Văn hóa đi trước mở đường - Từ mạch nguồn dân tộc đến khát vọng phát triển bền vững

(NB&CL) Ngày 7/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Không phải ngẫu nhiên mà văn kiện này ra đời vào đúng thời điểm đất nước đang đứng trước những chuyển động mang tính bước ngoặt: Chuẩn bị Đại hội XIV của Đảng, triển khai các cải cách thể chế lớn, đẩy mạnh chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng và bước vào giai đoạn phát triển với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, chiều sâu và tính bền vững.

Văn hóa – nền móng sâu xa của sức mạnh quốc gia

Nghị quyết 80 không đơn thuần là một nghị quyết chuyên ngành. Đó là sự khẳng định lại một chân lý phát triển đã được lịch sử chứng minh: muốn đi xa, đi vững và đi đúng hướng, một quốc gia không thể chỉ dựa vào tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà phải dựa vào sức mạnh văn hóa – sức mạnh tinh thần của con người và dân tộc.
Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, văn hóa Việt Nam luôn là “thành lũy mềm” nhưng vô cùng bền vững. Chính văn hóa đã giúp dân tộc ta đứng vững trước những biến động khắc nghiệt của lịch sử, giữ gìn bản sắc trong giao lưu, tiếp biến, và tạo nên sức mạnh đoàn kết cộng đồng.

1.png
Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Lễ Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Văn hóa. Ảnh: Tuấn Minh.

Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021, cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: “Văn hóa là hồn cốt của dân tộc, nói lên bản sắc của dân tộc. Văn hóa còn thì dân tộc còn…”. Quan điểm này được xem là kim chỉ nam trong phát triển văn hóa Việt Nam thời kỳ mới. Đó không chỉ là một phát biểu mang tính khái quát, mà là sự đúc kết từ thực tiễn phát triển của đất nước và từ chính trải nghiệm lịch sử của dân tộc Việt Nam.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi các giá trị bị xáo trộn, khi công nghệ và thị trường có thể làm thay đổi nhanh chóng lối sống, hành vi, nhận thức của con người, vai trò “giữ nhịp”, “điều tiết” của văn hóa lại càng trở nên quan trọng. Văn hóa giúp xã hội không rơi vào tình trạng phát triển lệch pha: giàu lên về vật chất nhưng nghèo đi về tinh thần; hội nhập sâu nhưng đánh mất bản sắc.

2.png
Việt Nam còn rất nhiều tiềm năng để phát triển văn hóa, đưa văn hóa trở thành một trụ cột phát triển. Ảnh: TL

Vì sao phải ban hành Nghị quyết 80 vào thời điểm này?

Câu hỏi đặt ra là: Tại sao Đảng lại ban hành một nghị quyết riêng, có tầm chiến lược cao về văn hóa vào thời điểm hiện nay?
Câu trả lời nằm ở chính những thách thức của giai đoạn phát triển mới. Sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đã tích lũy được thế và lực đáng kể. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng truyền thống đang dần chạm tới giới hạn; yêu cầu về phát triển bền vững, bao trùm, lấy con người làm trung tâm ngày càng trở nên cấp thiết. Trong khi đó, không ít biểu hiện xuống cấp về đạo đức xã hội, văn hóa ứng xử, văn hóa công vụ, văn hóa kinh doanh đã và đang đặt ra những cảnh báo nghiêm khắc.

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Văn hóa, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ, phát triển nhanh mà thiếu nền tảng văn hóa vững chắc thì sẽ không bền. Văn hóa phải đi trước, mở đường, soi sáng cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Tư duy ấy phản ánh một nhận thức rất rõ ràng: đã đến lúc cần một “cú hích” chiến lược để đưa văn hóa trở lại đúng vị trí trung tâm trong tiến trình phát triển quốc gia.

Nghị quyết 80 ra đời vì thế không phải để bổ sung thêm một văn bản, mà để chỉnh lại trục phát triển, bảo đảm sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển con người; giữa hội nhập và giữ gìn bản sắc; giữa đổi mới sáng tạo và hệ giá trị nền tảng của dân tộc.

Những nội dung cốt lõi: Văn hóa là nền tảng, là động lực và là hệ điều tiết

Một điểm nổi bật của Nghị quyết 80-NQ/TW là cách tiếp cận toàn diện và hiện đại. Nghị quyết khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh, là động lực phát triển đất nước và là hệ điều tiết cho quá trình phát triển. Đây là một bước phát triển quan trọng trong tư duy lãnh đạo, quản lý.

Nghị quyết đặt mục tiêu xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường, cộng đồng đến không gian số; phát triển con người Việt Nam toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và trách nhiệm xã hội.

Đáng chú ý, Nghị quyết nhấn mạnh việc phát triển công nghiệp văn hóa, gắn văn hóa với kinh tế sáng tạo, khoa học công nghệ và chuyển đổi số, qua đó biến các giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển thực sự, đồng thời nâng cao sức mạnh mềm và vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Ở tầm nhìn dài hạn, Nghị quyết hướng tới năm 2045 – thời điểm kỷ niệm 100 năm thành lập nước – với khát vọng xây dựng một nền văn hóa Việt Nam hiện đại, nhân văn, giàu bản sắc; con người Việt Nam có bản lĩnh, có trí tuệ, có khát vọng cống hiến và đủ năng lực hội nhập toàn cầu.

Văn hóa không đứng ngoài chính trị, kinh tế và quản trị quốc gia
Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 80 là văn hóa không đứng ngoài, mà thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Từ xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đến phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; từ giáo dục, khoa học – công nghệ đến đối ngoại và hội nhập quốc tế – tất cả đều cần được soi chiếu và điều tiết bởi các giá trị văn hóa.

Như cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng nhiều lần nhấn mạnh và Tổng Bí thư Tô Lâm tái khẳng định, xây dựng Đảng không chỉ là xây dựng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, mà còn là xây dựng Đảng về đạo đức. Ở góc độ đó, Nghị quyết 80 chính là sự tiếp nối và cụ thể hóa tư tưởng ấy trong lĩnh vực văn hóa, góp phần tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Đi đến cùng, mục tiêu cao nhất của Nghị quyết 80-NQ/TW không phải là những con số hay chỉ tiêu cứng, mà là xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới. Một con người có lòng yêu nước, có nhân cách, có trách nhiệm xã hội, có năng lực sáng tạo và có bản lĩnh văn hóa vững vàng trước mọi biến động.

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Văn hóa, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: “Mọi chính sách phải hướng tới công chúng, tới cộng đồng, tới từng gia đình, từng khu phố, thôn bản, trường học, cơ quan, doanh nghiệp”. Tức là, mọi chính sách cuối cùng đều phải hướng tới con người, vì con người và do con người. Đây chính là linh hồn của Nghị quyết 80.

Trong thế giới nhiều biến động, khi cạnh tranh không chỉ diễn ra về kinh tế hay công nghệ mà còn về giá trị và bản sắc, một quốc gia chỉ thực sự mạnh khi có nền văn hóa đủ sâu, đủ rộng và đủ bền. Nghị quyết 80 ra đời để vun đắp chính nền tảng ấy, để Việt Nam phát triển nhanh hơn nhưng cũng nhân văn hơn; hội nhập sâu hơn nhưng vẫn là chính mình.

Có thể nói, Nghị quyết 80-NQ/TW không chỉ trả lời câu hỏi phát triển như thế nào, mà quan trọng hơn, trả lời câu hỏi phát triển để làm gì. Và câu trả lời rất rõ: Phát triển để con người Việt Nam được sống tốt hơn, hạnh phúc hơn; để đất nước vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới mà vẫn giữ trọn hồn cốt dân tộc.

Xem thêm

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

(NB&CL) Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều được đánh dấu bằng những quyết sách mang tính mở đường. Có những quyết sách làm thay đổi cách tổ chức nền kinh tế, có những quyết sách tạo nên bước ngoặt về thể chế và phương thức quản trị. Nhưng cũng có những quyết sách không khởi đầu bằng những công trình quy mô lớn hay mục tiêu tăng trưởng cao, mà bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: sau tất cả những đổi thay, người dân sẽ sống tốt hơn như thế nào?

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

(CLO) Một đoạn video chưa đầy một phút. Một dòng trạng thái được chia sẻ hàng nghìn lần. Chỉ sau vài giờ, một con người có thể bị quy kết, bị tẩy chay và bị kết án bởi hàng vạn bình luận, ngay cả khi cơ quan có thẩm quyền còn chưa bắt đầu xác minh sự việc.

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

(CLO) Mỗi mùa thi tốt nghiệp trung học phổ thông đều mang theo biết bao kỳ vọng của học sinh, gia đình và toàn xã hội. Sau mười hai năm đèn sách, kỳ thi không chỉ khép lại một chặng đường học tập mà còn mở ra cánh cửa của tương lai. Đó có thể là giảng đường đại học, trường nghề hay hành trình lập nghiệp của mỗi người.

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

(NB&CL) Ngày 2/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1189/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới; đồng thời tạo nền tảng tinh thần vững chắc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

(NB&CL) Suốt nhiều năm, “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn” gần như đã trở thành một nhận định quen thuộc mỗi khi bàn về những lực cản đối với phát triển. Thế nhưng, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6 và Hội nghị trực tuyến với các địa phương đầu tháng 7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một nhận định khác, ngắn gọn nhưng giàu sức gợi: “Hiện nay, vấn đề cốt tử, cốt lõi là triển khai thực thi. Giai đoạn này, thể chế không còn là điểm nghẽn của điểm nghẽn nữa. Thực thi nhiệm vụ, tổ chức triển khai đang là điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

(CLO) Mỗi thế hệ đều có một thời điểm phải trả lời câu hỏi: mình sẽ lớn lên như thế nào trong bước chuyển của đất nước. Với tuổi trẻ hôm nay, câu hỏi ấy đến sớm hơn và cũng cụ thể hơn. Khi Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới với những cơ hội rộng mở nhưng áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, điều được chờ đợi ở người trẻ không chỉ là khát vọng hay nhiệt huyết, mà còn là năng lực thích ứng, tinh thần học tập không ngừng và bản lĩnh để tạo ra giá trị thật. Lớn cùng nhịp bước của đất nước, vì thế, không còn là một lời cổ vũ, mà đang trở thành một yêu cầu của thời đại.

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

(CLO) Một năm trước, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước, cùng với quyết tâm tinh gọn tổ chức bộ máy là hàng loạt băn khoăn về những tác động trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc nhiều cán bộ, công chức, viên chức xin nghỉ hưu trước tuổi hoặc thôi việc đã trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của dư luận. Có người coi đây là kết quả tất yếu của quá trình sàng lọc đội ngũ, cũng có người lo ngại bộ máy sẽ thiếu hụt những cán bộ có năng lực, kinh nghiệm đúng vào thời điểm chính quyền cơ sở được giao nhiều quyền hạn và trách nhiệm hơn.

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

(CLO) Vòng xoáy công nghệ có lẽ chẳng bao giờ có điểm dừng. Báo chí bây giờ và trong tương lai vẫn sẽ từng ngày đối mặt với áp lực buộc mình đổi mới. Nhưng dù có ở nền tảng công nghệ nào, dù kỹ thuật làm báo có phát triển đến đâu, thì có những giá trị cốt lõi của báo chí cũng không thể mất và không được phép mất. Như một chiếc la bàn, Báo chí cách mạng có thể định hướng dư luận, góp phần gìn giữ sự ổn định xã hội và vun đắp niềm tin vào sự thật. Mạng xã hội có thể là “mạch máu” kết nối thông tin, nhưng Báo chí cách mạng chính là “trái tim” giữ nhịp đập lý trí và trách nhiệm trong đời sống truyền thông hiện đại, để luôn là một người đến sau có trách nhiệm!

Giữ chủ quyền trên không gian mạng: Từ tư duy đến hành động

Giữ chủ quyền trên không gian mạng: Từ tư duy đến hành động

(NB&CL) Từ cảnh báo về nguy cơ mất an toàn dữ liệu đến yêu cầu xây dựng “thế trận an ninh mạng chủ động, toàn diện”, Chỉ thị số 57-CT/TW đã đặt ra một định hướng chiến lược rõ ràng cho bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian số. Nhưng để biến định hướng ấy thành năng lực phòng thủ thực chất vẫn là bài toán lớn, đòi hỏi sự đồng bộ về công nghệ, nhân lực, thể chế pháp lý và khả năng tự chủ dữ liệu trong bối cảnh các nguy cơ an ninh mạng ngày càng phức tạp và khó lường.

Cần những “lá chắn phòng thủ” mới

Cần những “lá chắn phòng thủ” mới

(NB&CL) Một đường điện bị tê liệt có thể làm cả thành phố tối đèn. Một tuyến giao thông đứt gãy có thể khiến nền kinh tế chao đảo. Nhưng trong thời đại số, chỉ một cuộc tấn công mạng vào trung tâm dữ liệu, hệ thống ngân hàng hay nền tảng điều hành quốc gia cũng có thể tạo ra những xáo trộn không kém một cuộc khủng hoảng ngoài đời thực. Không gian mạng giờ đây đã trở thành phần lãnh thổ đặc biệt, gắn trực tiếp với chủ quyền quốc gia, năng lực quản trị và niềm tin xã hội.

Sàn giao dịch hàng hóa Việt Nam: Cơ hội định giá lại nông sản Việt Nam

Sàn giao dịch hàng hóa Việt Nam: Cơ hội định giá lại nông sản Việt Nam

(NB&CL) Trong nhiều năm qua, Việt Nam đứng trong nhóm xuất khẩu nông sản lớn nhất thế giới về sản lượng, nhưng giá trị thu về vẫn chưa tương xứng. Phần lớn các mặt hàng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, gạo… vẫn phụ thuộc vào giá niêm yết trên sàn quốc tế, khiến doanh nghiệp và nông dân trong nước luôn ở thế bị động. Chuyên gia nhận định: Việt Nam dẫn đầu thế giới nhiều mặt hàng nông sản nhưng thiếu sàn giao dịch thực thụ, gây lãng phí nguồn lực và đánh mất quyền định đoạt giá bán.

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Từ đối thoại khu vực đến dấu ấn một Việt Nam chủ động kiến tạo

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Từ đối thoại khu vực đến dấu ấn một Việt Nam chủ động kiến tạo

(NB&CL) Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 được tổ chức tại Hà Nội (từ ngày 9-10/6/2026) vào đúng thời điểm khu vực đang đứng trước những yêu cầu mới về tự cường, đổi mới và thích ứng với các biến động toàn cầu. Trong dòng chảy đó, AFF không chỉ là một sự kiện đối ngoại quan trọng của ASEAN mà còn cho thấy vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong việc khởi xướng, duy trì và làm sâu sắc thêm các không gian đối thoại khu vực.

Việc tử tế - Bông hoa đẹp của thi đua yêu nước

Việc tử tế - Bông hoa đẹp của thi đua yêu nước

(CLO) Nhân dịp kỷ niệm 78 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11/6/1948 - 11/6/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp mặt 100 điển hình tiên tiến trong Chương trình “Việc tử tế” của Đài Truyền hình Việt Nam. Đây không chỉ là hoạt động tôn vinh những con người bình dị mà cao quý, mà còn là dịp để xã hội nhìn lại, trân trọng và lan tỏa những giá trị nhân văn tốt đẹp đang hiện hữu trong đời sống hằng ngày.

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

Tương lai đất nước bắt đầu từ người lao động hôm nay

(CLO) Trong nhiều thập niên qua, người lao động Việt Nam từng đối mặt với không ít biến động của nền kinh tế. Nhưng có lẽ chưa bao giờ câu chuyện tương lai nghề nghiệp lại được đặt ra rõ ràng như hôm nay, khi trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi cách con người làm việc và tạo ra giá trị. Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm kỳ đại hội.

 Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

(NB&CL) Hà Nội một lần nữa đưa kế hoạch thu phí phương tiện giao thông vào nội đô với lộ trình bắt đầu từ Vành đai 1 vào năm 2028 với kỳ vọng “công cụ kinh tế” sẽ giúp điều tiết giao thông và thúc đẩy người dân chuyển sang phương tiện công cộng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc nghiên cứu thu phí phương tiện vào nội đô cần được đánh giá toàn diện cả ở góc độ giao thông, kinh tế lẫn tác động xã hội.

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

(NB&CL) Một năm trước, mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương chính thức đi vào vận hành sau cuộc sắp xếp quy mô lớn nhất trong nhiều thập niên. Hàng loạt đơn vị hành chính được tổ chức lại, nhiều cơ quan được hợp nhất, hàng nghìn đầu mối được tinh gọn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước.

Cỡ chữ bài viết: