Tòa soạn nhỏ ở Na Uy dùng AI để làm báo dữ liệu như thế nào?

Câu chuyện được chia sẻ bởi Rune Ytreberg, biên tập viên dữ liệu tại phòng thí nghiệm dữ liệu của tờ iTromsø. Nhóm của ông phát triển các công cụ AI phục vụ báo chí không chỉ cho iTromsø mà còn cho khoảng 70 tờ báo địa phương thuộc tập đoàn Polaris Media.

Một ví dụ là cuộc điều tra gần đây về khủng hoảng nhà ở tại Tromsø. Đội ngũ 22 phóng viên đã phân tích dữ liệu trong hơn 10 năm của nền tảng cho thuê nhà Airbnb, đồng thời so sánh với các số liệu về tăng trưởng du lịch.

Theo Ytreberg, lượng dữ liệu quá lớn khiến một tòa soạn nhỏ khó có thể xử lý bằng phương pháp truyền thống. Vì vậy, họ đã thiết kế lại quy trình làm việc, trong đó AI đảm nhận phần lớn công việc kỹ thuật như xử lý và phân tích dữ liệu, còn nhà báo tập trung vào việc tìm câu chuyện và kiểm chứng thông tin.

Hệ thống AI của iTromsø được xây dựng theo nhiều lớp “tác nhân” (agents), mỗi lớp đảm nhận một nhiệm vụ khác nhau. Một số tác nhân kiểm tra và thu thập dữ liệu, số khác làm sạch dữ liệu, đánh giá độ tin cậy và sắp xếp dữ liệu thành các cơ sở dữ liệu có thể sử dụng. Sau đó, các tác nhân phân tích sẽ tìm xu hướng, điểm bất thường hoặc những dấu hiệu có thể dẫn tới câu chuyện báo chí.

untitled(4).png
Tòa soạn nhỏ của iTromsø đạt hiệu quả vượt xa quy mô nhờ ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo tiên tiến.

Toàn bộ quá trình đều có sự giám sát của con người. Biên tập viên dữ liệu chịu trách nhiệm kiểm tra các kết quả phân tích và xác nhận các thống kê. Biên tập viên tin tức đánh giá mức độ quan trọng và tác động xã hội của câu chuyện. Biên tập viên trang nhất xem xét cách đặt tiêu đề và trình bày thông tin.

Theo Ytreberg, AI có thể đề xuất cách phân tích dữ liệu hoặc gợi ý câu hỏi cần đặt ra, nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về các nhà báo. Hệ thống cũng có thể giải thích các đề xuất của mình bằng ngôn ngữ đơn giản, giống như một đồng nghiệp trong tòa soạn.

Sau khi có kết quả phân tích dữ liệu, các phóng viên vẫn phải thực hiện những bước quen thuộc của nghề báo như ra hiện trường, phỏng vấn nhân vật, nói chuyện với chủ nhà cho thuê trên Airbnb, các gia đình địa phương, chính trị gia và nhà quản lý. Những cuộc gặp trực tiếp này giúp kiểm chứng dữ liệu và bổ sung bối cảnh cho câu chuyện.

Theo các nhà phân tích của iTromsø, một trong những lý do cần đến AI là vì dữ liệu phục vụ điều tra thường nằm rải rác ở nhiều nguồn khác nhau, không đồng nhất về định dạng và định nghĩa. AI giúp tổng hợp các nguồn dữ liệu đó thành những cơ sở dữ liệu có thể truy vấn, chia sẻ và tái sử dụng trong tòa soạn.

Dự án này cũng là sự phối hợp giữa nhiều bộ phận. Đội ngũ biên tập quyết định những câu hỏi điều tra quan trọng, còn đội ngũ kỹ thuật xây dựng hệ thống xử lý dữ liệu và duy trì cơ sở dữ liệu.

Ytreberg cho biết động lực đổi mới đến từ chính quy mô nhỏ của tòa soạn. iTromsø phải cạnh tranh với một tờ báo lớn hơn trong cùng thành phố, nơi có nhiều phóng viên và nguồn lực hơn. Vì vậy, họ lựa chọn hướng đi là khai thác dữ liệu để tạo ra các câu chuyện độc quyền.

Theo ông, chiến lược này đang mang lại kết quả. Số lượng người đăng ký báo của iTromsø đã tăng khoảng 5% mỗi năm trong vòng 5-6 năm gần đây. Điều đó cho thấy việc kết hợp AI với báo chí dữ liệu có thể giúp các tòa soạn nhỏ tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Xem thêm

Nhà báo Nguyễn Tri Thức

Tòa soạn cần một 'bộ lọc' đủ chặt trước cuộc đua tốc độ

(CLO) Trong cuộc đua tốc độ của báo chí hiện đại, những sai sót tưởng như rất nhỏ trong con số, chức danh, địa danh hay nguồn tin chưa được kiểm chứng có thể trở thành rủi ro lớn khi sản phẩm đã xuất bản. Vì vậy, xây dựng “bộ lọc” kiểm duyệt nội bộ với những điểm dừng và trách nhiệm rõ ràng là yêu cầu thiết yếu để mỗi tòa soạn chủ động phòng ngừa rủi ro ngay từ quy trình sản xuất nội dung.

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

(NB&CL) Không gian phát triển mới của báo chí không còn là một khái niệm thuộc về tương lai. Nó đang hiện hữu trong từng thay đổi của công chúng, công nghệ, phương thức sản xuất và phân phối thông tin; trong sự xuất hiện của những nền tảng truyền thông mới, những mô hình sản phẩm mới và cả những thay đổi trong chính sách, pháp luật đối với hoạt động báo chí. Sự dịch chuyển ấy chính là cơ sở để Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 lựa chọn chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

Cỡ chữ bài viết: