Ngai vàng triều Nguyễn: Một cú trèo, ba đoạn gãy và vô số câu hỏi

Chuyện thật như đùa, nhưng chẳng ai cười nổi.

3(1).jpg
Ngai vàng triều Nguyễn - bảo vật quốc gia bị bẻ gãy. Trong ảnh, ngai vàng triều Nguyễn đặt tại chính điện Thái Hòa khi ngôi điện này được hoàn thành trùng tu vào cuối năm 2024 - Ảnh: Nhật Linh

Di sản trăm năm, bị phá trong vài phút

Ngày 24/5, một người đàn ông được cho là ngáo đá đã "đi xuyên" hàng rào bảo vệ, leo thẳng lên ngai vàng, thỏa thích đập phá một bảo vật quốc gia - di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận - giữa chốn linh thiêng rồi mới bị ngăn chặn, khống chế. Trong khi đó, theo lời Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, thời điểm xảy ra vụ việc có hai bảo vệ đang canh trực.

Xem lại các video và diễn biến câu chuyện, nhiều người rất bức xúc về sự cố vô cùng đáng tiếc này. Nhiều vấn đề nổi cộm được đặt ra:

Hai người bảo vệ này đã ở đâu khi một đối tượng lạ mặt, có biểu hiện bất thường, trèo lên một hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia và đập phá trước mặt bao người? Camera giám sát để làm gì? Còi báo động đâu? Lúc nào thì hệ thống bảo vệ mới làm đúng vai trò của nó?

Trên mạng xã hội và các diễn đàn, không ít bình luận bày tỏ sự giận dữ, thẳng thắn cho rằng lực lượng bảo vệ tại di tích "có cũng như không", “Trói gà không chặt mà giao giữ bảo vật à?”. Một số khác bày tỏ sự xót xa khi chứng kiến những di sản được gìn giữ cả trăm năm, vượt qua chiến tranh, thiên tai… lại bị tổn hại bởi sự lơ là của con người hôm nay, “Di tích vài trăm năm, bị phá trong vài phút!”.

Đó không chỉ là những lời phẫn nộ nhất thời. Mà là nỗi đau từ một câu hỏi lớn hơn: "Chúng ta đang thật sự đối xử với di sản như thế nào?"

Di sản không thể tự bảo vệ mình. Những cổ vật, ngai vàng, bảo vật quốc gia… đều không biết kêu cứu. Chúng chỉ biết đau, rất đau, khi bị chạm vào, đập phá, không phải bằng những cú đánh, mà bằng sự thiếu trách nhiệm.

Bảo vệ hiện vật hay chỉ “canh gác thời gian”?

Có nhà sử học từng chia sẻ rằng: “Di sản là một phần máu thịt của lịch sử, không được tái tạo nếu mất đi”. Những thứ như ngai vàng, sắc phong, tượng đá, bức hoành phi… không có bản sao. Khi một chi tiết bị gãy, một vết xước xuất hiện thì đó là vết thương của cả lịch sử.

Tuy nhiên nhiều năm qua, lực lượng bảo vệ di tích ở nhiều nơi vẫn bị xem nhẹ, được tuyển chọn chủ yếu với yêu cầu “có mặt là được”, và hoạt động mang tính hình thức. Không được đào tạo về ứng xử với khách, về phát hiện dấu hiệu bất thường, càng không có kỹ năng phản ứng nhanh với tình huống nguy hiểm.

Có nơi, nhân viên bảo vệ ngồi cả buổi với chiếc ghế nhựa, mắt không rời khỏi... điện thoại. Có người lại nghĩ mình đang trông coi kho hàng, chứ không phải một phần linh hồn văn hóa dân tộc.

Đúng là đối tượng phá hoại có biểu hiện ngáo đá, hành vi manh động. Nhưng câu hỏi đặt ra là: một di tích quốc gia, nơi đặt hiện vật độc bản tại sao không có giải pháp bảo vệ chặt chẽ hơn? Tại sao không lắp đạt Camera giám sát? Cảnh báo tự động? Hàng rào như thế nào mà trèo cái là lên tận ngai vàng? Hai bảo vệ mà để một người ngáo đá “làm chủ” ngai vàng giữa thanh thiên bạch nhật?

Câu chuyện tại điện Thái Hòa lần này là một bài học đắt giá: bảo vệ di tích không thể là công việc “giữ cho có”, mà phải là giữ bằng cả nhận thức, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm.

Đây cũng là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc không chỉ với riêng điện Thái Hòa, mà với mọi nơi đang lưu giữ ký ức lịch sử dân tộc: các bảo tàng, đền thờ, nhà tưởng niệm… Đừng để những hiện vật vô giá nằm đó như những “ông già ngủ gật”, phó mặc số phận cho lòng người.

Có cần một “Luật bảo vệ bảo vật”?

Ở nhiều nước, các khu di sản, bảo tàng lớn đều có quy trình bảo vệ nghiêm ngặt. Ở Pháp, bảo tàng Louvre nơi đặt bức tranh Mona Lisa, không chỉ có lớp kính chống đạn mà còn có đội bảo vệ phản ứng nhanh được đào tạo chuyên nghiệp. Ở Nhật Bản, những đền chùa cổ đều bố trí nhân viên hướng dẫn am hiểu văn hóa, sẵn sàng xử lý tình huống thay vì “trông cho hết ca”.

Còn ở ta, nhiều bảo tàng và di tích quốc gia vẫn đang “đứng chờ sự cố” xảy ra mới đi tìm cách sửa. Câu hỏi đặt ra lúc này là, với hàng ngàn hiện vật quý đang trưng bày trên khắp cả nước, liệu có bao nhiêu phần trăm trong số đó được bảo vệ đúng nghĩa?

Có lẽ, đã đến lúc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn về quản lý và bảo vệ bảo vật, trong đó yêu cầu nghiêm ngặt hơn với lực lượng trực tiếp canh giữ di sản. Đồng thời cần mạnh dạn xã hội hóa, huy động công nghệ (AI giám sát, cảnh báo tự động, phản ứng nhanh), thay cho việc phó mặc vài nhân viên ngồi ghế nhựa giữa trưa nắng.

Hậu sự cố: xin đừng chỉ "rút kinh nghiệm”

th1_yvcu(1).jpg
Một số bộ phận ngai vàng triều Nguyễn bị đập gãy. Ảnh: CA

Sau sự việc đau lòng này, rất có thể sẽ có những bản báo cáo dài, những cuộc họp “nghiêm túc kiểm điểm”, những lời hứa “sẽ rút kinh nghiệm sâu sắc”. Nhưng xin đừng để ngai vàng bị gãy rồi ta mới nghĩ đến chuyện dựng lại.

Bởi ngai vàng có thể sửa, nhưng niềm tin vào cách chúng ta gìn giữ di sản, một khi đã vỡ, thì khó mà hàn gắn.

Chúng ta đã từng ngậm ngùi trước những pho tượng cổ bị trộm mất đầu, những sắc phong bị đánh cắp, những cổ vật bị làm giả tráo đổi… Và giờ là ngai vàng bị ngồi lên, đập gãy.

Nếu chúng ta thật sự xem di sản là một phần của tổ quốc, thì hãy bảo vệ nó bằng cách của người có trí, có tâm, và có trách nhiệm. Nếu không, mai đây, chuyện “ngồi lên ngai vàng” sẽ không còn là cú sốc, mà chỉ là khởi đầu cho một loạt mất mát có thể dự báo trước, hay chương tiếp theo trong chuỗi bi hài kịch về… “bảo vật bị bảo vệ lơ là”.

Xem thêm

Niềm tin của người dân - thước đo hiệu quả cải cách hành chính

Niềm tin của người dân - thước đo hiệu quả cải cách hành chính

(NB&CL) Mọi cải cách hành chính cuối cùng đều hướng tới mục tiêu củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Nhà nước. Công nghệ có thể rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, trí tuệ nhân tạo hỗ trợ ra quyết định, dữ liệu giúp bộ máy vận hành hiệu quả hơn, nhưng nền quản trị hiện đại chỉ thực sự thành công khi người dân cảm thấy được tôn trọng, lắng nghe và phục vụ. 

Kiến tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại

Kiến tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại

(NB&CL) Một nền quản trị quốc gia hiện đại không thể được tạo nên chỉ bằng một bộ máy tinh gọn hơn hay những nền tảng công nghệ mới. Nó đòi hỏi một nền tảng thể chế đủ khả năng mở đường cho phát triển, một bộ máy đủ năng lực biến chính sách thành kết quả và một hạ tầng dữ liệu đủ sức thay đổi phương thức ra quyết định. 

Từ mùa Thu 1945 đến khát vọng Việt Nam 2045

Từ mùa Thu 1945 đến khát vọng Việt Nam 2045

(NB&CL) Tám mươi mốt năm sau mùa Thu 1945, lịch sử đã đi qua biết bao biến động, nhưng có những giá trị càng qua thời gian càng trở nên bền vững. Đó là khát vọng độc lập, ý chí tự quyết vận mệnh dân tộc, tinh thần tự lực tự cường và niềm tin rằng một đất nước, dù từng ở trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, vẫn có thể tự mình đứng dậy, lựa chọn con đường đi tới và làm nên tương lai.

Từ Nhà nước của Nhân dân đến nền quản trị quốc gia hiện đại

Từ Nhà nước của Nhân dân đến nền quản trị quốc gia hiện đại

(NB&CL) Ngày 2/9/1945, giữa Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân đồng bào và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đó không chỉ là một văn kiện khai sinh một quốc gia độc lập sau nhiều thập niên mất nước, mà còn mở ra một nền tảng chính trị - pháp lý mới cho Nhà nước Việt Nam hiện đại, nơi quyền lực không còn thuộc về một thiểu số cai trị, mà thuộc về Nhân dân; Nhà nước được lập nên để gánh vác việc chung, bảo đảm quyền sống, quyền tự do và hạnh phúc của con người.

Nghị quyết số 18-NQ/TW: Xây dựng xã hội kỷ cương từ ý thức tự thân

Nghị quyết số 18-NQ/TW: Xây dựng xã hội kỷ cương từ ý thức tự thân

(NB&CL) Kỷ cương của một xã hội không thể chỉ được giữ bằng quy định và giám sát. Khi con người biết tự điều chỉnh hành vi, tôn trọng pháp luật và nghĩ đến trách nhiệm với cộng đồng, kỷ cương mới trở thành một phần của đời sống. Từ yêu cầu xây dựng “trật tự tự thân” trong Nghị quyết số 18-NQ/TW, có thể nhìn thấy một mục tiêu sâu xa hơn: Xây dựng một xã hội mà những điều đúng không cần lúc nào cũng phải có người nhắc mới được thực hiện.

40 năm thu hút FDI: Đã đến lúc định vị giai đoạn mới!

40 năm thu hút FDI: Đã đến lúc định vị giai đoạn mới!

(NB&CL) Sau 40 năm mở cửa, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, xuất khẩu, việc làm và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, mục tiêu cũng thay đổi. Điều chúng ta hướng tới không còn là thu hút nhiều vốn hơn, mà là thu hút những dòng vốn có khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp Việt Nam và góp phần xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập sâu rộng. 

Nghị quyết 23: Mở rộng không gian cống hiến, nối dài sức mạnh Việt Nam

Nghị quyết 23: Mở rộng không gian cống hiến, nối dài sức mạnh Việt Nam

(NB&CL) Một quốc gia mạnh không chỉ bởi những nguồn lực trong lãnh thổ, mà còn bởi khả năng kết nối và phát huy những tiềm lực đang hiện diện bên ngoài. Trong thế giới mà tri thức, công nghệ, vốn và nhân lực chất lượng cao vận động xuyên biên giới, đường biên địa lý không thể đồng nghĩa với giới hạn của sức mạnh quốc gia.

Loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bứt tốc, kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bứt tốc, kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số

(NB&CL) Chặng đường nửa cuối năm được dự báo vẫn đầy thách thức. Do vậy, để đạt được mục tiêu tăng trưởng cả năm, nền kinh tế phải tháo gỡ được hàng loạt nút thắt nội tại: từ kiểm soát lạm phát, khơi thông điểm nghẽn giải ngân đầu tư công, đến việc duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý và phục hồi kênh dẫn vốn trung - dài hạn...

Nghị quyết 20 và cuộc chuyển đổi lớn trong tư duy phát triển Việt Nam

Nghị quyết 20 và cuộc chuyển đổi lớn trong tư duy phát triển Việt Nam

(NB&CL) Việt Nam có biển từ hàng nghìn năm trước. Nhưng có lẽ chưa bao giờ trong lịch sử hiện đại, biển lại được đặt vào vị trí trung tâm của tư duy phát triển như lúc này. Điều thay đổi không nằm ở chiều dài hơn ba nghìn cây số bờ biển hay diện tích vùng đặc quyền kinh tế, mà ở cách chúng ta nhìn về biển. Đó cũng là điểm nhấn lớn nhất của Nghị quyết số 20-NQ/TW: Lần đầu tiên biển không còn được đặt trong tư duy phát triển biển, mà được đặt trong tư duy phát triển quốc gia.

Vận hành thị trường carbon: Đòn bẩy tăng tốc kinh tế xanh

Vận hành thị trường carbon: Đòn bẩy tăng tốc kinh tế xanh

(NB&CL) Phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn là một trong những định hướng lớn được Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Nghị quyết XIV của Đảng) xác định nhằm tạo động lực cho mô hình tăng trưởng mới. Trong bối cảnh Việt Nam (VN) đang xây dựng và từng bước vận hành thị trường carbon, yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm phát thải mà còn phải chuyển đổi căn bản tư duy phát triển, coi môi trường là một nguồn lực kinh tế. 

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Thiết kế năng lực thực thi cho một giai đoạn phát triển mới

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Thiết kế năng lực thực thi cho một giai đoạn phát triển mới

(NB&CL) Việt Nam không thiếu chủ trương đúng, cũng không thiếu quyết tâm chính trị. Điều quyết định thành công của một giai đoạn phát triển mới nằm ở khả năng biến những chủ trương ấy thành hành động hiệu quả, để mỗi quyết sách không chỉ dừng lại trên văn bản mà tạo ra những thay đổi có thể cảm nhận trong đời sống. Từ góc nhìn đó, Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV không chỉ bàn về những nhiệm vụ trước mắt, mà còn cho thấy một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy quản trị: đưa năng lực thực thi trở thành nền tảng để hiện thực hóa khát vọng phát triển mà Đại hội XIV đã xác lập.

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Không để sự hy sinh nào bị lãng quên

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Không để sự hy sinh nào bị lãng quên

(NB&CL) Có những cuộc hành trình được đo bằng số ki-lô-mét đã đi, có những công trình được ghi dấu bằng những con số đầu tư hay tốc độ tăng trưởng. Nhưng cũng có những hành trình không thể đo bằng những thước đo thông thường, bởi đích đến của nó không chỉ là một địa điểm, mà là sự trở về của ký ức, của lòng biết ơn và của lương tri. “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là một hành trình như thế.

Cốt lõi trong bảo vệ bản sắc dân tộc số

Cốt lõi trong bảo vệ bản sắc dân tộc số

(NB&CL) Trong hàng nghìn năm giữ nước của dân tộc Việt Nam, văn hóa luôn là cội rễ và là “vũ khí mềm” đặc biệt để bảo vệ sự tồn tại của dân tộc trước các thế lực xâm lăng. Khi chiến tranh không còn là tiếng súng, mà là cuộc chiến về thông tin, giá trị và biểu tượng, thì văn hóa trở thành tuyến phòng thủ chiến lược. Không gian mạng – một thực thể phi vật lý nhưng có sức ảnh hưởng sâu rộng – đang trở thành mặt trận mới của cuộc đấu tranh giữ nước bằng văn hóa. Trong môi trường đó, việc bảo vệ chủ quyền văn hóa trở nên cấp thiết không kém gì bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Chủ quyền văn hóa trên không gian mạng chính là quyền làm chủ thông tin, giá trị, bản sắc và tâm hồn dân tộc trước làn sóng toàn cầu hóa mạnh mẽ.

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

(NB&CL) Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều được đánh dấu bằng những quyết sách mang tính mở đường. Có những quyết sách làm thay đổi cách tổ chức nền kinh tế, có những quyết sách tạo nên bước ngoặt về thể chế và phương thức quản trị. Nhưng cũng có những quyết sách không khởi đầu bằng những công trình quy mô lớn hay mục tiêu tăng trưởng cao, mà bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: sau tất cả những đổi thay, người dân sẽ sống tốt hơn như thế nào?

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

(CLO) Một đoạn video chưa đầy một phút. Một dòng trạng thái được chia sẻ hàng nghìn lần. Chỉ sau vài giờ, một con người có thể bị quy kết, bị tẩy chay và bị kết án bởi hàng vạn bình luận, ngay cả khi cơ quan có thẩm quyền còn chưa bắt đầu xác minh sự việc.

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

(CLO) Mỗi mùa thi tốt nghiệp trung học phổ thông đều mang theo biết bao kỳ vọng của học sinh, gia đình và toàn xã hội. Sau mười hai năm đèn sách, kỳ thi không chỉ khép lại một chặng đường học tập mà còn mở ra cánh cửa của tương lai. Đó có thể là giảng đường đại học, trường nghề hay hành trình lập nghiệp của mỗi người.

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

(NB&CL) Ngày 2/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1189/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới; đồng thời tạo nền tảng tinh thần vững chắc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

(NB&CL) Suốt nhiều năm, “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn” gần như đã trở thành một nhận định quen thuộc mỗi khi bàn về những lực cản đối với phát triển. Thế nhưng, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6 và Hội nghị trực tuyến với các địa phương đầu tháng 7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một nhận định khác, ngắn gọn nhưng giàu sức gợi: “Hiện nay, vấn đề cốt tử, cốt lõi là triển khai thực thi. Giai đoạn này, thể chế không còn là điểm nghẽn của điểm nghẽn nữa. Thực thi nhiệm vụ, tổ chức triển khai đang là điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Cỡ chữ bài viết: