, song việc một nghệ sĩ nổi tiếng vướng vòng lao lý cũng đủ gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sống lệch chuẩn, về ý thức thượng tôn pháp luật của một bộ phận nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, giải trí hiện nay.

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

(CLO) Dung dịch nhỏ mắt, hay thứ người ta vẫn quen gọi đơn giản là “thuốc nhỏ mắt” vốn từ lâu được mặc nhiên xem là sản phẩm có thể đưa thẳng vào đôi mắt, nơi nhạy cảm và mong manh nhất của cơ thể. Nhưng khi một lô thuốc bị thu hồi vì không đạt chỉ tiêu độ trong, câu chuyện không còn chỉ là lỗi kỹ thuật của nhà sản xuất, mà là lời cảnh báo rằng, không phải thứ gì mang tên thuốc nhỏ mắt cũng có thể yên tâm nhỏ vào mắt.

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

(NB&CL) Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQ) có lẽ là một trong những kỳ Đại hội đặc biệt nhất nhiều năm trở lại đây. Không chỉ vì diễn ra vào thời điểm đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với hàng loạt thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, mô hình quản trị và yêu cầu tăng trưởng, mà còn bởi chính Đại hội này cho thấy một sự thay đổi khá rõ trong cách Mặt trận nhìn về vai trò của mình.

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

(CLO) “Lại thêm một nghệ sĩ dính ma túy”. Có lẽ đó là câu xuất hiện nhiều nhất trên mạng xã hội sau thông tin ca sĩ Miu Lê (tên thật là Lê Ánh Nhật) bị bắt để điều tra hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Điều lạ là vụ việc ồn ào thật, tranh cãi cũng dữ dội thật, nhưng cảm giác sốc thì dường như không còn bao nhiêu.

Định hướng cho thế hệ trẻ

Định hướng cho thế hệ trẻ

(CLO) Mỗi mùa hoa phượng nở cùng với cái nóng oi ả đầu hè cũng là lúc nhiều gia đình bước vào những tháng ngày thấp thỏm, lo âu vì các kỳ thi lớp 10, thi tốt nghiệp trung học phổ thông và kỳ tuyển sinh đại học. Cái nóng ngoài trời dường như càng thêm ngột ngạt bởi không khí thi cử. Từ trong các lớp học đến những bữa cơm gia đình, câu chuyện điểm số, trường lớp, đỗ hay trượt luôn hiện diện như một áp lực vô hình bao trùm lên cả học sinh lẫn cha mẹ.

Sân bay Dubai. Ảnh: DXB

Khi yêu cầu “gần dân, sát dân” trở thành thước đo đổi mới

(NB&CL) Từ ngày 11 đến 13/5/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI sẽ chính thức diễn ra với sự tham dự của hơn 1.300 đại biểu, đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo, kiều bào và các tổ chức thành viên trong và ngoài nước.

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

(CLO) Có những đứa trẻ chưa kịp hiểu thế nào là cuộc đời đã sớm học cách sợ hãi người lớn. Có những đứa trẻ chưa thuộc hết bảng chữ cái nhưng đã quen với tiếng quát tháo, tiếng đồ vật ném xuống nền nhà, tiếng chân người lớn đi về phía mình trong tâm trạng bất an. Và có những đứa trẻ, như cháu bé 4 tuổi ở phường Phú Diễn vừa qua, đã rời khỏi thế giới này ngay trong chính gia đình – nơi lẽ ra phải là chỗ bình yên nhất.

Cỡ chữ bài viết: